Η οικοκτονία ενός σιτοβολώνα...

Oικοκτονία... Είναι ο όρος που χρησιμοποιούν πλέον οι επιστήμονες για να περιγράψουν την περιβαλλοντική κατάρρευση, την οικολογική αυτοκτονία μιας κοινωνίας. Τα ιστορικά παραδείγματα πάμπολλα: από τις πεδιάδες της Αυστραλίας και της Βόρειας Αφρικής όπου πρωτοεμφανίστηκε ο Ηommo Sapiens και οι οποίες με τις κλιματικές αλλαγές μετατράπηκαν σε ερήμους ως τη Νότια Γροιλανδία που έγινε ακατοίκητη στην εποχή των παγετώνων...

Το τελευταίο παράδειγμα που όφειλε να παραδειγματίσει τους Θεσσαλούς μας έρχεται από το στέγνωμα, στην κυριολεξία, της Λίμνης Αράλης στο Ουζμπεκιστάν. Δεκάδες χιλιάδες τετραγωνικά χιλιόμετρα υδάτινου στοιχείου «στραγγίστηκαν» για να ποτιστούν οι βαμβακοκαλλιέργειες της τότε Σοβιετικής Ενωσης, αφήνοντας πίσω έρημο και οικολογική καταστροφή... Καράβια μείναν στη στεριά, χιλιόμετρα μακριά από τις νέες όχθες της λίμνης που απέμεινε.

Αφορμή για τις επισημάνσεις αυτές μας δίνουν οι αλλαγές στο μικροκλίμα της θεσσαλικής πεδιάδας, όπου απουσιάζουν τα επιφανειακά ύδατα μετά την αποξήρανση της Κάρλας,(η ανασύστασή της αφορά το 22% της αρχικής έκτασης) το στράγγισμα της Λίμνης Πλαστήρα και του Πηνειού, που έγιναν βορά στην εντατικοποίηση των καλλιεργειών, καθώς η πολιτεία αδιαφόρησε επί δεκαετίες για να δημιουργήσει εκείνες τις υποδομές επιφανειακών συλλογικών αρδευτικών δικτύων, που είχε αναγκη ο τόπος. Ακόμη και αυτο το έργο της μεταφοράς νερού από τον Αχελώο, έγινε προϊόν κομματικής αντιπαράθεσης και τοπικιστικών ερίδων (Αγρινιώτες εναντίον Λαρισαίων), λες και το νερό δεν είναι πηγη ζωής για όλους και έχει σύνορα...

.Η περιοχή που ερημοποιείται πιο έντονα από όλες είναι στον άξονα Νίκαιας- Φαρσάλων και στην ευρύτερη περιοχή, αλλά και στον άξονα της οδού Βόλου. Φετος σύμφωνα με τα στοιχεία του Αγρομετεωρολόγου Νίκου Δαλέζιου, εχουμε κατά 40% ξηρασία σε σχέση με το μέσο όρο άλλων ετών. Αν αυτό είναι κλιματική αλλαγή, ή καιρική περιοδικόητα δεν μπορεί να ειπωθεί με ακρίβεια, αλλά σίγουρα στο φαινόμενο υπάρχει ανάδραση.

 Γόνιμες γαίες ερημοποιούνται και εγκαταλείπονται κάθε χρόνο στη Θεσσαλική πεδιάδα, λόγω υπογονιμότητας και βιαιότητας των βροχών, ειδικά στα επικλινή εδάφη. Η διάβρωση και ερημοποίηση είναι μία αργόσυρτη και ύπουλη διαδικασία που εξελίσεται εδώ και  30 χρονια  στη Θεσσαλική πεδιάδα. Στην Ευρώοη συζητούν για το green deal και στην Ελλάδα αγνοεί το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης τα προγράμματα κατά της διάβρωσης. Μόνο εκείνα για τη μείωση της νιτρορύπανσης τρεχουν. Στη Θεσσαλία όμως κάθε χρόνο χάνουμε 25.000 στρέμματα από τη γεωργία που εγκαταλείπονται , επισημαίνει ο καθηγητής της Γεωπονικής Νίκος Δαναλάτος.

 Από τα 4.5 εκατομμύρια στρέμματα της Θεσσαλίας, τα 3 εκατομμύρια είναι επίπεδα και το 1,5 εκατ. επικλινή. Για αυτά τα εδάφη δεν υπάρχει καμία μέριμνα, παρά το γεγονός ότι έμειναν γυμνά από άνθρακα λόγω της υπερεκμετάλλευσης και της μονοκαλλιέργειας, έμεινα χωρίς πάχος γόνιμου χώματος, άρχισε να φαίνεται πλέον το βραχώδες έδαφος στα 1 με 2 εκατοστά κάτω από την επιφάνεια , κοινως μετρέπονται σε νταμάρια...!

Για τη Θεσσαλία, της οποίας φέτος είναι σπαρμένα περίπου 1,8 εκατ. στρέμματα με δημητριακά, οι ανοιξιάτικες βροχές που πιθανό θα έρθουν το Μάρτη (με βάση την μακροπρόθεσμη πρόβλεψη των αμερικανικών μετεωρολογικών ινστιτούτων) είναι ευλογία. Γεωπόνοι εκτιμούν ότι από εδώ και στο εξής κάθε βροχή που δεν έρχεται έχει ένα κόστος της τάξης των 100 κιλών το στρέμμα στη σοδειά, επί 1,8 εκατ. στρέμμ., επί 25 λεπτά το κιλό (η τρέχουσα τιμή) , ίσον με 45 εκατ. ευρώ απώλεια για την τοπική οικονομία... Εκτός όμως από το οικονομικό κόστος στη γεωργία υπάρχει και το κοινωνικό. Δεκάδες χωριά στον κάμπο ερημώνουν, καθώς δεν μπορούν οι κάτοικοί τους να εξασφαλίσουν πόσιμο νερό. Ακόμη και αυτή η επιστροφή σε ξηρικές καλλιέργειες, αντί των ποτιστικών ερημώνει τα χωριά στον κάμπο, που το καλοκαίρι παλιότερα λόγω της ανάγκης για ποτίσματα, παρέμεναν εκεί... Από την εντατικοποίηση περάσαμε στην εκτατικοποίηση, αλλά πλέον είναι αργά.

Η κατάσταση είναι κρίσιμη. Το φαινόμενο της λειψυδρίας στον θεσσαλικό κάμπο είναι αυτοτροφοδοτούμενο και οδηγεί σε έναν φαύλο κύκλο. Υδροχαρή φυτά και δενδρώδεις καλλιέργειες δεν υπάρχουν για να γίνεται διαπνοή. Τα δάση εκχερσώθηκαν για να γίνουν καλλιέργειες. Τα επιφανειακά ύδατα εξαιτίας της λειψυδρίας αλλά και της υπερεκμετάλλευσής τους για αρδεύσεις σπανίζουν.

Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία, τα τελευταία χρόνια έχουν αυξηθεί στον θεσσαλικό κάμπο οι λεγόμενες τροπικές ημέρες. Τροπικές ημέρες είναι εκείνες στις οποίες παρατηρούνται μέγιστες θερμοκρασίες πάνω από 30 βαθμούς Κελσίου. Στη δεκαετία του 1970 αυτές δεν ξεπερνούσαν ετησίως τις 70-80. Μετά το 2000 οι τροπικές ημέρες ανέρχονται στις 110-120 ετησίως... Ιδιαίτερα μεγάλο πρόβλημα αντιμετωπίζει το τμήμα της Ανατολικής Θεσσαλίας, όπου οι ετήσιες βροχές την τελευταία διετία εμφανίζονται μειωμένες κατά 50% από τον μέσο όρο των τελευταίων 45 ετών, ο οποίος επίσης είναι φτωχός (κάτω από τα 450 χιλιοστά έναντι των 900 στη Δυτική Θεσσαλία). Οι τοπικές κοινωνίες εναπόθεσαν τις ελπίδες για την επίλυση του προβλήματος της λειψυδρίας στον Αχελώο , η πολιτεία επί δεκαετίες κορόϊδευε και τώρα πληρώνουμε βαρύ το τίμημα με την υποβάθμιση και την ερημοποίηση της γης μας.

Συμπαερασματικά Αχελώος, Ενιπέας, Πύλη, Μουζάκι, Αμυγδαλή είναι έργα που έπρεπε να έχουν γίνει χθες, αλλά πολύ φοβούμαι ότι η δική μου γενιά δεν θα τα ζήσει για να τα δει, ενώ η επόμενη αμφιβάλω αν θα κατοικεί σε αυτόν τον κάποτε ευλογημενο τόπο, για να τα χαρεί...

ΥΓ όπως εύστοχα αναφέρει σε σχόλιό του ο Ζήσης Αργυρόπουλος μοιάζουμε όλο και πιο πολύ με χορό της αρχαίας τραγωδίας! Ξέρουμε με σιγουριά την εξέλιξη αλλά δε μπορούμε να παρεμβουμε στην πλοκή! Τι άλλο θέλουμε ν- ακούσουμε για ν- αφυπνιστουμε; Η μήπως δεν ακούμε;