Νέα δοκιμασία για τη Θεσσαλία από τις βροχές – Φόβοι για κορεσμένα εδάφη και νέες πλημμύρες (video)

Την ανάγκη να υπολογίζονται τα αθροιστικά ύψη βροχής επισημαίνει ο μετεωρολόγος Φάνης Τακούδης – Ο ομότιμος καθηγητής Υδρολογίας Γιώργος Μιγκίρος εξηγεί γιατί το Πήλιο και οι ορεινές λεκάνες παραμένουν ευάλωτες, ενώ τα μεγάλα αντιπλημμυρικά έργα εξακολουθούν να αποτελούν ζητούμενο.

Η Θεσσαλία βρίσκεται και πάλι αντιμέτωπη με τον κίνδυνο νέων πλημμυρικών φαινομένων, καθώς οι βροχοπτώσεις των τελευταίων ημερών έχουν επιβαρύνει ήδη αρκετές περιοχές, ενώ αναμένονται νέα επεισόδια κακοκαιρίας. Η ανησυχία δεν αφορά μόνο την ποσότητα της βροχής που μπορεί να πέσει τις επόμενες ημέρες, αλλά κυρίως το γεγονός ότι αυτή θα προστεθεί στο νερό που έχει ήδη δεχθεί το έδαφος.

Τον κίνδυνο αυτό ανέδειξε, μιλώντας στο «Μαγκαζίνο της Θεσσαλίας», ο μετεωρολόγος Φάνης Τακούδης, υπογραμμίζοντας ότι η αξιολόγηση μιας κακοκαιρίας δεν μπορεί να γίνεται απομονώνοντας κάθε ημερήσια βροχόπτωση. Καθοριστική είναι η συνολική ποσότητα νερού που δέχεται μια περιοχή, ιδιαίτερα όταν έχουν προηγηθεί συνεχόμενα ή επαναλαμβανόμενα επεισόδια βροχής.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε για την πρόσφατη κακοκαιρία, στη Ζαγορά καταγράφηκαν 244 χιλιοστά βροχής, στην Πορταριά 162 και στην Ανάβρα Μαγνησίας 158 χιλιοστά. Σημαντικά ύψη σημειώθηκαν επίσης στις Σποράδες, με 140 χιλιοστά στη Σκιάθο, 131 στην Αλόννησο και 113 στη Σκόπελο. Στην περιοχή της Αγιάς καταγράφηκαν 98 χιλιοστά, ενώ στα ορεινά της Καρδίτσας οι ποσότητες κυμάνθηκαν, σύμφωνα με την αποτίμησή του, από 65 έως 125 χιλιοστά.

Για τις επόμενες ημέρες, η πρόγνωση του κ. Τακούδη προβλέπει συνέχιση των βροχοπτώσεων στη Θεσσαλία, με ιδιαίτερη προσοχή να απαιτείται στις νοτιοανατολικές περιοχές, όπου τα νέα ύψη βροχής εκτιμάται ότι μπορεί τοπικά να φτάσουν τα 10 έως 25 χιλιοστά. Οι προβλέψεις αυτές χρειάζονται συνεχή επικαιροποίηση, καθώς η ακριβής κατανομή των φαινομένων θα εξαρτηθεί από την εξέλιξη των καιρικών συστημάτων.

Ανάλογες επισημάνσεις για την πιθανότητα νέων πλημμυρών λόγω του κορεσμού των εδαφών από τις προηγούμενες έντονες βροχοπτώσεις έκανε στο «Μαγκαζίνο της Θεσσαλίας», και ο Θεσσαλός μετεωρολόγος και πρώην διευθυντής της ΕΜΥ Νίκος Καντερές:

Γιατί το Πήλιο είναι τόσο ευάλωτο

Τη γεωλογική και υδρολογική διάσταση του προβλήματος ανέλυσε στο ίδιο τηλεοπτικό μέσο ο ομότιμος καθηγητής Υδρολογίας Γιώργος Μιγκίρος, εστιάζοντας στις ιδιαιτερότητες του Πηλίου. Όπως εξήγησε, οι μεγάλες κλίσεις, τα σαθρά πετρώματα και η γεωλογική σύσταση της περιοχής ευνοούν τη γρήγορη επιφανειακή απορροή και τη μεταφορά μεγάλων ποσοτήτων νερού και φερτών υλικών προς τους οικισμούς και τις χαμηλότερες περιοχές.

Ο καθηγητής υπογράμμισε την ανάγκη για ολοκληρωμένες παρεμβάσεις ορεινής υδρονομίας, με έργα που δεν θα περιορίζονται στις κοίτες των ρεμάτων, αλλά θα ξεκινούν από τις ορεινές λεκάνες απορροής. Η συγκράτηση των νερών και των φερτών υλικών στις πλαγιές, η προστασία των φυσικών διαδρομών απορροής και η αποφυγή παρεμβάσεων που περιορίζουν την παροχετευτικότητα των ρεμάτων αποτελούν κρίσιμες παραμέτρους.

Ιδιαίτερη σημασία έχουν επίσης οι οριοθετήσεις των ρεμάτων και η απομάκρυνση εμποδίων που μπορεί να προκαλέσουν ανασχέσεις της ροής. Οι πρόσφατες πλημμύρες στο Νότιο Πήλιο, και ειδικότερα στον Πλατανιά, έδειξαν πόσο εύκολα ένα τοπικό πρόβλημα στην απορροή μπορεί να επιδεινώσει τις συνέπειες μιας έντονης βροχόπτωσης.

Ενιπέας και Πηνειός – Τα μεγάλα ζητούμενα

Στον θεσσαλικό κάμπο, η προσοχή στρέφεται αναπόφευκτα στον Ενιπέα, στον Πηνειό και στους παραποτάμους τους. Ο Ενιπέας, μαζί με τον Φαρσαλίτη, τον Σοφαδίτη και τον Καλέντζη, αποτελεί βασικό τμήμα του υδρολογικού συστήματος που καταλήγει στον Πηνειό. Η κατάσταση στις λεκάνες αυτές έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς μεγάλες ποσότητες νερού από τις ορεινές και ημιορεινές περιοχές συγκεντρώνονται σταδιακά στον κάμπο.

Το φράγμα του Ενιπέα παραμένει ένα από τα σημαντικότερα έργα που αναμένονται για την αντιπλημμυρική προστασία της Θεσσαλίας. Μαζί με τα αντίστοιχα έργα σε Μουζάκι και Πύλη, θα μπορούσε να συμβάλει στη συγκράτηση σημαντικού μέρους της πλημμυρικής αιχμής. Ωστόσο, τα έργα αυτά δεν έχουν ακόμη ολοκληρωθεί, γεγονός που διατηρεί ένα σημαντικό κενό στην αντιπλημμυρική θωράκιση του κάμπου.

Αντίστοιχα, στον Πηνειό απαιτείται συνολική αντιμετώπιση της λεκάνης απορροής και όχι μόνο αποσπασματικοί καθαρισμοί σε επιμέρους σημεία. Η παρακολούθηση της στάθμης, η συντήρηση των κοίτων, η αποκατάσταση των υποδομών και η λειτουργία των παραποτάμων ως ενιαίου συστήματος είναι απαραίτητες προϋποθέσεις.

Πόσο έτοιμη είναι η Πολιτική Προστασία;

Στο επίπεδο της επιχειρησιακής ετοιμότητας, η Περιφέρεια Θεσσαλίας έχει ενισχύσει το σύστημα παρακολούθησης των καιρικών φαινομένων και των υδάτινων ροών. Σύμφωνα με την ενημέρωση που παρουσιάστηκε στο Περιφερειακό Συμβούλιο, το Κέντρο Πολιτικής Προστασίας αξιοποιεί πέντε μετεωρολογικά μοντέλα για 74 σημεία της Θεσσαλίας, ενώ παρακολουθεί μετρήσεις από 91 σταθμούς και ανανεώνει ανά ώρα την εκτίμηση κινδύνου για 201 μονάδες ρεμάτων και ποταμών.

Η Περιφέρεια έχει επίσης ανακοινώσει πρόσθετα μέτρα παρακολούθησης στη Μαγνησία, μετά τα μεγάλα ύψη βροχής που καταγράφηκαν στο Πήλιο και στις Σποράδες. Στην περίπτωση του Πλατανιά, μάλιστα, επισημάνθηκε ότι μια σωληνωτή διάβαση στο τελικό τμήμα του ρέματος εμπόδισε την ομαλή απορροή προς τη θάλασσα.

Ωστόσο, η επιχειρησιακή ετοιμότητα και τα συστήματα πρόγνωσης δεν υποκαθιστούν τα μόνιμα έργα αντιπλημμυρικής προστασίας. Η Θεσσαλία εξακολουθεί να έχει ανοιχτούς λογαριασμούς με τις υποδομές της, τρία χρόνια μετά τον Daniel. Και κάθε νέα κακοκαιρία επαναφέρει το ίδιο ερώτημα: πόσο νερό μπορεί να δεχθεί ο κάμπος και τα ορεινά πριν οι αντοχές των φυσικών και τεχνητών συστημάτων απορροής δοκιμαστούν ξανά;

Το ζητούμενο δεν είναι μόνο να προβλέπεται εγκαίρως η βροχή και να κινητοποιείται ο κρατικός μηχανισμός. Είναι να υπάρχουν οι υποδομές που θα περιορίζουν τις συνέπειές της. Γιατί στη Θεσσαλία, μετά τον Ιανό και τον Daniel, η επόμενη μεγάλη βροχή δεν είναι απλώς ένα μετεωρολογικό γεγονός. Είναι και μια δοκιμασία για όσα έγιναν – αλλά κυρίως για όσα εξακολουθούν να μην έχουν γίνει.