Ο πικρός καρπός της ελιάς και η αγροτική οικονομία που δεν βγαίνει (video)

Ελαιόλαδο στα 3 ευρώ το λίτρο, βρώσιμη ελιά στο 1,10 ευρώ το κιλό και σιτάρι στα 19 λεπτά. Οι παραγωγοί της Θεσσαλίας βλέπουν το κόστος να εκτοξεύεται και τις τιμές στο χωράφι να παραμένουν καθηλωμένες, μιλώντας για ολιγοπώλια στην αγορά αγροτικών προϊόντων.

Ο πικρός καρπός της ελιάς δεν είναι φέτος μόνο ζήτημα ακαρπίας, δάκου ή καιρικών συνθηκών. Είναι κυρίως το αποτέλεσμα μιας αγροτικής οικονομίας που μοιάζει να έχει χάσει την ισορροπία της: ο παραγωγός πληρώνει ολοένα ακριβότερα για να καλλιεργήσει, αλλά όταν έρχεται η ώρα να πουλήσει, ανακαλύπτει ότι η τιμή δεν καλύπτει ούτε τον κόπο του ούτε, σε αρκετές περιπτώσεις, το κόστος παραγωγής.

Ελαιόλαδο στα 3 ευρώ το λίτρο, κάτω από το κόστος για πολλές εκμεταλλεύσεις, και βρώσιμη ελιά στο 1,10 ευρώ το κιλό. Την ίδια ώρα, το σκληρό σιτάρι κινείται στα 19 λεπτά το κιλό, ενώ ανάλογη πίεση αντιμετωπίζει και το καλαμπόκι. Αυτή είναι η εικόνα που μεταφέρουν οι παραγωγοί, οι οποίοι βλέπουν το εισόδημά τους να συρρικνώνεται, παρά τις δυσκολίες στην παραγωγή και τις αναταράξεις στις διεθνείς αγορές.  Αυτά ανέφεραν και οι ελαιοπαραγωγοί του δήμου Τεμπών στη διαμαρτυρία που έκαναν στην περιφέρεια όπου συναντήθηκαν με τον αντιπεριφερειάρχη πρωτογενούς τομεά Δημήτρη Τσέτσιλα

Κι εδώ βρίσκεται το παράδοξο. Σε μια περίοδο κατά την οποία η ευρωπαϊκή παραγωγή σε επιμέρους αγροτικά προϊόντα εμφανίζει προβλήματα και οι διεθνείς εκτιμήσεις για προσφορά και ζήτηση μεταβάλλονται, ο Έλληνας αγρότης δεν βλέπει απαραίτητα αυτή την εικόνα να αποτυπώνεται στην τιμή που εισπράττει στο χωράφι. Οι αναφορές του FAO για τις διεθνείς αγορές αποτελούν σημαντικό δείκτη, αλλά η μειωμένη παραγωγή ή η αυξημένη ζήτηση δεν μεταφράζονται αυτόματα σε υψηλότερες τιμές για κάθε προϊόν και κάθε χώρα.

Από την άλλη πλευρά, το πετρέλαιο, τα λιπάσματα, η ενέργεια, τα εργατικά και τα μεταφορικά εξακολουθούν να πιέζουν ασφυκτικά τους παραγωγούς. Το κόστος ανεβαίνει, αλλά οι τιμές πώλησης δεν ακολουθούν την ίδια διαδρομή. Έτσι, το ρίσκο της καλλιέργειας μένει στον αγρότη, ενώ η διαφορά ανάμεσα στην τιμή παραγωγού και στην τιμή του τελικού προϊόντος γεννά εύλογα ερωτήματα.

Δεν είναι τυχαίο ότι παραγωγοί της Θεσσαλίας μιλούν για ολιγοπωλιακές συνθήκες, υποστηρίζοντας ότι μια μικρή ομάδα τεσσάρων ή πέντε μεγάλων εμπόρων επηρεάζει καθοριστικά τη διαμόρφωση των τιμών. Πρόκειται για σοβαρές καταγγελίες που χρειάζονται διερεύνηση και τεκμηρίωση από τις αρμόδιες αρχές. Το ζήτημα της διαπραγματευτικής δύναμης των παραγωγών, πάντως, παραμένει υπαρκτό και δεν αντιμετωπίζεται με γενικές διαβεβαιώσεις.

Ο Σωκράτης Αλειφτήρας, μέλος της ΕΟΑΣΝΛ, μιλώντας στο «Μαγκαζίνο της Θεσσαλίας», ανέφερε ότι το θέμα των ολιγοπωλίων στην αγορά αγροτικών προϊόντων τέθηκε από τους εκπροσώπους των αγροτών στην πρόσφατη συνάντησή τους στην Αθήνα με τον υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Μαργαρίτη Σχοινά.

Το ερώτημα είναι τι θα γίνει από εδώ και πέρα. Θα υπάρξουν ουσιαστικοί έλεγχοι για τη λειτουργία της αγοράς; Θα ενισχυθεί η διαφάνεια στις τιμές και στις εμπορικές συμφωνίες; Θα αποκτήσουν οι παραγωγοί ισχυρότερη διαπραγματευτική θέση μέσα από συνεργατικά σχήματα και οργανώσεις;

Γιατί αν συνεχιστεί η ίδια κατάσταση, ο πικρός καρπός της ελιάς θα είναι μόνο η αρχή. Πίσω από τις τιμές του ελαιολάδου, του σιταριού και του καλαμποκιού κρίνεται η βιωσιμότητα ολόκληρης της θεσσαλικής υπαίθρου. Και όταν ο αγρότης δεν μπορεί να καλύψει τα έξοδά του, δεν εγκαταλείπει απλώς ένα χωράφι. Ανοίγει ακόμη μία ρωγμή στην οικονομία των χωριών, στην παραγωγική βάση της χώρας και στην ίδια τη δυνατότητα να συνεχίσουμε να παράγουμε τα τρόφιμά μας

Επιμέλεια: Ράνια Αλεξίου