Ο αργός μαρασμός των ελληνικών πανεπιστημίων – Δημογραφικό και ακριβή στέγη απειλούν τις φοιτητουπόλεις Βόλου, Λάρισας

Από τον Βόλο μέχρι τη Λάρισα, το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας αποτελεί βασικό πυλώνα της τοπικής οικονομίας. Όμως η μείωση των νέων και το κόστος διαβίωσης δυσκολεύουν την πρόσβαση στις σπουδές, ενώ οι φοιτητικές εστίες δεν επαρκούν για να καλύψουν τις ανάγκες όλων.

Ο αργός μαρασμός των ελληνικών πανεπιστημίων δεν έρχεται απαραίτητα με θεαματικές καταρρεύσεις και λουκέτα. Μπορεί να εκδηλώνεται πιο σιωπηλά: λιγότεροι νέοι που φτάνουν στην ηλικία των πανελλαδικών εξετάσεων, οικογένειες που δυσκολεύονται να χρηματοδοτήσουν τις σπουδές των παιδιών τους και φοιτητές που αναγκάζονται να επιλέξουν σχολή όχι με βάση τις κλίσεις τους, αλλά με βάση το κόστος διαβίωσης.

Το δημογραφικό αποτελεί την πρώτη μεγάλη απειλή. Το 2010 γεννήθηκαν στην Ελλάδα 114.766 παιδιά, ενώ το 2024 οι γεννήσεις είχαν υποχωρήσει στις 68.467, σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ.

Το δεύτερο μέτωπο είναι η φοιτητική στέγη. Η εύρεση ενός αξιοπρεπούς διαμερίσματος μπορεί να επιβαρύνει δυσανάλογα τον οικογενειακό προϋπολογισμό, ιδιαίτερα όταν προστίθενται λογαριασμοί, τρόφιμα, μετακινήσεις και έξοδα σπουδών. Για μια οικογένεια με περιορισμένο εισόδημα, το ερώτημα δεν είναι μόνο αν το παιδί της πέρασε σε μια σχολή μακριά από το σπίτι, αλλά αν μπορεί να το στηρίξει για τέσσερα ή περισσότερα χρόνια.

Βόλος: Μια φοιτητούπολη με στεγαστικές πιέσεις

Ο Βόλος έχει συνδέσει σημαντικό μέρος της οικονομικής και κοινωνικής του ζωής με την παρουσία του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας. Οι φοιτητές στηρίζουν την αγορά κατοικίας, την εστίαση και το λιανεμπόριο. Όταν όμως η στέγη γίνεται δυσβάσταχτη, η επιλογή της πόλης για σπουδές δυσκολεύει, ιδιαίτερα για όσους προέρχονται από οικογένειες με χαμηλά εισοδήματα.

Η διαθέσιμη φοιτητική εστία του Πανεπιστημίου στον Βόλο διαθέτει μόλις 40 μονόκλινα δωμάτια και αφορά πρωτοετείς φοιτητές που σπουδάζουν μακριά από τον τόπο κατοικίας των οικογενειών τους.

Λάρισα: Πιο προσιτές επιλογές, αλλά όχι χωρίς δυσκολίες

Η Λάρισα διαθέτει διαφορετικά χαρακτηριστικά, καθώς αποτελεί μεγάλο εμπορικό και υγειονομικό κέντρο, με σημαντική πανεπιστημιακή παρουσία. Οι τιμές των μικρών κατοικιών εξακολουθούν να εμφανίζουν μεγάλες διακυμάνσεις ανάλογα με την περιοχή, την κατάσταση και τον εξοπλισμό του ακινήτου. Δημοσίευμα του Ιουλίου 2026 κατέγραφε τιμές από 300 ευρώ για μικρές κατοικίες, με υψηλότερα μισθώματα για ανακαινισμένα διαμερίσματα.

Στη φοιτητική εστία του συγκροτήματος Γαιόπολις υπάρχουν 502 κλίνες. Η δυνατότητα φιλοξενίας, ωστόσο, εξαρτάται από οικονομικά, οικογενειακά και άλλα κοινωνικά κριτήρια.

Το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας και οι δύο πόλεις χρειάζονται, επομένως, μια συνολική στρατηγική: περισσότερες προσιτές κατοικίες, ενίσχυση των εστιών, ουσιαστική φοιτητική μέριμνα και σύνδεση των σπουδών με την απασχόληση.

Γιατί το πανεπιστήμιο δεν είναι απλώς αμφιθέατρα και πτυχία. Είναι εργασία, κατανάλωση, πολιτισμός και ζωή για ολόκληρες πόλεις. Αν οι νέοι λιγοστεύουν και όσοι υπάρχουν δεν μπορούν να αντέξουν οικονομικά τις σπουδές τους, το πρόβλημα ξεπερνά τα όρια της εκπαίδευσης.

Και τότε το δημογραφικό δεν θα απειλεί μόνο τα σχολεία της περιφέρειας. Θα δοκιμάζει και το ίδιο το μέλλον των πανεπιστημιακών πόλεων.

Ρ.Α.