Ιούλιος 1966: Όταν οι τιμές στο σιτάρι έφεραν μεγάλες κινητοποιήσεις αγροτών σε Λάρισα, Θεσσαλονίκη

 

Δεν γίνονται μόνο χειμώνα οι αγροτικές κινητοποιήσεις. Γίνονται και καλοκαίρι, όπως πάει να εξελιχθεί και φέτος. Το 1966 ήταν μια χρονιά δυναμικών αγροτικών κινητοποιήσεων, οι οποίες στη Λάρισα άρχισαν με πρωτότυπες διαμαρτυρίες την άνοιξη και συνεχίστηκαν και το καλοκαίρι, πανελλαδικά. Βασική αιτία, το σιτικό πρόβλημα. Δηλαδή, η μικρή τιμή συγκέντρωσης του σιταριού.

Το 1966 δεν ήταν μια «τυχαία» χρονιά. Έναν χρόνο μετά τα «Ιουλιανά» του 1965 και έναν χρόνο πριν την επιβολή της δικτατορίας του 1967, η κοινωνία ήταν σε αναβρασμό. Το ίδιο και οι αγρότες, οι οποίοι εμφάνισαν νέες μορφές κινητοποιήσεων, με είσοδο γεωργικών ελκυστήρων στα κέντρα των πόλεων, δημόσια

καταστροφή αγροτικών προϊόντων, αγροτικές «απεργίες», εξόδους σε εθνικές οδούς κλπ. Οι αγροτικές κινητοποιήσεις αντιμετωπίστηκαν πολύ βίαια από την κυβέρνηση των αποστατών, με τη χρήση του στρατού, αρμάτων μάχης και πυροβολισμών κατά των αγροτών από τη Χωροφυλακή! Επίκεντρο ήταν η Θεσσαλονίκη, όπου στις 10 Ιουλίου 1966 [1] συλλαλητήριο των σιτοπαραγωγών καταλήγει σε αιματηρή σύγκρουση με τη Χωροφυλακή.

 

Η κυβέρνηση των αποστατών του Στεφ. Στεφανόπουλου με υπουργό Συντονισμού τον Κων. Μητσοτάκη, προσπάθησε με κάθε τρόπο να καταστείλει κάθε εργατική και αγροτική κινητοποίηση, κι ενώ οι λαϊκές διαμαρτυρίες είχαν γίνει καθημερινό φαινόμενο. Στο κύριο και μεγάλο πρωτοσέλιδο δημοσίευμά της η «Ε» [2] αναφέρεται στο «Αιματοκύλισμα της Θεσσαλονίκης» και τις συγκρούσεις στρατού και χωροφυλακής με τους αγρότες. Τραυματίστηκαν 150 άτομα, αγρότες και χωροφύλακες, κυρίως από λιθοβολισμούς. Όταν οι αγρότες με ελκυστήρες διέσπασαν τα οδοφράγματα και κινήθηκαν προς το κέντρο, οι χωροφύλακες άνοιξαν πυρ, με αυτόματα όπλα! Τραυματίστηκαν 17 άτομα. Στην περιοχή της συνοικίας Φοίνιξ επενέβη ο στρατός με άρματα μάχης και διέλυσε τους διαδηλωτές, χωρίς να ανοίξει πυρ.

Οι πανελλαδικές αγροτικές κινητοποιήσεις οργανώθηκαν από την ΠΑΣΕΓΕΣ, σε συνεργασία με τις γεωργικές ενώσεις κάθε περιοχής. Στον νομό Λάρισας οι αγρότες βγήκαν με τα μηχανήματά τους σε προκαθορισμένα σημεία συγκεντρώσεων στο Ζάππειο, τις Νέες Καρυές, τη Νίκαια, τη Μάνδρα, στον δρόμο προς Τύρναβο, στην εθνική οδό Λάρισας-Θεσσαλονίκης, στον Πλατύκαμπο, τη Μελία και το Αρμένιο. Οι ελκυστήρες είχαν μαύρες σημαίες και πλακάτ , με συνθήματα όπως «Με φθηνότερο το στάρι, έγινε το ψωμί ακριβότερο» και συγκρίσεις του αγροτικού εισοδήματος με το εθνικό. Στο ρεπορτάζ αναφέρεται ότι και οι ξένοι τουρίστες έγιναν γνώστες του δράματος των αγροτών.

Διερχόμενοι από τα σημεία συγκέντρωσης εκδήλωναν τη συμπαράσταση τους με χειρονομίες. Οι αγρότες έμειναν στους δρόμους καθ΄ όλη τη διάρκεια της ημέρας και τους επισκέφθηκαν ο πρόεδρος της Ένωσης Γεωργικών Συνεταιρισμών Λαρίσης-Τυρνάβου-Αγιάς Ν. Τσανογιάννης, τα μέλη του ΔΣ και ο αντιπρόσωπος της Ε.Γ.Σ. στην ΠΑΣΕΓΕΣ Μακρής. Επίσης, ο πρόεδρος της Ομοσπονδίας Κτηνοτρόφων Ελλάδος Β. Φασούλας, ο γενικός γραμματέας Ε. Χατζηπύρρος,, αλλά και ο δήμαρχος Λαρίσης Αλέκος Χονδρονάσιος. Η περιγραφή καταλήγει ότι τα όργανα της Χωροφυλακής υπήρξαν «βουβοί θεατές του

δράματος των αγροτών».

 

Η πιο δυναμική και πρωτοποριακή κινητοποίηση των αγροτών στον νομό Λάρισας έγινε τον Μάρτιο του ΄66. Ο αγροτικός κόσμος πραγματοποίησε επταήμερη απεργία, με αποχή επικοινωνίας με αστικά και επαρχιακά κέντρα και ουδεμία προσκόμιση αγροτικών προϊόντων. Επιπλέον δεν παραδιδόταν γάλα στους γαλακτοπώλες και τους πλανόδιους πωλητές, ώστε να μην εξυπηρετούνται οι πελάτες τους, τις ημέρες της απεργίας. Βασικά αιτήματα ήταν το σιτικό, τα καπνά, η τιμή του γάλακτος, το θέμα εκσυγχρονισμού των σφαγείων, οι επιδοτήσεις ζωικού κεφαλαίου κλπ.

Οι αγροτικές κινητοποιήσεις του 1966 σύμφωνα και με έρευνα [3], έχουν τα εξής χαρακτηριστικά: «Ιδιαίτερη ανάπτυξη εμφανίζουν οι αγροτικές κινητοποιήσεις με βασικά αιτήματα τις χαμηλές τιμές των αγροτικών προϊόντων και τα αγροτικά χρέη, που παίρνουν

τον χαρακτήρα βίαιου ξεσηκωμού, ενώ, συγχρόνως είναι και όλο και συχνότερα αιματηρές. Η Ελληνική ύπαιθρος γνωρίζει για πρώτη φορά, νέες μορφές κινητοποιήσεων, την εισβολή των τρακτέρ στα κέντρα των πόλεων, τη μη παράδοση των αγροτικών προϊόντων. Στις κινητοποιήσεις των τελευταίων χρόνων παρουσιάζεται μια μεγαλύτερη ποικιλία μορφών πάλης. Δίπλα στις συγκεντρώσεις, τα συλλαλητήρια , τα συνέδρια κλπ. εμφανίζονται μορφές πάλης όπως οι αγροτικές «απεργίες» ολόκληρων περιοχών, οι κάθοδες στις δημόσιες και η κατάληψή τους, οι πορείες και κάθοδες σε πόλεις, το μαζικό κάψιμο ή καταστροφή προϊόντων στη δημόσια ή στις πόλεις, το σταμάτημα τρένων, οι καταλήψεις κτημάτων κλπ.»[…]

 

Στην περίοδο που έπεται των Ιουλιανών, οι οικονομικοί αγώνες των αγροτών «σημειώνουν τη μεγαλύτερη άνοδο μεταπολεμικά, αγκαλιάζοντας όλους τους κλάδους των παραγωγών και με συμμετοχή 400.000 αγροτών στις πολύμορφες κινητοποιήσεις, με ξεχωριστής σημασίας την πάλη των καπνοπαραγωγών Θεσσαλονίκης. Στις 10, Ιούλη 1966, που δέχτηκε τη δολοφονική επίθεση της Χωροφυλακής με όπλα και χειροβομβίδες, με αποτέλεσμα να τραυματιστούν 150 αγρότες» (Διάλογος 19726, σελ. 92)».

--------------------------------

[1] Ιστοσελίδα imerodromos 10 Ιουλίου 2025

[2] Εφημερίδα «Ελευθερία» 12 Ιουλίου 1966

[3] Από το βιβλίο «Κόμματα και Κοινωνικές Συμμαχίες στην Προδικτατορική Ελλάδα», 1991

(Χρ. Βερναρδάκης & Γ. Μαυρής), σελ. 157-158, ιστοσελίδα www.publicissue.gr