Όλυμπος: Το μυθικό βουνό των θεών διεκδικεί θέση στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της ΟΥΝΕΣΚΟ

Ο Όλυμπος, το εμβληματικό βουνό που στην αρχαιότητα θεωρούνταν κατοικία των δώδεκα θεών του Ολύμπου, βρίσκεται ένα βήμα πριν από μια σημαντική διεθνή διάκριση, καθώς η υποψηφιότητά του για ένταξη στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της ΟΥΝΕΣΚΟ  εξετάζεται στη σύνοδο της Επιτροπής Παγκόσμιας Κληρονομιάς, η οποία πραγματοποιείται στο Μπουσάν της Νότιας Κορέας έως τις 29 Ιουλίου.

Με κορυφή στα 2.918 μέτρα και χιονοσκεπή για μεγάλο μέρος του χρόνου, ο Όλυμπος δεσπόζει πάνω από τις ακτές της Πιερίας, συνδυάζοντας μοναδική φυσική ομορφιά, πλούσια βιοποικιλότητα και μια μυθολογική κληρονομιά που έχει διαμορφώσει τον δυτικό πολιτισμό επί χιλιετίες.

«Ο Όλυμπος είναι η ζωή μας. Είναι ο τόπος όπου μεγαλώσαμε, τον βλέπουμε καθημερινά, αλλά ταυτόχρονα είναι ένας τόπος γεμάτος μύθο, ιστορία, εξαιρετική βιοποικιλότητα και τεράστια πολιτιστική αξία», δήλωσε ο δήμαρχος Δίου-Ολύμπου, Ευάγγελος Γερολιόλιος.

Ένα βουνό ταυτισμένο με την ελληνική μυθολογία

Σύμφωνα με την αρχαία ελληνική παράδοση, στην υψηλότερη κορυφή του Ολύμπου βρισκόταν ο θρόνος του Δία, ο οποίος εγκαθίδρυσε εκεί την κυριαρχία των Ολύμπιων θεών μετά τη νίκη του επί των Τιτάνων.

Το ενδιαφέρον για το μυθικό βουνό αναμένεται να ενισχυθεί και από τη νέα κινηματογραφική μεταφορά της «Οδύσσειας» από τον Κρίστοφερ Νόλαν, όπου ο Όλυμπος παρουσιάζεται ως η κατοικία του Δία και των θεών που επηρεάζουν το ταξίδι του Οδυσσέα.

Η πολιτιστική του σημασία επιβεβαιώνεται και από τα αρχαιολογικά ευρήματα. Σε χαμηλότερη κορυφή του βουνού έχουν αποκαλυφθεί τα κατάλοιπα υπαίθριου ιερού, με τα παλαιότερα ευρήματα να χρονολογούνται στην ελληνιστική περίοδο. Η ελληνική υποψηφιότητα προς την ΟΥΝΕΣΚΟ αναφέρει ότι πρόκειται πιθανότατα για το ιερό που περιγράφει ο Πλούταρχος, όπου πραγματοποιούνταν πομπές και θυσίες προς τιμήν του Δία.

Η θρησκευτική σημασία του Ολύμπου διατηρήθηκε και κατά τους χριστιανικούς χρόνους. Στην κορυφή του Προφήτη Ηλία βρίσκεται ένα από τα υψηλότερα ορθόδοξα εκκλησάκια στον κόσμο, σε υψόμετρο 2.803 μέτρων. Παράλληλα, στο φαράγγι του Ενιπέα σώζονται η Ιερά Μονή Αγίου Διονυσίου, που ιδρύθηκε το 1542, καθώς και το γνωστό Σπήλαιο του Αγίου Διονυσίου, όπου αναβλύζει πηγή που θεωρείται αγίασμα.

Ένας μοναδικός φυσικός θησαυρός

Οι πλαγιές του Ολύμπου φιλοξενούν εκατοντάδες είδη φυτών και ζώων, αρκετά από τα οποία είναι ενδημικά, γεγονός που καθιστά το βουνό έναν από τους σημαντικότερους φυσικούς βιότοπους της Ευρώπης.

Αυτός ο μοναδικός συνδυασμός φυσικού περιβάλλοντος, ιστορίας και μυθολογίας αποτελεί το βασικό επιχείρημα της ελληνικής υποψηφιότητας για την ένταξή του ως μικτού μνημείου πολιτιστικής και φυσικής κληρονομιάς.

Η απόφαση δεν θεωρείται δεδομένη

Η Ελλάδα ξεκίνησε τη διαδικασία υποβολής της υποψηφιότητας ήδη από το 2014, εντάσσοντας τον Όλυμπο στον προσωρινό κατάλογο της ΟΥΝΕΣΚΟ. Ωστόσο, η τελική ένταξη απαιτεί πολυετή αξιολόγηση από διεθνείς επιστημονικούς οργανισμούς, όπως το ICOMOS και η Διεθνής Ένωση για τη Διατήρηση της Φύσης (IUCN), πριν ληφθεί η τελική απόφαση από την Επιτροπή Παγκόσμιας Κληρονομιάς.

Σύμφωνα με το προσχέδιο της ημερήσιας διάταξης της συνεδρίασης στο Μπουσάν, η Επιτροπή ενδέχεται να ζητήσει από την Ελλάδα την υποβολή πρόσθετων στοιχείων πριν προχωρήσει σε οριστική απόφαση.

Η πρόκληση της προστασίας

Η ενδεχόμενη ένταξη του Ολύμπου στον κατάλογο της ΟΥΝΕΣΚΟ εκτιμάται ότι θα ενισχύσει ακόμη περισσότερο το διεθνές ενδιαφέρον για την περιοχή, αυξάνοντας παράλληλα την ανάγκη για αποτελεσματικότερη διαχείριση των επισκεπτών.

Ο πρόεδρος του Ορειβατικού Συλλόγου Λιτοχώρου, Μπάμπης Μαρινίδης, επισημαίνει ότι ο αυξανόμενος αριθμός επισκεπτών ασκεί ολοένα μεγαλύτερη πίεση στο ευαίσθητο οικοσύστημα του βουνού. Όπως αναφέρει, δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις κατά τις οποίες παραβιάζονται απαγορεύσεις, όπως η ελεύθερη κατασκήνωση ή η κολύμβηση σε προστατευόμενες περιοχές.

Οι τοπικές αρχές εξετάζουν ακόμη και το ενδεχόμενο επιβολής εισιτηρίου εισόδου ή καθορισμού ανώτατου αριθμού επισκεπτών σε συγκεκριμένες περιόδους, ώστε να περιοριστεί η επιβάρυνση του φυσικού περιβάλλοντος.

Ένα βουνό που απαιτεί σεβασμό

Παρότι προσελκύει χιλιάδες πεζοπόρους και ορειβάτες από όλο τον κόσμο, ο Όλυμπος παραμένει ένα απαιτητικό βουνό, με απότομες πλαγιές και ταχύτατες μεταβολές των καιρικών συνθηκών.

Τα τελευταία χρόνια έχουν σημειωθεί αρκετά θανατηφόρα δυστυχήματα. Στις 11 Ιουλίου ένας 64χρονος Έλληνας πεζοπόρος έχασε τη ζωή του όταν κατέρρευσε σε μονοπάτι, ενώ τον Μάιο εντοπίστηκε νεκρός 25χρονος Ισπανός ορειβάτης που είχε εξαφανιστεί κατά την ανάβασή του μέσα σε χιονισμένες συνθήκες.

Οι έμπειροι ορειβάτες υπογραμμίζουν ότι η ανάβαση απαιτεί σωστή προετοιμασία, κατάλληλο εξοπλισμό και απόλυτο σεβασμό στις ιδιαιτερότητες του βουνού.

Πηγή: Associated Press (AP)