Ναυτικό ισοζύγιο Ελλάδας – Τουρκίας: Εμείς ποιότητα, η Άγκυρα ποσότητα

Η γεωπολιτική σκακιέρα στην Ανατολική Μεσόγειο και το Αιγαίο διέρχεται την πιο βαθιά μεταβολή των τελευταίων δεκαετιών. Το ναυτικό ισοζύγιο ισχύος μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας δεν αποτιμάται πλέον αποκλειστικά με τον αριθμό των πολεμικών πλοίων.

Αναδιαμορφώνεται ριζικά μέσα από τη σύγκρουση δύο διαφορετικών φιλοσοφιών: από τη μία πλευρά, η ποσοτική πίεση και η επέκταση σε μεγάλες μονάδες που αναπτύσσει η Αγκυρα και, από την άλλη, η ελληνική απάντηση που συνδυάζει την ποιοτική υπεροχή με την εισαγωγή ενός ασύμμετρου δόγματος δικτυοκεντρικής αποτροπής.

Στην επιφάνεια της θάλασσας, το ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό θωρακίζεται με τις πιο σύγχρονες μονάδες κρούσης στον κόσμο. Το πρόγραμμα των γαλλικών φρεγατών FDI (κλάση «Κίμων») αποτελεί το βαρύ πυροβολικό της ελληνικής αποτροπής. Μετά την άφιξη της πρώτης φρεγάτας, το έτος 2026 αποτελεί ορόσημο, καθώς αναμένεται η παράδοση των 2 επόμενων φρεγατών, του «Νέαρχου» και του «Φορμίωνα», ενώ προχωρούν οι εργασίες για την κατασκευή τμημάτων της 4ης φρεγάτας («Θεμιστοκλής»).

Οι FDI, με το πανίσχυρο ραντάρ Sea Fire και 32 βλήματα Aster 30 η καθεμία, προσφέρουν αεράμυνα περιοχής, κλειδώνοντας τον ουρανό σε αποστάσεις που ξεπερνούν τα 120 χιλιόμετρα, ενώ μόλις αναβαθμιστούν και στο επίπεδο standard 2 ++ και ενδεχομένως και σε τρίτο + θα έχουν τη δυνατότητα εκτόξευσης πυραύλων κρουζ και αντιμετώπισης κάθε είδους σμήνους από drones.

Ναυπηγικό πρόγραμμα

Απέναντι σε αυτό, η Τουρκία απαντά με ένα γιγαντιαίο ναυπηγικό πρόγραμμα, ανεβάζοντας το εκτόπισμα. Πέρα από τις 8 φρεγάτες κλάσης İstif (Istanbul), η Αγκυρα ξεκίνησε τη ναυπήγηση των αντιτορπιλικών αεράμυνας περιοχής TF-2000. Τα πλοία αυτά, εκτοπίσματος 8.500 τόνων, αποτελούν το «αντίπαλον δέος» απέναντι στις ελληνικές Belharra.

Το πρώτο αντιτορπιλικό σχεδιάζεται να καθελκυστεί έως τα τέλη του 2027 με ορίζοντα παράδοσης το 2029-2030. Εξοπλισμένα με εγχώριους πυραύλους Hisar, Siper και Atmaca, τα 8 TF-2000 που σχεδιάζει να κατασκευάσει η Αγκυρα θα λειτουργήσουν ως ομπρέλα προστασίας για το ελικοπτεροφόρο TCG Anadolu (27.000 τόνων) και το μελλοντικό αεροπλανοφόρο (MUGEM), μετατρέποντας το τουρκικό ναυτικό σε δύναμη ανοιχτών θαλασσών.

Κάτω από το νερό διεξάγεται ένας εξαιρετικά κρίσιμος πόλεμος. Για δεκαετίες η Ελλάδα διατηρούσε τα πρωτεία χάρη στα 4 γερμανικά υποβρύχια Type 214 (κλάση «Παπανικολής»). Αυτό το πλεονέκτημα πιέζεται από το τουρκικό πρόγραμμα κλάσης Reis (Type 214TN) για 6 υποβρύχια. Η Αγκυρα έχει ήδη εντάξει στο δυναμικό της το TCG PİRΙREIS, ενώ τα TCG HIZIRREΙS και TCG MURATREΙS βρίσκονται σε στάδιο δοκιμών, εισάγοντας στο τουρκικό οπλοστάσιο την τεχνολογία αναερόβιας πρόωσης (AIP).

Για να αποκαταστήσει την ισορροπία και να αντικαταστήσει τα παλαιότερα υποβρύχια Type 209 (ηλικίας σχεδόν 50 ετών), το ελληνικό Γενικό Επιτελείο έλαβε έγκριση για την απόκτηση 4 νέων υποβρυχίων. Στο επίκεντρο βρίσκονται κορυφαίες σχεδιάσεις, όπως η γαλλική πρόταση για τα υποβρύχια Barracuda Blacksword της Naval Group με μπαταρίες λιθίου, και η γερμανική για τα Type 212CD. Καθοριστικό στοιχείο είναι ότι τουλάχιστον 2 από αυτά θα φέρουν στρατηγικούς πυραύλους Cruise με βεληνεκές άνω των 1.000 χιλιόμετρων, αλλάζοντας τους όρους της στρατηγικής αποτροπής.

Η πιο ηχηρή, όμως, απάντηση της Αθήνας απέναντι στον τουρκικό ναυπηγικό γιγαντισμό είναι η στρατηγική απόφαση για τη συγκρότηση της Διοίκησης Αυτόνομων Συστημάτων Ναυτικών Επιχειρήσεων (ΔΑΣΝΕ). Η νέα μονάδα θα υπάγεται απευθείας στο Αρχηγείο Στόλου με πιθανή έδρα τη Σύρο.

Σε εργοστάσιο στη Μαλακάσα και σε μια δεύτερη σχεδιαζόμενη μονάδα, ο στόχος είναι η εγχώρια παραγωγή έως και 300 αυτόνομων σκαφών ετησίως, με μήκος 5 έως 8 μέτρα. Αυτά τα αυτόνομα μέσα επιφανείας (USVs), σε συνδυασμό με drones αέρα (UAVs) και υποβρύχια (UUVs), θα αναλάβουν αποστολές επιτήρησης (ISR), ηλεκτρονικού πολέμου και ανθυποβρυχιακών πληγμάτων.

Με τη χρήση περιπλανώμενων πυρομαχικών (loitering munitions), η Ελλάδα θα επιφέρει καίρια πλήγματα σε περιβάλλοντα υψηλού κινδύνου (A2/AD) με έξυπνο, φθηνότερο τρόπο, χωρίς να διακυβεύονται ανθρώπινες ζωές. Ως συμπέρασμα μπορούμε να πούμε πως η Ελλάδα δεν ακολουθεί την Τουρκία σε μια εξαντλητική κούρσα ποσοτικών εξοπλισμών. Απαντά με ασύμμετρη τεχνολογική υπεροχή.