Ήρθε η ώρα οι αγρότες να διεκδικήσουν χρήματα από τη δέσμευση του CO2 και οι Θεσσαλοί τον Αχελώο

Η οικολογία δεν είναι μία απρόσωπη επιστήμη κάποιων ελίτ, αλλά έχει κανόνες και σταθερές και εξετάζει πάντα το θετικό ισοδύναμο για το περιβάλλον. Για τη χώρα μας η οποία με βάση τη μελέτη Πισαρίδη, αναζητεί ένα νέο παραγωγικό μοντέλο που να μη βασίζεται όπως μέχρι σήμερα σε έναν διογκωμένο τριτογενή τομέα (παροχή υπηρεσιών) που δεν προσθέτει αλλά αφαιρεί πλούτο από τη χώρα, η ανάπτυξη του πρωτογενούς τομέα, σε συνέργεια με τη μεταποίηση διατροφικών αγροτικών προϊόντων (δευτερογενής) με στόχο αφενός μεν τις εξαγωγές, αφετέρου την κάλυψη της διατροφικής αυτάρκειας και τη μείωση των ελλειμμάτων στο εμπορικό ισοζύγιο , αποτελούν μονόδρομο.
Σε πρόσφατο σημείωμά μας αναφέραμε γιατί θα πρέπει το έργο του Αχελώου (και όταν λέμε Αχελώο για τη Θεσσαλία εννοούμε κυρίως το φράγμα της Συκιάς) να αποτελεί «σημαία διεκδίκησης» όχι μόνο για τους αγρότες, αλλά και για τους εμπόρους και τους επαγγελματίες. Εξαιτίας του ακριβού κόστους άντλησης του νερού, αφού στο θεσσαλικό κάμπο και ιδιαιτέρα στο ανατολικό του τμήμα, έχουμε έλλειμμα επιφανειακών νερών το καλοκαίρι, έχουμε διαρκώς στροφή από τις εαρινές δυναμικές αρδευόμενες καλλιέργειες, στα ξερικά χειμερινά σιτηρά. Αυτό μόνο για τη φετινή χρονιά που έχουμε μείωση κατά 1 εκατομμύριο στρέμματα των εαρινών καλλιεργειών (βαμβάκι, καλαμπόκι, μηδική, βιομηχανική τομάτα, τεύτλα, κτηνοτροφικά ψυχανθή) συνεπάγεται μία απώλεια τζίρου τουλάχιστο 150 εκατομμυρίων ευρώ, αφού από τα 220 ευρώ το στρέμμα και πάνω πέφτουμε στα 60 με το κριθάρι ή τα 70 με το σιτάρι.
Τα χρήματα αυτά θα λείψουν από την τοπική οικονομία σε μια χρονιά που μετά το ολέθριο και για την οικονομία πέρασμα της πανδημίας, θα αναζητούμε επενδύσεις και ρευστότητα για να ισοσταθμίσουμε την απώλεια θέσεων εργασίας, από μαγαζιά ιδίως στην εστίαση και το λιανεμπόριο που κινδυνεύουν να βάλουν οριστικά λουκέτο.

Και έρχονται τα επιχειρήματα των οικολόγων: Μα δεν γίνεται για λόγους οικονομίας να προξενούμε βλάβη στο περιβάλλον και περί αυτού έχει αποφανθεί -σε ότι αφορά τα έργα στον Αχελώο- το ΣτΕ. Πρόκειται ασφαλώς για πλάνη και αποτελεί τη μισή αλήθεια, ή αν θέλετε τη μισή γνώση, επί του θέματος, από ημιμαθείς συνήθως που επιχειρηματολογούν εις βάρος ενός έργου τόσο σημαντικού και για το περιβάλλον.

Γιατί το έργο το Αχελώου είναι κυρίως περιβαλλοντικό
1. Αφενός μεν γιατί αφορά δύο ταμιευτήρες στη Συκιά και τη Μεσοχώρα, που θα παρέχουν καθαρή «πράσινη» υδροηλεκτρική ενέργεια
2. Αυτοί οι ταμιευτήρες θα αποτελούν αποθήκες και ενέργειας και νερού, θα λειτουργούν δηλαδή –ιδιαίτερα η Συκιά με τη μέθοδο της αντλησοταμίευσης- ως «μπαταρίες» ενέργειας, γιατί το σχέδιο για την απολιγνιτοποίηση σε συνδυασμό με το ΕΣΕΚ περιλαμβάνει ασταθείς ΑΠΕ, όπως φωτοβολταϊκά πάρκα και ανεμογεννήτριες, που σε περιόδους συννεφιάς, ή άπνοιας ή τη νύχτα θα απαιτούν ηλεκτρικά φορτία αιχμής, ενώ επουδενί η παραγωγή ενέργειας από εισαγόμενο Φυσικό Αέριο δεν είναι ΑΠΕ (το Φ.Α. είναι ορυκτό, άρα μη ανανεώσιμο)
3. Πολλά έχουν ειπωθεί και γραφεί για το τεράστιο έλλειμμα 3 δις κυβ. μέτρων νερού από τον υπόγειο υδροφόρο ορίζοντα του θεσσαλικού κάμπου. Αυτό είναι συνέπεια της υπεράντλησης λόγω της έλλειψης επιφανειακών συλλογικών αρδευτικών έργων, αλλά είναι και μία εφιαλτική κατάσταση ανάδρασης, αφού σε όσο μεγαλύτερο βάθος αντλούμε το νερό, τόσο περισσότερη ενέργεια καταναλώνουμε.
Στο σημείο αυτό οι φίλοι μας οι οικολόγοι θα μας προτείνουν αβασάνιστα να σταματήσουμε να αρδεύουμε από υπόγεια νερά και όπου δεν υπάρχει περίσσεια επιφανειακών να πάμε σε ξερικές καλλιέργειες, όπως τα χειμερινά σιτηρά.

Αφήνει όμως μια τέτοια πρακτική θετικό ισοδύναμο στο περιβάλλον; Αν δούμε τις εξελίξεις αυτές υπό το πρίσμα της κλιματικής αλλαγής, έχουμε να παρατηρήσουμε ότι αφενός μεν η μετατροπή του θεσσαλικού κάμπου σε σιτοβολώνα δημιουργεί επιπρόσθετα ξηροθερμικά φορτία στον κάμπο, ιδιαίτερα τους απαιτητικούς από πλευράς κατανάλωσης ενέργειας, θερινούς μήνες σε σχέση με τις υδρόφιλες καλλιέργειες βαμβακιού ή καλαμποκιού που κατεβάζουν τη θερμοκρασία..
Αφετέρου υπάρχει και το θέμα της δέσμευσης του διοξειδίου του άνθρακα, που είναι το ζητούμενο για την αντιμετώπιση του φαινομένου του θερμοκηπίου και την επακόλουθη κλιματική αλλαγή.
Έχει αποδεχτεί πως λόγω της φωτοσύνθεσης οι εαρινές καλλιέργειες και τα δέντρα, αφήνουν τεράστιο θετικό ισοδύναμο σε δέσμευση διοξειδίου του άνθρακα σε σχέση με το εκλυόμενο (από το όργωμα τη λίπανση και την άρδευση) σε αντίθεση με τις ξερικές όπως τα χειμερινά σιτηρά που ούτε τα φύλλα για τη φωτοσύνθεση έχουν όπως τα δέντρα, το βαμβάκι και το καλαμπόκι, πολύ περισσότερο δε αναπτύσσονται τους χειμερινούς μήνες που και η μέρα είναι μικρότερη το ίδιο και η ηλιοφάνεια, σε σχέση με τους θερινούς.
Αυτό έχει ως αποτέλεσμα ήδη στην Αυστραλία να έχει ξεκινήσει η ανταπόδοση στου καλλιεργητές του θετικού ισοδύναμου από το χρηματιστήριο των ρύπων, λόγω της δέσμευση διοξειδίου του άνθρακα, ποσών που ξεπερνούν ακόμη και τα 100 ευρώ το στρέμμα για δενδρώδεις καλλιέργειες. Το θέμα συζητείται πλέον και στην Ε.Ε. σε επίπεδο τεχνοκρατών, χωρίς ωστόσο «να έχουν μπει στην εξίσωση» και οι οργανώσεις αγροτών, που είναι εκείνες που πρέπει να διεκδικήσουν το μερίδιο που τους αναλογεί, όταν κάτι παρόμοιο πράττουν επιχειρήσεις και «παραγωγοί ενέργειας».
Ας ληφθεί δε υπόψη πως στη Θεσσαλία λήγουν τα προγράμματα δάσωσης αγροτικών εκτάσεων και πολλοί αγρότες μην έχοντας να αναμένουν πλέον κάποια έσοδα από τις ακακίες, ετοιμάζονται να τις ξεριζώσουν με ότι αυτό συνεπάγεται για τη διάβρωση των εδαφών, που είναι ο άλλος μεγάλος «ύπουλος εχθρός» του θεσσαλικού κάμπου, ο οποίος μάλιστα θέριεψε μετά την θεομηνία «Ιανός στη νοτιοδυτική Θεσσαλία (Φάρσαλα, Αλμυρό, Καρδίτσα). Αν οι αγρότες όμως είχαν λαμβάνειν κάποιο ποσό από το χρηματιστήριο των ρύπων για τη δέσμευση του CO2 από τα δέντρα δεν θα τα ξερίζωναν.