Καισαρικές: «Πρωταθλήτρια» η Ελλάδα στην ΕΕ – 62,2% των γεννήσεων στο χειρουργείο το 2023

Τα στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) προκαλούν έντονο προβληματισμό, καθώς δείχνουν ότι ο αριθμός των τοκετών με καισαρική ανά 100 γεννήσεις φαίνεται πως υπερτριπλασιάστηκε, εκτινάσσοντας τα ποσοστά από το 6,7% το 1990 στο 22% το 2023.

«Οι γεννήσεις με καισαρικές αυξάνονται τις τελευταίες δεκαετίες σε όλο τον κόσμο. Τα δεδομένα του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) δείχνουν ότι ο αριθμός τοκετών με καισαρική ανά 100 γεννήσεις έχει υπερ-τριπλασιαστεί ανάμεσα στο 1990 και το 2023 (από το 6,7% το 1990 στο 22% το 2023), με το μεγαλύτερο μέρος της αύξησης να καταγράφεται στις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες του πλανήτη μας. Με δεδομένο ότι, στις χώρες αυτές όπου η μητρική και περιγεννητική θνησιμότητα είναι ακόμη εξαιρετικά υψηλή και η χρήση της καισαρικής οδηγεί στη μείωσή τους, η τάση αυτή δεν μας εκπλήσσει. Έκπληξη αντιθέτως προκαλεί η αύξησή τους σε ανεπτυγμένες χώρες, και, ιδιαίτερα δε σε κάποιες χώρες της Ε.Ε., στις οποίες η θνησιμότητα κατά τον τοκετό είναι εδώ και δεκαετίες εξαιρετικά χαμηλή».

Πρόκειται για στοιχεία έρευνας του Βύρωνα Κοτζαμάνη, καθ. Δημογραφίας στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας και διευθυντή του Ινστιτούτου Δημογραφικών Ερευνών και Μελετών που δημοσιεύεται στο τελευταίο τεύχος του ψηφιακού δελτίου PopNews του Ινστιτούτου αυτού. H αύξηση των καισαρικών, σύμφωνα με τον ίδιο, εν μέρει μόνον δικαιολογείται από την αύξηση της μέσης ηλικίας στη γέννηση και των πολλαπλών γεννήσεων που προκύπτουν από την υποβοηθούμενη αναπαραγωγή. Όπως δε δεν έχει σχέση στις ανεπτυγμένες χώρες με τη βελτίωση της θνησιμότητας μητέρας και νεογνού, εκτιμάται ότι ένα μεγάλο τμήμα των επεμβάσεων αυτών δεν οφείλεται σε ιατρικούς λογούς. Κατ’ επέκταση, από την οπτική αυτή γωνία οι υπερβάλλουσες καισαρικές θωρούνται περιττές, ενέχουν κατά τις διεθνείς ιατρικές ενώσεις κινδύνους, επιβαρύνουν σημαντικά χωρίς λόγο τα συστήματα υγείας και, ως εκ τούτου, εδώ και δυο δεκαετίες, τονίζει ο ερευνητής, προβληματίζουν όλο και περισσότερο τόσο τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ) όσο και την Διεθνή Ομοσπονδία Γυναικολογίας και Μαιευτικής, η οποία έχει κινητοποιηθεί, διατυπώνοντας προτάσεις για τον περιορισμό της κατάχρησής τους.

Στο ερώτημα δε ποιο είναι το «βέλτιστο» ιατρικά ποσοστό γεννήσεων με καισαρική τομή, παρόλες τις αντιγνωμίες, η διεθνής επιστημονική κοινότητα κλείνει, εξηγεί ο ίδιος, προς το ότι, σε ποσοστά κάτω του 10% και άνω του 20-25%, είτε υπάρχει θέμα δημοσίας υγείας (ελλιπής φροντίδα για τη μητέρα και το νεογνό), είτε αναιτιολόγητη χρήση, καθώς οι επεμβάσεις αυτές αφενός μεν δεν οδηγούν σε μείωση των ποσοστών μητρικής και νεογνικής θνησιμότητας, αφετέρου δε ενέχουν κινδύνους, δεν παραλείπει να τονίσει ο κ. Κοτζαμάνης.
Αύξηση των καισαρικών στην Ελλάδα

Στη χώρα μας, καθώς υπήρχαν ήδη ισχυρές ενδείξεις για την αλματώδη αύξηση των καισαρικών, το γραφείο του ΠΟΥ στην Ευρώπη στις αρχές του 2016, στο πλαίσιο της συνεργασίας με το ελληνικό υπουργείο Υγείας («Πρόγραμμα Ενίσχυσης Καθολικής Κάλυψης και Πρόσβασης στην Υγεία στην Ελλάδα»/ SCUC») ασχολήθηκε και με αυτές. Ειδικότερα, στη δεύτερη φάση του προγράμματος αυτού, στην έκθεση που κατατέθηκε το 2016 από διεπιστημονική επιτροπή εμπειρογνώμων αναφέρεται ρητά η αναγκαιότητα λήψης μέτρων με στόχο την ανακοπή της αυξητικής πορείας των καισαρικών στη χώρα μας που εκτιμήθηκε ότι ξεπερνούσαν τότε το 50% των γεννήσεων.

Στην έκθεση αυτή, εξηγεί ο κ. Κοτζαμάνης, υπήρχαν και συγκριτικά στοιχεία για το κόστος γέννησης με και χωρίς καισαρική τομή και αναφέρονταν συνοπτικά όχι μόνον οι παράγοντες εκείνοι που οδήγησαν στην υπερβάλλουσα χρήση της μεθόδου αυτής αλλά και προτάσεις-μέτρα πολιτικής με στόχο την ανακοπή τα αύξησής τους. Τρία δε χρόνια μετά την δημοσιοποίηση της προαναφερθείσας έκθεσης η ΕλΣΤΑΤ αρχίζει να δημοσιοποιεί ετησίως την κατανομή των γεννήσεων, από την οποία προκύπτει μια συνεχιζόμενη αύξηση, καθώς οι καισαρικές από το 57,8% το 2019 ανήλθαν το 62,2% το 2023 θέτοντας τη χώρα μας στην πρώτη θέση ανάμεσα στις χώρες μέλη της ΕΕ. Τα ποσοστά αυτά, σύμφωνα με τον κ. Κοτζαμάνη είναι το 2023 υπερ-τριπλάσια στην Ελλάδα με βάση τους δείκτες που υπολόγισε και παραθέτει για όλες τις χώρες της Ε.Ε από τα αντίστοιχα άλλων χωρών όπως η Ολλανδία, η Σουηδία, η Σλοβενία, η Εσθονία, το Βέλγιο και η Γαλλία όπου οι καισαρικές δεν υπερβαίνουν τις 200 ανά 1.000 γεννήσεις. Είναι δε υπερβολικά υψηλά, πόσο μάλλον που στην Ελλάδα, τόσο η μέση ηλικία στη γέννηση όσο και το ποσοστό των προερχόμενων από υποβοηθούμενη αναπαραγωγή γεννήσεων δεν είναι πολύ υψηλότερο από άλλες χώρες, όπως δεν είναι πολύ υψηλότερο και το ποσοστό των γυναικών που τεκνοποιεί σε ηλικία 40 ετών και άνω (το ποσοστό αυτό το 2023 δεν διαφέρει σημαντικά ανάμεσα στην Ελλάδα, την Ισπανία και την Ιρλανδία – 10,65%, 10,79% και 11,27 % αντίστοιχα), ενώ στη χώρα μας έχουμε 62,2 καισαρικές ανά 100 γεννήσεις, στην Ισπανία μόλις 24,7 και στην Ιρλανδία 38,6.

Ο ίδιος μιλώντας στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων τονίζει:

«Τα εξαιρετικά αυτά υψηλά ποσοστά στη χώρα μας, από τα υψηλοτέρα όχι μόνον στην Ε.Ε. αλλά και στον πλανήτη, επιβαρύνουν το κόστος του τοκετού (τόσο της οικογένειας όσο του δημοσίου παρόχου υπηρεσιών υγείας -βλ. ΕΟΠΥΥ) καθώς είναι υψηλότερα αυτών ενός φυσιολογικού τοκετού. Ανεξαρτήτως όμως τους κόστους, οι υπερβάλλουσες καισαρικές συνιστούν και ένα πρόβλημα δημόσιας υγείας και καθιστούν επείγουσα την ανάγκη παρεμβάσεων που πρέπει να στοχεύουν τους επαγγελματίες της υγείας, τις γυναίκες και τις οικογένειές τους. Απαιτούνται άμεσα μέτρα για τον δραστικό περιορισμό των μη αναγκαίων καισαρικών, μέτρα όπως αυτά που ελήφθησαν σε μια σειρά άλλων χωρών όταν τα ποσοστά των γεννήσεων με την μέθοδο αυτή, χωρίς να έχουν φθάσει ποτέ τα καταγεγραμμένα σήμερα στην Ελλάδα, ήταν πολύ υψηλά. Απαιτείται όμως και μια ευρύτατη δημόσια καμπάνια ενημέρωσης, και, προφανώς, και η ενεργοποίηση των ιατρικών ενώσεων, καθώς χωρίς τη συνεργασία και την ενεργή συμμετοχή τους δεν είναι δυνατόν να αντιμετωπισθεί η “επιδημία” των καισαρικών στη χώρα μας».

ΑΠΕ-ΜΠΕ