Βαμβάκι σε ελεύθερη πτώση, αγρότες σε απόγνωση – Από τα 53 στα 46 λεπτά και τώρα ζητούν έκτακτη στήριξη

 Έσπασε το όριο των 80 σεντς στη λίμπρα για το εκκοκκισμένο βαμβάκι, υπό την πίεση των βραζιλιάνικων ποσοτήτων σε Τουρκία και Αίγυπτο και της ισοτιμίας ευρώ–δολαρίου. Στα 46 λεπτά η τιμή στην πύλη του εκκοκκιστηρίου και στα 43 στο χωράφι, όταν στα μέσα Σεπτεμβρίου οι παραγωγοί ξεκινούσαν από τα 53 και 50 λεπτά αντίστοιχα. Με πετρέλαιο και λιπάσματα αισθητά ακριβότερα από πέρυσι, οι βαμβακοπαραγωγοί μιλούν για τρίτη οριακή έως ζημιογόνα χρονιά και ζητούν ειδικό πρόγραμμα ενίσχυσης για να παραμείνουν στην καλλιέργεια.

Νέα ψυχρολουσία για τους βαμβακοπαραγωγούς της Θεσσαλίας επιφυλάσσει η διεθνής αγορά, καθώς η τελευταία υποχώρηση των τιμών του εκκοκκισμένου βάμβακος έσπασε το ψυχολογικό όριο των 80 σεντς ανά λίμπρα, που λειτουργούσε ως βάση στήριξης για τις προσδοκίες των παραγωγών. Η εξέλιξη μεταφέρεται πλέον και στην εγχώρια αγορά σύσπορου βαμβακιού, με τις τιμές να υποχωρούν εκ νέου, ακυρώνοντας τις ελπίδες για μια καλύτερη εμπορική χρονιά.

Σύμφωνα με τις τιμές που μεταφέρουν οι παραγωγοί, το σύσπορο διαμορφώνεται πλέον περίπου στα 46 λεπτά το κιλό στην πύλη του εκκοκκιστηρίου και στα 43 λεπτά στο χωράφι. Μόλις μία εβδομάδα νωρίτερα οι αντίστοιχες τιμές βρίσκονταν στα 48 και 45 λεπτά, ενώ στην έναρξη της εκκοκκιστικής περιόδου, στα μέσα Σεπτεμβρίου, οι παραγωγοί ξεκινούσαν από τα 53 λεπτά στην πύλη και τα 50 λεπτά στο χωράφι.

Η απώλεια είναι πλέον σημαντική. Μέσα σε λίγες εβδομάδες, οι βαμβακοπαραγωγοί βλέπουν την τιμή να υποχωρεί κατά 7 λεπτά το κιλό στην πύλη του εκκοκκιστηρίου και αντίστοιχα στο χωράφι. Για όσους διαθέτουν μεγάλες εκτάσεις, η διαφορά αυτή μεταφράζεται σε χιλιάδες ευρώ χαμένου εισοδήματος.

Το βραζιλιάνικο βαμβάκι πιέζει την αγορά

Στους παράγοντες που αποδίδεται η νέα υποχώρηση περιλαμβάνεται η αυξημένη διάθεση βραζιλιάνικου βαμβακιού προς τα κλωστήρια της Τουρκίας και της Αιγύπτου, δύο αγορές με ιδιαίτερη σημασία για το εμπόριο της ευρύτερης περιοχής. Η προσφορά αυτή εντείνει τον ανταγωνισμό και ασκεί πιέσεις στις διεθνείς τιμές.

Παράλληλα, η ισοτιμία ευρώ–δολαρίου επηρεάζει την ανταγωνιστικότητα του ευρωπαϊκού προϊόντος και τις τιμές που μπορούν να προσφέρουν οι αγοραστές. Σε μια αγορά όπου οι διεθνείς τιμές διαμορφώνουν σε μεγάλο βαθμό τις προσφορές των εκκοκκιστηρίων, οι Έλληνες παραγωγοί βρίσκονται εκτεθειμένοι στις διακυμάνσεις των χρηματιστηρίων και στις εμπορικές κινήσεις μεγάλων παραγωγικών χωρών.

Καλές αποδόσεις, αλλά ο λογαριασμός δεν βγαίνει

Το παράδοξο της φετινής χρονιάς είναι ότι σε αρκετές περιοχές της Θεσσαλίας οι στρεμματικές αποδόσεις είναι καλές. Ωστόσο, οι παραγωγοί επισημαίνουν ότι οι υψηλές αποδόσεις δεν αρκούν για να αντισταθμίσουν τη νέα πτώση των τιμών και το αυξημένο κόστος παραγωγής.

Το πετρέλαιο και τα λιπάσματα εξακολουθούν να αποτελούν δύο από τις μεγαλύτερες επιβαρύνσεις. Ενδεικτικά, οι παραγωγοί συγκρίνουν τις τιμές του πετρελαίου με τα περίπου 1,55 ευρώ το λίτρο που πλήρωναν την αντίστοιχη περσινή περίοδο, ενώ φέτος το κόστος έχει κινηθεί σε πολύ υψηλότερα επίπεδα, με τις τιμές να φτάνουν σε ορισμένες περιπτώσεις ακόμη και τα 2,20 ευρώ το λίτρο πριν από τις τελευταίες παρεμβάσεις. Στα λιπάσματα, από επίπεδα της τάξης των 500 ευρώ ο τόνος, οι τιμές σε αρκετά προϊόντα έχουν ανέβει στα 750 ευρώ, ενώ για συγκεκριμένους τύπους καταγράφονται ακόμη υψηλότερες επιβαρύνσεις, που προσεγγίζουν ή ξεπερνούν τα 1.000 ευρώ τον τόνο.

Έτσι, ακόμη και ένας παραγωγός που θα συγκομίσει περισσότερα κιλά ανά στρέμμα καλείται να τα πουλήσει σε χαμηλότερη τιμή, έχοντας προηγουμένως πληρώσει ακριβότερα για την καλλιέργεια. Το αποτέλεσμα είναι να περιορίζεται δραστικά το περιθώριο που απομένει για να καλυφθούν τα έξοδα, τα ενοίκια, οι ασφαλιστικές εισφορές και οι υποχρεώσεις προς προμηθευτές και τράπεζες.

Για πολλούς Θεσσαλούς βαμβακοπαραγωγούς, η φετινή χρονιά κινδυνεύει να εξελιχθεί σε τρίτη συνεχόμενη οριακή έως κακή καλλιεργητική περίοδο. Η απογοήτευση είναι μεγαλύτερη επειδή είχαν επενδύσει σε μια χρονιά καλύτερων αποδόσεων, προσδοκώντας ότι αυτές θα συνοδεύονταν και από αξιοπρεπή τιμή πώλησης.

Ζητούν ad hoc ενίσχυση – Σκέψεις ακόμη και για εγκατάλειψη του βαμβακιού

Μπροστά σε αυτή την κατάσταση, όλο και περισσότεροι παραγωγοί ζητούν από την κυβέρνηση να εξετάσει ένα έκτακτο, ειδικό πρόγραμμα στήριξης (ad hoc), προκειμένου να διασφαλιστεί η συνέχιση της βαμβακοκαλλιέργειας. Υποστηρίζουν ότι χωρίς ουσιαστική ενίσχυση, η οικονομική εξίσωση δεν βγαίνει και αρκετοί θα αναγκαστούν να περιορίσουν τις εκτάσεις τους ή ακόμη και να εγκαταλείψουν το προϊόν.

Η ανησυχία δεν περιορίζεται μόνο στο βαμβάκι. Οι παραγωγοί δεν βλέπουν αυτή τη στιγμή ασφαλή διέξοδο ούτε στα χειμερινά σιτηρά, καθώς οι χαμηλές τιμές πώλησης και το κόστος των λιπασμάτων και των καυσίμων δημιουργούν ένα εξίσου ασφυκτικό πλαίσιο. Η προοπτική να μείνουν χιλιάδες στρέμματα χωρίς καλλιέργεια ή να στραφούν οι αγρότες σε επιλογές χαμηλότερου εισοδήματος επανέρχεται πλέον με ένταση στη συζήτηση στον θεσσαλικό κάμπο.

Το βαμβάκι και οι επερχόμενες κινητοποιήσεις

Η δυσαρέσκεια των βαμβακοπαραγωγών αποκτά και ιδιαίτερη συνδικαλιστική βαρύτητα. Στη Θεσσαλία, αλλά και στις Σέρρες, βρίσκεται ένα από τα πλέον δυναμικά τμήματα του αγροτικού κινήματος, με τους παραγωγούς βαμβακιού να αποτελούν βασικό κορμό των κινητοποιήσεων. Η συμπίεση του εισοδήματός τους, σε συνδυασμό με τις εκκρεμότητες των ενισχύσεων και το αυξημένο κόστος, δημιουργεί ένα εκρηκτικό μείγμα ενόψει των αποφάσεων για τις επόμενες αγροτικές δράσεις.

Το ερώτημα που τίθεται πλέον δεν είναι μόνο σε ποια τιμή θα κλείσει η φετινή εκκοκκιστική περίοδος. Είναι αν θα υπάρχει την επόμενη χρονιά ο ίδιος αριθμός παραγωγών και εκτάσεων στον θεσσαλικό κάμπο. Γιατί, αν το βαμβάκι πάψει να αφήνει εισόδημα, δεν θα χαθεί απλώς μια καλλιέργεια. Θα δεχθεί νέο πλήγμα ολόκληρη η αλυσίδα της τοπικής οικονομίας, από τα εκκοκκιστήρια και τα καταστήματα γεωργικών εφοδίων μέχρι τα συνεργεία, τις μεταφορές και την αγορά των θεσσαλικών πόλεων.