Φράγμα Μουζακίου: Ο κρίσιμος κρίκος για τον Αχελώο -νέα πλύχρονη καθυστέρηση μετά την αποχώρηση των Ολλανδών

Ημιτελές παραμένει ένα έργο με διπλή στρατηγική σημασία: συνδέεται με τη διαχείριση των νερών του Αχελώου και την ασφάλεια του κάμπου των Σελλάνων από τον Πάμισο. Η αποχώρηση της HVA προσθέτει νέες καθυστερήσεις, ενώ έξι χρόνια μετά τον «Ιανό» και τρία μετά τον «Daniel» η Καρδίτσα εξακολουθεί να αναζητά ουσιαστική θωράκιση.

Το φράγμα Μουζακίου δεν είναι ένα ακόμη υδροηλεκτρικό ή αρδευτικό έργο στον χάρτη της Θεσσαλίας. Είναι μια υποδομή που βρίσκεται στο σημείο συνάντησης δύο μεγάλων ζητημάτων: της αξιοποίησης των υδάτων του Αχελώου και της αντιπλημμυρικής προστασίας της δυτικής Θεσσαλίας. Για την Καρδίτσα, η σημασία του είναι ακόμη μεγαλύτερη, καθώς συνδέεται άμεσα με την προστασία του Μουζακίου, της πεδινής ζώνης και του κάμπου των Σελλάνων, που έχει πληγεί επανειλημμένα από τις υπερχειλίσεις του Παμίσου.

Ο κρίκος ανάμεσα στη Συκιά και τη Θεσσαλία

Η ολοκλήρωση του φράγματος της Συκιάς στον Άνω Αχελώο και των έργων μεταφοράς νερού προς τη Θεσσαλία αποτελεί ένα σύνθετο υδρολογικό και τεχνικό εγχείρημα. Το φράγμα Μουζακίου εντάσσεται στον ευρύτερο σχεδιασμό διαχείρισης των υδάτων της δυτικής Θεσσαλίας, ως ταμιευτήρας που θα μπορούσε να συμβάλει στη ρύθμιση και αξιοποίηση νερών από διαφορετικές πηγές.

Ο δήμαρχος Μουζακίου Φάνης Στάθης έχει υποστηρίξει δημόσια ότι το φράγμα δεν μπορεί να λειτουργήσει με τον σχεδιασμό που προκρίνεται χωρίς μερική μεταφορά νερών από τον άνω ρου του Αχελώου. Η θέση αυτή αναδεικνύει τη στενή σύνδεση των έργων, χωρίς βέβαια να σημαίνει ότι η ολοκλήρωση της Συκιάς ή ολόκληρου του έργου του Αχελώου εξαρτάται αποκλειστικά από το φράγμα Μουζακίου. Απαιτείται ενιαίος σχεδιασμός, με σαφείς τεχνικές παραδοχές για τις ποσότητες, τις διαδρομές και τη λειτουργία των ταμιευτήρων.

Ο Πάμισος και ο κάμπος των Σελλάνων

Η αντιπλημμυρική λειτουργία του έργου έχει ιδιαίτερη σημασία για τις περιοχές που διασχίζει ο Πάμισος μέχρι τις εκβολές του στον Πηνειό. Ο «Ιανός» είχε αναδείξει με δραματικό τρόπο την ευαλωτότητα του κάμπου των Σελλάνων, όπου οι πλημμυρικές ροές απείλησαν οικισμούς, καλλιέργειες και περιουσίες.

Η ανάγκη δεν αφορά μόνο καθαρισμούς και αποκαταστάσεις αναχωμάτων. Τον Σεπτέμβριο του 2026 η Περιφέρεια Θεσσαλίας υπέγραψε σύμβαση ύψους 3,5 εκατ. ευρώ για παρεμβάσεις στον Πάμισο, από το Μουζάκι μέχρι τη συμβολή του με τον Πηνειό, με καθαρισμούς της κοίτης και αποκατάσταση των ζημιών από τον Daniel και τον Elias. Ο περιφερειάρχης Δημήτρης Κουρέτας έχει επισημάνει ότι η ουσιαστική θωράκιση απέναντι σε πλημμυρική αιχμή αντίστοιχη του Daniel απαιτεί και τα μεγάλα φράγματα Μουζακίου, Πύλης και Ενιπέα.

Αυτό σημαίνει ότι οι τοπικές παρεμβάσεις είναι αναγκαίες, αλλά δεν υποκαθιστούν τις μεγάλες υποδομές ανάσχεσης και ρύθμισης των υδάτων.

Η αποχώρηση της HVA προσθέτει νέα καθυστέρηση

Η αποχώρηση της ολλανδικής HVA International δημιουργεί πλέον ένα πρόσθετο πρόβλημα. Η εταιρεία είχε αναλάβει, στο πλαίσιο σύμβασης 7 εκατ. ευρώ χωρίς ΦΠΑ, την επικαιροποίηση μελετών για το Μουζάκι, την Πύλη και άλλα υδατικά έργα. Η εξώδικη διεκδίκηση 2,5 εκατ. ευρώ από το Δημόσιο και η διαφωνία για τα παραδοτέα αφήνουν ανοιχτό το ζήτημα της συνέχισης των εργασιών.

Αν δεν υπάρξει άμεσα συμφωνία για την παραλαβή και αξιοποίηση όσων έχουν ήδη εκπονηθεί, το Δημόσιο θα πρέπει να αποφασίσει πώς θα ολοκληρωθούν οι εκκρεμείς μελέτες: με νέα ανάθεση, με άλλο μελετητικό σχήμα ή με αξιοποίηση των υφιστάμενων υπηρεσιών. Κάθε τέτοια διαδικασία συνεπάγεται χρόνο, ενώ δεν υπάρχει ακόμη δημοσιοποιημένο συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα επανεκκίνησης.

Έξι χρόνια μετά τον Ιανό, η Καρδίτσα περιμένει

Ο δήμαρχος Μουζακίου Φάνης Στάθης περιέγραψε πρόσφατα την κατάσταση με σαφήνεια: «Είμαστε ανοχύρωτοι έξι χρόνια μετά τον Ιανό και τρία μετά τον Daniel», επισημαίνοντας ότι τα σοβαρά αντιπλημμυρικά έργα δεν έχουν ολοκληρωθεί.

Η Καρδίτσα έχει ανάγκη από ένα ολοκληρωμένο σχέδιο που θα συνδυάζει ορεινή υδρονομία, αποκατάσταση ποταμών και αναχωμάτων, φράγματα ανάσχεσης και ασφαλή διαχείριση των υδάτων. Το Μουζάκι αποτελεί βασικό κρίκο αυτού του σχεδιασμού, όχι όμως τη μοναδική λύση.

Το ερώτημα είναι πλέον συγκεκριμένο: μετά από δύο καταστροφικές πλημμύρες, τις εξαγγελίες, τις μελέτες και τις αλλαγές αναδόχων, πότε θα αρχίσει να κατασκευάζεται το έργο που μπορεί να συμβάλει στην προστασία της Καρδίτσας; Γιατί η επόμενη μεγάλη βροχή δεν πρόκειται να περιμένει να λυθούν οι εκκρεμότητες των συμβάσεων.