Data center στη Λάρισα: Τεχνολογική ευκαιρία ή απειλή για το νερό και την αγροτική οικονομία της Θεσσαλίας; (video)

Ο καθηγητής Πληροφορικής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Βασίλης Βλάχος ζητά ισορροπία ανάμεσα στην τεχνολογική ανάπτυξη και την προστασία του περιβάλλοντος, ενώ ο περιφερειάρχης Δημήτρης Κουρέτας τονίζει ότι η Θεσσαλία έχει άλλες, πιο επείγουσες αναπτυξιακές προτεραιότητες.

Έντονο προβληματισμό προκαλεί το ενδεχόμενο δημιουργίας Data center στη Λάρισα, ένα σχέδιο που, σύμφωνα με τις πληροφορίες και τις σχετικές φήμες που κυκλοφορούν, ενδέχεται να ανοίξει έναν νέο κύκλο συζήτησης για το αναπτυξιακό μοντέλο της Θεσσαλίας. Η προοπτική μιας μεγάλης επένδυσης στον τομέα των ψηφιακών υποδομών και της Τεχνητής Νοημοσύνης συναντά εύλογα ερωτήματα για τις επιπτώσεις της στο περιβάλλον, στην κατανάλωση ενέργειας και κυρίως στους υδατικούς πόρους του θεσσαλικού κάμπου.

Σε μια περιοχή που εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα λειψυδρίας και αναζητά λύσεις για την επάρκεια νερού στην αγροτική παραγωγή, η εγκατάσταση μιας ιδιαίτερα ενεργοβόρας υποδομής, με σημαντικές ανάγκες ψύξης, δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί ως μια συνηθισμένη επιχειρηματική επένδυση.

Το ζήτημα αναδείχθηκε μέσα από τις παρεμβάσεις του καθηγητή Πληροφορικής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Βασίλη Βλάχου και του περιφερειάρχη Θεσσαλίας Δημήτρη Κουρέτα, οι οποίοι μίλησαν στο «Μαγκαζίνο της Θεσσαλίας», προσεγγίζοντας το θέμα από διαφορετική οπτική.

Ο Βασίλης Βλάχος υπογράμμισε την ανάγκη να βρεθεί η κατάλληλη ισορροπία ανάμεσα στην τεχνολογική εξέλιξη και την προστασία του περιβάλλοντος. Όπως ανέφερε, η Θεσσαλία δεν θα πρέπει να μείνει έξω από τις μεγάλες αλλαγές που φέρνει η εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης και των νέων ψηφιακών τεχνολογιών. Ωστόσο, η προσέλκυση τέτοιων επενδύσεων θα πρέπει να γίνεται με όρους που δεν θα υπονομεύουν τους φυσικούς πόρους και την παραγωγική βάση της περιοχής.

Στον αντίποδα, πιο κατηγορηματικός εμφανίστηκε ο περιφερειάρχης Θεσσαλίας Δημήτρης Κουρέτας, επισημαίνοντας ότι η περιοχή δεν έχει ανάγκη από projects όπως η λειτουργία ενός Data center στη Λάρισα, εφόσον βεβαίως επιβεβαιωθούν οι σχετικές πληροφορίες. Αντίθετα, όπως τόνισε, οι πραγματικές ανάγκες της Θεσσαλίας βρίσκονται στην ενίσχυση της αγροτικής παραγωγής και στην ανάπτυξη της εξωστρέφειας του αγροδιατροφικού τομέα, ώστε τα θεσσαλικά προϊόντα να αποκτήσουν μεγαλύτερη προστιθέμενη αξία και ισχυρότερη θέση στις διεθνείς αγορές.

Το νερό και η ενέργεια στο επίκεντρο

Το κρίσιμο ερώτημα για μια τέτοια επένδυση αφορά τις πραγματικές ανάγκες της σε νερό και ηλεκτρική ενέργεια. Τα Data centers φιλοξενούν μεγάλες υπολογιστικές υποδομές, οι οποίες λειτουργούν αδιάκοπα και απαιτούν σημαντικά φορτία ηλεκτρικής ενέργειας, ενώ ανάλογα με την τεχνολογία ψύξης που χρησιμοποιείται μπορεί να έχουν και μεγάλες ανάγκες σε νερό.

Για τη Θεσσαλία, το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα. Ο κάμπος έχει ανάγκη από νερό για να διατηρήσει την παραγωγική του δραστηριότητα, την ώρα που οι αγρότες βρίσκονται αντιμέτωποι με την κλιματική κρίση, τις μειωμένες διαθέσιμες ποσότητες και το αυξημένο κόστος άρδευσης.

Θα ήταν συνεπώς παράδοξο να σχεδιάζεται η εγκατάσταση μιας νέας μεγάλης υποδομής χωρίς προηγουμένως να έχει αποσαφηνιστεί πόσο νερό θα απαιτεί, από ποιες πηγές θα το αντλεί, ποια θα είναι η ενεργειακή της επιβάρυνση και ποιες επιπτώσεις θα έχει στις υπόλοιπες χρήσεις των φυσικών πόρων.

Το ζήτημα δεν είναι ασφαλώς η απόρριψη της τεχνολογικής εξέλιξης. Η Τεχνητή Νοημοσύνη δημιουργεί νέες οικονομικές δυνατότητες και η Θεσσαλία δεν έχει την πολυτέλεια να απουσιάζει από τις εξελίξεις. Το ζητούμενο, όμως, είναι με ποιους όρους και με ποιο κόστος θα επιχειρήσει να συμμετάσχει σε αυτή τη νέα εποχή.

Γιατί σε έναν κάμπο που ακόμη αναζητά την υδατική και ενεργειακή του ασφάλεια, η ανάπτυξη δεν μπορεί να μετριέται μόνο με το ύψος μιας επένδυσης ή τον αριθμό των εγκαταστάσεων που θα δημιουργηθούν. Πρέπει να αξιολογείται και με βάση το τι αφήνει πίσω της στην τοπική κοινωνία, στην παραγωγή και στο περιβάλλον.

Και αυτό είναι το πραγματικό δίλημμα που αναδεικνύεται από τη συζήτηση για ένα πιθανό Data center στη Λάρισα: πώς η Θεσσαλία θα περάσει στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης χωρίς να θυσιάσει τους πόρους που αποτελούν τη βάση της οικονομίας και της ίδιας της επιβίωσής της.