Πως η πλημμυροπαθής Θεσσαλία έγινε «πιλότος» για δραματικές αλλαγές στη διαχείρισή του νερού στη χώρα

Με τους ειδικούς επιστήμονες και τις μελέτες να αναδεικνύουν τα προβλήματα της ξηρασίας και τις επιπτώσεις στην αγροτική παραγωγή ως συνέπεια της κλιματικής αλλαγής, με τελευταία την έκθεση της Τράπεζας της Ελλάδας, που προβλέπει δραματική μείωση στις αποδόσεις των εαρινών δυναμικών καλλιεργειών στο θεσσαλικό κάμπο (κάτω από 60% σε βαμβάκι , καλαμπόκι τα προσεχή χρόνια), η συζήτηση για το νερό, επανέρχεται μετ΄επιτάσεως στην επικαιρότητα. 

Η έκθεση που έχει ειδικό κεφάλαιο για τη Θεσσαλία  βέβαια αναφέρει ότι πέρα από τις ξηρασίες, θα έχουμε και αύξηση των πλημμυρών στον κάμπο και αυτό πλέον οφείλει να μας βρει προετοιμασμένους. Το νερό ωστόσο και το έδαφος είναι οι δύο πιο πολύτιμοι πόροι για το μέλλον της περιοχής μας. Για τη Θεσσαλία είναι ζωτικής σημασίας αγαθό και για τούτο η συζήτηση που άνοιξε μετά τη «μεγαπλημμύρα» του Σεπτεμβρίου του 2023 και για τη μεταφορά νερού από τον Αχελώο (με τη διαβούλευση για το ΣΛΑΠ) περιορίστηκε σε ότι αφορά τη δημοσιότητά της «εντός των τειχών» της περιφέρειας μας. Άλλωστε ο Αχελώος πάντα αποτελούσε μια εναλλακτική αποθήκη νερού (και ενέργειας λόγω των υδατοπτώσεων) για το μέλλον ιδίως σε ότι αφορά το λεκανοπέδιο της Αττικής, όπου ζει ο μισός σχεδόν πληθυσμός της χώρας.
Φυσικά σε μια χώρα που σχεδιάζει με γνώμονα την πραγματική παραγωγή πλούτου, την περιφερειακή αποκέντρωση και όχι την υπερσυγκέντρωση πληθυσμών που είναι ίδιον τριτοκοσμικών μοντέλων ανάπτυξης, το νερό θα μπορούσε να αποτελεί πηγή ανάπτυξης και παραγωγής τροφίμων, ιδίως ζωικών για τα οποία η ετήσια εξάρτηση από εισαγωγές αυξάνει δραματικά χρόνο με το χρόνο (πάνω από 5 δις ευρώ για «κόκκινο κρέας και γαλακτοκομικά ετησίως)
Στο μέλλον οι πόλεμοι θα γίνονται για το νερό. Αυτό έλεγαν τις προηγούμενες δεκαετίες οι ιστορικοί, το επαναλαμβάνουν σήμερα οι περιβαλλοντολόγοι και το διακρίνουν –λίγο πολύ– όσοι είναι ευαισθητοποιημένοι με την κλιματική αλλαγή.

Προς το παρόν, όμως, ο πόλεμος για το νερό, αυτό το δημόσιο, ζωτικής σημασίας αγαθό, είναι η διαχείρισή του με ενδοπεριφερειακές (Αιτωλοακαρνανία εναντίον Θεσσαλίας) και μικροπολιτικές κόντρες. Ηδη υπάρχει ανεπάρκεια νερού σε πολλά νησιά του Αιγαίου για ύδρευση και δραματική έλλειψη νερού στο θεσσαλικό κάμπο για άρδευση κυρίως ζωοτροφών που θα αναπτύξουν την κτηνοτροφία και θα ισορροπήσουν και το έλλειμμα στο εμπορικό ισοζύγιο και φυσικά θα οδηγήσουν σε μια αποκέντρωση και μια ισόρροπη ανάπτυξη, πληθυσμιακή, κοινωνική και οικονομική. 
Για τους Θεσσαλούς είναι ένας πόλεμος σαν εκείνον του Δον Κιχώτη του Θερβάντες με ανεμόμυλους που λαμβάνουν και στοιχεία επικαιρότητας λόγω των ανεμογεννητριών στα βουνά μας. Τα συμφέροντα είναι μεγάλα και αναπτυγμένα κυρίως στο λεκανοπέδιο, άρα είναι ένας πόλεμος οπισθοφυλακής για μια περιφέρεια που ερημοποιείται , ερημώνει και μετατρέπεται σε ένα απέραντο πάρκο χέρσων γαιών και ακατάλληλων για καλλιέργεια μετά τις τρεις θεομηνίες (Ντάνιελ , Ηλία και Ιανού) για την ανάπτυξη τεράστιων φωτοβολταϊκών πάρκων μεγάλων ενεργειακών ομίλων

Το αρχικό σκεπτικό της κυβέρνησης ήταν με τα βήματα που κάνει όπως η ΡΑΑΕΥ, ο Ενιαίος Φορέας Διαχείρισης Υδάτων κλπ να δημιουργηθούν 13 εύρωστες επιχειρήσεις Ύδρευσης και άρδευσης που θα μπορούν να αξιοποιήσουν κοινοτικούς πόρους καταθέτοντας μελέτες και προτάσεις στο ταμείο Ανάκαμψης. Στη συνέχεια προτάθηκε ένας ενιαίος φορέας για όλη την ελληνική περιφέρεια πλην ΕΥΔΑΥΠ και ΟΥΘ που είναι και εισηγμένες στο Χρηματιστήριο
Αυτό διαφάνηκε και στην  επίσκεψη του πρωθυπουργού στην Καρδίτσα το Δεκέμβρη του 2023 όπου εγκαινίασε το έργο ύδρευσης της ανατολικής πλευράς της Περιφερειακής Ενότητας Καρδίτσας από τη λίμνη Σμοκόβου, το οποίο πράγματι αποτελεί έργο πνοής για την ύδρευση 42 οικισμών, ώστε να φτάνει καθαρό και ποιοτικό νερό σε πάνω από 55.000 κατοίκους. Για να γίνει αυτό το έργο είχε δημιουργηθεί σύνδεσμος των οικισμών, ο οποίος σε συνεργασία με την Περιφέρεια σχεδίασε τον μεγάλο ταμιευτήρα της λίμνης Σμοκόβου. Χρειάστηκαν όμως 20 χρόνια για να ολοκληρωθεί και στην αρχή του σχεδιασμού τους θα έπρεπε, όπως είπε ο Κυριάκος Μητσοτάκης, να προβλεφθεί ότι πρέπει να επιτελεί πολλούς διαφορετικούς ρόλους: να παράγει ηλεκτρική ενέργεια, προφανώς να έχει αντιπλημμυρική χρησιμότητα, αλλά ταυτόχρονα να χρησιμεύει και ως πηγή για την ύδρευση και την άρδευση της περιοχής με την οποία γειτνιάζει. 

Το επόμενο βήμα για τη Θεσσαλία ίσως να είναι η δημιουργία της πρώτης διαπεριφερειακής εταιρείας αξιοποίησης υδάτων –με σκοπό την ύδρευση πόλεων και χωριών και την άρδευση του Θεσσαλικού Κάμπου–, ένα μεγαλεπήβολο έργο που μπορεί να υλοποιηθεί στο πλαίσιο της ανασυγκρότησης και αναγέννησης της περιφέρειας που επλήγη περισσότερο από κάθε άλλη τα τελευταία χρόνια από την καταστροφική επέλαση του Ιανού και του Daniel. 

Τα στάδια υλοποίησης
 Σε αυτό το πλαίσιο και με τα δεδομένα που ήδη έχει στα χέρια του το οικονομικό επιτελείο, από το νέο έτος αναμένονται τα επόμενα βήματα, τα οποία όμως απαιτούν προσεκτική προετοιμασία, συναινέσεις σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο και, το κυριότερο, τόλμη. Το σχέδιο, που θα ολοκληρωθεί μετά από χρόνια, φιλοδοξεί να έχει την παρακάτω δομή και αποτελέσματα: 1. Σύσταση σε κάθε περιφέρεια μιας διαπεριφερειακής εταιρείας υδάτων και αποχέτευσης, όπως λειτουργεί η ΕΥΔΑΠ για την Αττική και τα νησιά του Αργοσαρωνικού και η ΕΥΑΘ για τη Θεσσαλονίκη και (σύντομα) την Κεντρική Μακεδονία 2. Ενταξη στις νέες «περιφερειακές ΕΥΔΑΠ» όλων των δημοτικών επιχειρήσεων υδάτων (ΔΕΥΑΘ), που έχουν μικρά μεγέθη, ορισμένες καταγράφουν ζημιές και όλες τους έλλειψη κεφαλαίων για νέες επενδύσεις 3. Πρόσκληση σε ιδιώτες για σύμπραξη με τις περιφερειακές εταιρείες (ΣΔΙΤ) για επενδυτικά έργα ύδρευσης, αποχέτευσης και άρδευσης (όπου χρειάζεται) και εκπόνηση σχεδίων για το ΕΣΠΑ και το Ταμείο Ανάκαμψης, όπως αναφέρει και ο Ζώης Τσώλης στο «protagon.gr»
Όλες αυτές οι πτυχές θα αποτελέσουν μεγάλη πρόκληση για τους νέους περιφερειάρχες και δημάρχους που αναλαμβάνουν τα καθήκοντα τους την Πρωτοχρονιά. 
Και φυσικά πάντα θα υπάρχει η ανησυχία των πολιτών, καταναλωτών ή αρδευτών ότι η ιδιωτικοποίηση του νερού θα έρθει από την «πίσω πόρτα» όχι για το ίδιο το δημόσιο αγαθό για το οποίο έχει αποφανθεί αρνητικά το Συμβούλιο της Επικρατείας, αλλά μέσω των διαχειριστών των δικτύων ύδρευσης και άρδευσης των ιδιωτών που θα συμμετέχουν με ΣΔΙΤ στο σχεδιασμό και υλοποίησή τους,  όπου εδώ «κουμπώνει» και ο ενιαίος φορέας Διαχείρισης Υδάτων, ο οποίος ξεκινά πιλοτικά από την περιφέρειά μας…