Η Θεσσαλία δεν μπορεί να ζήσει μόνο με αναμνήσεις από τον κάμπο της – Η ερήμωση των χωριών και το στοίχημα της ανασυγκρότησης

Η Θεσσαλία δεν μπορεί να ζήσει μόνο με αναμνήσεις από τον κάμπο της – Η ερήμωση των χωριών και το στοίχημα της ανασυγκρότησης

Οι νέοι εγκαταλείπουν την αγροτική δραστηριότητα, αναζητούν μεροκάματο στον τουρισμό ή στα μεγάλα αστικά κέντρα και τα χωριά του θεσσαλικού κάμπου χάνουν σταδιακά τον πληθυσμό τους. Χωρίς μεγάλα έργα υποδομής, επενδύσεις και μεταποίηση, η ύπαιθρος κινδυνεύει να μείνει χωρίς ανθρώπους και παραγωγική προοπτική.
Κάτι βαθύτερο από μια ακόμη οικονομική κρίση συντελείται στην Καρδίτσα και στα χωριά του θεσσαλικού κάμπου. Είναι η αργή, αλλά σταθερή αποχώρηση μιας ολόκληρης γενιάς από τη γη της.

Του Γιάννη Κολλάτου

Οι νέοι δεν βλέπουν πλέον στον πρωτογενή τομέα μια βιώσιμη επαγγελματική διέξοδο. Οι χαμηλές τιμές παραγωγού, το δυσβάσταχτο κόστος καλλιέργειας, οι καθυστερήσεις στις ενισχύσεις και κυρίως η ανασφάλεια για το αύριο τούς ωθούν σε άλλες επιλογές. Άλλοι αναζητούν εποχική εργασία στον τουρισμό και άλλοι μετακινούνται στα μεγάλα αστικά κέντρα, αφήνοντας πίσω χωράφια, σπίτια και χωριά που γερνούν.
Τα αλλεπάλληλα πλημμυρικά χτυπήματα της τελευταίας εξαετίας επιδείνωσαν αυτή την πραγματικότητα. Ο Daniel και οι επόμενες καταστροφές δεν άφησαν μόνο ζημιές σε υποδομές και καλλιέργειες. Εγκατέστησαν στον κάμπο τον φόβο ότι μια ακόμη κακοκαιρία μπορεί να ακυρώσει κόπους μιας ολόκληρης χρονιάς. Πώς να επενδύσει ένας νέος αγρότης όταν δεν γνωρίζει αν θα μπορέσει να σπείρει, να συγκομίσει ή να προστατεύσει την περιουσία του;

Η Θεσσαλία χρειάζεται επειγόντως ένα ολοκληρωμένο σχέδιο ανασυγκρότησης. Όχι άλλες αποσπασματικές εξαγγελίες και προσωρινές αποκαταστάσεις, αλλά εμβληματικά έργα που θα δημιουργήσουν αίσθημα ασφάλειας και προοπτική. Τα μεσαία φράγματα και ιδιαίτερα τα φράγματα Σκοπιάς στον Ενιπέα, Μουζακίου και Πύλης δεν είναι απλώς τεχνικές παρεμβάσεις. Είναι κρίσιμες υποδομές για την αντιπλημμυρική προστασία, τη διαχείριση των υδάτων και το μέλλον της αγροτικής παραγωγής. Και ασφαλώς η αποχώρηση της Ολλανδικής HVA από την διαδικασία σύνταξης των μελετών αυτών των σημαντικών για την επιβίωση της θεσσαλικής υπαίθρου έργων, αποτελεί πισωγύρισμα.
Βεβαίως, η ανασυγκρότηση δεν μπορεί να περιοριστεί στα φράγματα. Το μεγάλο ζητούμενο είναι να αποκτήσει η αγροτική παραγωγή προστιθέμενη αξία. Να δημιουργηθούν βιομηχανικές και μεταποιητικές μονάδες, να προσελκυστούν επενδύσεις, να συνδεθεί το χωράφι με τη μεταποίηση, την αγορά και τις εξαγωγές. Γιατί δεν αρκεί να παράγουμε προϊόντα, αν τελικά το μεγαλύτερο μέρος της αξίας τους δημιουργείται αλλού.

Στο «Μαγκαζίνο της Θεσσαλίας», ο περιφερειάρχης Δημήτρης Κουρέτας μίλησε ακόμη για μια δράση ανάδειξης του ποδηλάτου στην Καρδίτσα, με έμπνευση από τον «Κρυμμένο Θησαυρό» του Πατρινού Καρναβαλιού. Μια ενδιαφέρουσα πρωτοβουλία για την εξωστρέφεια της πόλης. Όμως ο πραγματικός «κρυμμένος θησαυρός» της Καρδίτσας αλλά και της Θεσσαλίας εν γένει είναι οι άνθρωποί της, η γη της και η παραγωγική της δύναμη.
Αν δεν υπάρξει σχέδιο που να κρατήσει τους νέους στα χωριά, να τους εξασφαλίσει εισόδημα και προστασία από τις φυσικές καταστροφές, σε λίγα χρόνια μπορεί να αναζητούμε όχι τον τρόπο να αναδείξουμε την ύπαιθρο, αλλά τους ανθρώπους που θα έχουν απομείνει σε αυτήν. Και τότε η ερήμωση δεν θα είναι μια δημογραφική στατιστική. Θα είναι η αποτυχία ενός ολόκληρου αναπτυξιακού μοντέλου.