Παντέρμη Θεσσαλία… ένα δυσάρεστο μήνυμα ακολουθεί.

 Επίσης, πρόσφατα έπεσα πάνω σε μία προκήρυξη του Υπουργείου Περιβάλλοντος με αντικείμενο ουσιαστικά το ίδιο: «Ανάπτυξη συστήματος πρόγνωσης και έγκαιρης προειδοποίησης πλημμυρών στον Πηνειό».

 

Ακολουθούν οι προσωπικές μου σκέψεις σχετικά με το θέμα.

α) Ο προϋπολογισμός του έργου είναι περίπου οκταπλάσιος από αυτόν του έργου που υλοποιούμε ήδη για την Περιφέρεια Θεσσαλίας. Ας το αφήσουμε αυτό προς το παρόν, γιατί η προκήρυξη ζητά περισσότερες εργασίες από αυτές που υλοποιούμε. Ωστόσο, κατά τη γνώμη μου, οι πρόσθετες εργασίες δεν φαίνεται να αντιστοιχούν σε οκταπλάσιο όγκο ή οκταπλάσια απαιτούμενη προσπάθεια.

β) Όπως σε κάθε προκήρυξη, προβλέπεται η περιγραφή της Ομάδας Έργου και των απαιτούμενων προσόντων των στελεχών που θα αναλάβουν την υλοποίηση. Εδώ αρχίζουν τα σημεία που προσωπικά θεωρώ προβληματικά:

• Απουσία εξειδικευμένης μετεωρολογικής απαίτησης στην Ομάδα Έργου: Η διακήρυξη εμφανίζει πολύ υψηλή εξειδίκευση ως προς τα υδρολογικά, υδραυλικά και υδροδυναμικά χαρακτηριστικά του έργου, ενώ το αντικείμενο προβλέπει αξιοποίηση μετεωρολογικών δεδομένων, προγνώσεων, παρατηρήσεων, ραντάρ και συναφών πληροφοριών. Παρ’ όλα αυτά, δεν προβλέπεται αντίστοιχη θέση εξειδικευμένου μετεωρολόγου στην Ομάδα Έργου. Αυτό δημιουργεί αναντιστοιχία, διότι η πλημμύρα δεν είναι αποκλειστικά υδρολογικό ή υδραυλικό φαινόμενο, αλλά κατεξοχήν υδρομετεωρολογικό. Η ποιότητα της πρόγνωσης πλημμυρών εξαρτάται άμεσα από την ορθή αξιολόγηση, επεξεργασία και χρήση της μετεωρολογικής πληροφορίας, ιδίως σε ένα επιχειρησιακό σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης.

 

• Δυσανάλογα περιοριστική σύνθεση εμπειρίας: Η διακήρυξη δεν ζητά απλώς συναφή εμπειρία, αλλά έναν ιδιαίτερα ειδικό συνδυασμό: εμπειρία εντός πενταετίας, υδρολογική και υδραυλική ανάλυση, λεκάνη ≥10.000 km², κύριο ρου ποταμού ≥150 km, εφαρμογή real-time υδραυλικής/υδροδυναμικής προσομοίωσης και επιχειρησιακές προγνώσεις. Το πρόβλημα δεν είναι ότι ζητείται υψηλή εμπειρία. Για ένα τέτοιο έργο είναι λογικό να ζητούνται ισχυρά τεχνικά προσόντα. Το πρόβλημα είναι ότι οι απαιτήσεις είναι τόσο ειδικά διατυπωμένες, ώστε περιορίζουν σημαντικά τον κύκλο δυνητικών υποψηφίων.

• Δυσανάλογα περιοριστική απαίτηση πρόσφατης εμπειρίας: Σε ένα τόσο εξειδικευμένο αντικείμενο, αντίστοιχα έργα μεγάλης κλίμακας δεν ανατίθενται συχνά. Η αυστηρή απαίτηση εμπειρίας αποκλειστικά εντός της τελευταίας πενταετίας ηχεί παράξενα. Αν υπάρχει εμπειρία επιχειρησιακής πρόγνωσης πλημμυρών στη χώρα την τελευταία πενταετία, γιατί δεν είδαμε κάτι σχετικό όταν τον φετινό χειμώνα, λόγω των πολύ ισχυρών βροχοπτώσεων, εκδηλώθηκαν πλημμυρικά επεισόδια σε μεγάλο αριθμό ποταμών της χώρας, από τον Έβρο μέχρι την Πελοπόννησο;

• Σωρευτική απαίτηση υδρολογικής και υδραυλικής εμπειρίας: Η απαίτηση υδρολογικής και υδραυλικής ανάλυσης μαζί είναι θεμιτή τεχνικά, αλλά γίνεται περιοριστική εάν δεν επιτρέπει συμπληρωματική εμπειρία από διαφορετικά μέλη της Ομάδας Έργου ή ενός σχήματος συνεργασίας. Σε τέτοια διεπιστημονικά έργα είναι απολύτως φυσικό άλλος φορέας ή στέλεχος να έχει ισχυρή υδρολογική εμπειρία, άλλος υδραυλική, άλλος πληροφοριακή και άλλος επιχειρησιακή.

• Ασάφεια και αμφισβητήσιμη συνάφεια ως προς τον ειδικό φυσικών καταστροφών: Εδώ βρίσκεται ίσως το πιο χαρακτηριστικό σημείο. Ζητείται μέλος της Ομάδας Έργου με εμπειρία σε φυσικές καταστροφές και συμμετοχή στον σχεδιασμό επιχειρησιακής άσκησης πεδίου πλήρους ανάπτυξης επιπέδου περιφέρειας. Δεν προκύπτει όμως με σαφήνεια από την προκήρυξη ότι αντίστοιχη άσκηση πεδίου αποτελεί αντικείμενο ή παραδοτέο του έργου. Επιπλέον, ενώ η διακήρυξη είναι εξαιρετικά ειδική στα υδρολογικά και υδραυλικά προσόντα των άλλων μελών της Ομάδας Έργου, στο συγκεκριμένο σημείο γίνεται ξαφνικά πολύ «ανοικτή» και χρησιμοποιεί τον γενικό όρο «φυσικές καταστροφές», χωρίς να διευκρινίζει αν απαιτείται εμπειρία σε άσκηση για πλημμύρα ή υδρομετεωρολογικό κίνδυνο.

 

Θα μου πείτε: είναι η πρώτη φορά που τέτοια χαρακτηριστικά εντοπίζονται σε μία προκήρυξη; Όχι, βέβαια.

Αλλά όταν όλοι μιλάμε για τη Θεσσαλία, για την τεράστια καταστροφή από τις πλημμύρες του 2023 και για την ανάγκη να δημιουργήσουμε κάτι πραγματικά καινοτόμο, λειτουργικό και χρήσιμο, ώστε να είμαστε καλύτερα προετοιμασμένοι ως κοινωνία στην επόμενη θεομηνία, η προσέγγιση που έχει επιλεγεί δεν μοιάζει η βέλτιστη — για να το θέσω ευγενικά.»