Θα ανακάμψουν οι τιμές σε σιτάρι, καλαμπόκι και βαμβάκι; Το διεθνές παζλ και τα διλήμματα των Θεσσαλών παραγωγών

Η υποχώρηση του πετρελαίου και οι προσδοκίες αποκλιμάκωσης στη Μέση Ανατολή δημιουργούν θετικές ενδείξεις για το κόστος παραγωγής, αλλά δεν αρκούν για να φέρουν αυτόματα υψηλότερες τιμές στα αγροτικά προϊόντα. Η Μαύρη Θάλασσα, τα παγκόσμια αποθέματα και ο ανταγωνισμός από τη Βραζιλία θα κρίνουν πολλά, την ώρα που οι Θεσσαλοί αγρότες καλούνται να σχεδιάσουν τη νέα καλλιεργητική περίοδο με περιορισμένη ρευστότητα και ακριβά εφόδια.

Το ερώτημα που απασχολεί πλέον χιλιάδες παραγωγούς στον θεσσαλικό κάμπο είναι αν οι τιμές σε σιτάρι, καλαμπόκι και βαμβάκι έχουν περιθώρια ανάκαμψης ή αν η νέα καλλιεργητική περίοδος θα ξεκινήσει με τις ίδιες πιέσεις. Η απάντηση δεν βρίσκεται μόνο στα χωράφια, αλλά σε ένα σύνθετο διεθνές σκηνικό, όπου η ενέργεια, οι πολεμικές συγκρούσεις, οι μεταφορές και οι σοδειές μεγάλων παραγωγών καθορίζουν τις ισορροπίες.

Το πετρέλαιο και τα Στενά του Ορμούζ

Η υποχώρηση του πετρελαίου αποτελεί αναμφίβολα θετική εξέλιξη. Στις 9 Νοεμβρίου το Brent κινήθηκε κοντά στα 97 δολάρια το βαρέλι, μετά τη σημαντική πτώση της προηγούμενης εβδομάδας, καθώς ενισχύθηκαν οι προσδοκίες για διπλωματική αποκλιμάκωση μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν. Ωστόσο, οι επιθέσεις σε πλοία και η αβεβαιότητα στη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ δείχνουν ότι δεν έχει επέλθει ακόμη οριστική εξομάλυνση.

Φθηνότερο πετρέλαιο σημαίνει δυνητικά χαμηλότερο κόστος για καύσιμα, μεταφορές και αγροτικές εργασίες. Δεν συνεπάγεται, όμως, αυτόματη πτώση στις τιμές των λιπασμάτων, καθώς η παραγωγή αζωτούχων λιπασμάτων εξαρτάται κυρίως από το φυσικό αέριο. Επιπλέον, οι διεθνείς αναταράξεις έχουν ήδη επιβαρύνει την αγορά εφοδίων.

Η Μαύρη Θάλασσα κρατά το κλειδί για σιτάρι και καλαμπόκι

Στην αγορά των δημητριακών, η εικόνα είναι αντιφατική. Από τη μία, η FAO εκτιμά ότι η παγκόσμια παραγωγή δημητριακών το 2026 θα φθάσει τους 2,999 δισ. τόνους, τη δεύτερη υψηλότερη επίδοση που έχει καταγραφεί. Από την άλλη, προβλέπει μείωση του διεθνούς εμπορίου κατά 3,3%, κυρίως λόγω των προβλημάτων εφοδιασμού και των περιορισμών στις εξαγωγές.

Οι επιθέσεις σε λιμάνια και πλοία στη Μαύρη Θάλασσα δημιουργούν πρόσθετο κόστος ασφάλισης και μεταφοράς, ενώ περιορίζουν τη δυνατότητα εξαγωγής ουκρανικών σιτηρών και καλαμποκιού. Αυτό μπορεί να στηρίξει τις τιμές, εφόσον οι διαταραχές συνεχιστούν. Δεν αρκεί, ωστόσο, για να προκαλέσει μεγάλη άνοδο όσο υπάρχουν διαθέσιμα αποθέματα και ανταγωνιστικές προμήθειες από άλλες χώρες.

Ο Καναδάς αποτελεί επίσης σημαντικό παράγοντα. Η παραγωγή σιταριού για το 2026 εκτιμάται σε περίπου 36,1 εκατ. τόνους, μειωμένη σε σχέση με πέρυσι, ενώ η παραγωγή καλαμποκιού προβλέπεται να αυξηθεί σε 16,5 εκατ. τόνους, σε επίπεδο-ρεκόρ. Συνεπώς, η μικρότερη καναδική σοδειά σιταριού μπορεί να περιορίσει κάπως την προσφορά, αλλά το αυξημένο καλαμπόκι προσθέτει ανταγωνισμό στην αγορά ζωοτροφών.

Το βαμβάκι και ο ανταγωνισμός της Βραζιλίας

Στο βαμβάκι, η Βραζιλία έχει εξελιχθεί σε πρωταγωνιστή των διεθνών εξαγωγών, ασκώντας πίεση στις τιμές που εισπράττουν και οι Έλληνες παραγωγοί. Η μεγάλη διαθεσιμότητα βραζιλιάνικου βαμβακιού, σε συνδυασμό με τη συγκρατημένη ζήτηση από την κλωστοϋφαντουργία, δυσκολεύει την ανάκαμψη. Ωστόσο, οι προβλέψεις του USDA για το 2026/27 δείχνουν ότι τα παγκόσμια αποθέματα υποχωρούν στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων 15 ετών, ενώ η κατανάλωση αναμένεται να αυξηθεί. Πρόκειται για μια πιθανή βάση στήριξης των τιμών, εφόσον ενισχυθεί η ζήτηση.

Το δύσκολο σταυροδρόμι του Θεσσαλού παραγωγού

Για τον αγρότη της Θεσσαλίας, όμως, οι διεθνείς προβλέψεις δεν πληρώνουν τους λογαριασμούς. Η καθυστέρηση στις ενισχύσεις και οι εκκρεμότητες με τις πληρωμές της ΑΑΔΕ περιορίζουν τη ρευστότητα, ενώ τα λιπάσματα παραμένουν ακριβά. Η κυβέρνηση έχει αναφέρει ως στόχο την καταβολή των προκαταβολών των ενισχύσεων έως το τέλος Νοεμβρίου, με τις επόμενες εκκαθαρίσεις τον Δεκέμβριο.

Έτσι, ο παραγωγός καλείται να λύσει μια δύσκολη εξίσωση: να επιλέξει καλλιέργεια χωρίς να γνωρίζει με βεβαιότητα τις τιμές συγκομιδής, να εξασφαλίσει εφόδια χωρίς επαρκή κεφάλαια και να υπολογίσει το κόστος άρδευσης, καυσίμων και λίπανσης. Το δίλημμα ανάμεσα σε σιτάρι, καλαμπόκι και βαμβάκι δεν μπορεί να απαντηθεί μόνο με βάση τις σημερινές χρηματιστηριακές τιμές.

Το πιθανότερο είναι ότι θα υπάρξουν ευκαιρίες επιμέρους ανάκαμψης, όχι όμως μια οριζόντια και δεδομένη άνοδος σε όλα τα προϊόντα. Για τη Θεσσαλία, το κρίσιμο δεν είναι απλώς αν θα ανέβουν οι διεθνείς τιμές, αλλά αν ο παραγωγός θα έχει την οικονομική δυνατότητα να φθάσει μέχρι τη συγκομιδή χωρίς να έχει ήδη εξανεμιστεί το εισόδημά του.

Γ.Κ.