Σιτάρι, βαμβάκι και καλαμπόκι: Η γεωπολιτική κρίση φέρνει ευκαιρίες για τη Θεσσαλία

Η γεωπολιτική αναταραχή στη Μαύρη Θάλασσα και τον Περσικό Κόλπο ανατρέπει τους παραδοσιακούς εμπορικούς και μεταφορικούς δρόμους, αυξάνοντας το κόστος, τις καθυστερήσεις και την αβεβαιότητα για τις διεθνείς αγορές τροφίμων. Για τη Θεσσαλία, όμως, η νέα πραγματικότητα μπορεί να αποτελέσει και μια ευκαιρία: να διεκδικήσει μεγαλύτερο μερίδιο στις αγορές της Νοτιοανατολικής Ευρώπης και της Ανατολικής Μεσογείου.

Οι αναταράξεις στη Μαύρη Θάλασσα και τον Περσικό Κόλπο αλλάζουν τους εμπορικούς δρόμους – Πιέσεις προς τα πάνω στις διεθνείς τιμές των σιτηρών

Η γεωπολιτική κρίση στη Μαύρη Θάλασσα και τη Μέση Ανατολή ανατρέπει τις ισορροπίες στην παγκόσμια αγορά τροφίμων και δημιουργεί ένα νέο παράθυρο ευκαιρίας για την ελληνική αγροτική παραγωγή και ιδιαίτερα για τη Θεσσαλία.

Οι επιθέσεις σε λιμάνια και εμπορικά πλοία έχουν περιορίσει τις εξαγωγές σιτηρών από τη Ρωσία και την Ουκρανία. Οι δύο χώρες αντιπροσωπεύουν περίπου το 27% των παγκόσμιων εξαγωγών σιταριού, με αποτέλεσμα η διατάραξη των ροών να έχει ήδη οδηγήσει τις διεθνείς τιμές σε υψηλά επίπεδα.

Τι σημαίνει για το σιτάρι

Για τους παραγωγούς σκληρού και μαλακού σιταριού στη Θεσσαλία, η εξέλιξη μπορεί να λειτουργήσει θετικά. Όσο μειώνεται η διαθεσιμότητα ρωσικού και ουκρανικού σιταριού, οι αγοραστές αναζητούν εναλλακτικούς προμηθευτές. Η αυξημένη ζήτηση μπορεί να στηρίξει τις τιμές παραγωγού, υπό την προϋπόθεση ότι δεν θα υπάρξει παράλληλα μεγάλη αύξηση του κόστους παραγωγής.

Και το καλαμπόκι στο επίκεντρο

Ανάλογη εικόνα καταγράφεται και στο καλαμπόκι. Οι διαταραχές στις εξαγωγές της Μαύρης Θάλασσας, σε συνδυασμό με τις καιρικές πιέσεις στην Ευρώπη, περιορίζουν την προσφορά και ενισχύουν τη ζήτηση για εναλλακτικές προελεύσεις. Ήδη χώρες της Βόρειας Αφρικής στρέφονται περισσότερο σε άλλους προμηθευτές, όπως η Αργεντινή.

Για τη Θεσσαλία αυτό μεταφράζεται σε δυνατότητα διεύρυνσης των αγορών για σιτηρά, καλαμπόκι, αλλά και μεταποιημένα αγροτικά προϊόντα, ενώ για το βαμβάκι υπάρχει το πλεονέκτημα της εγγύτητας στα Τουρκικά και Αιγυπτιακά κλωστήρια.

Σημαντικό κεφάλαιο είναι και το βαμβάκι. Η Θεσσαλία διαθέτει ισχυρή παραγωγική βάση, ενώ οι διεθνείς εξελίξεις μπορούν να δημιουργήσουν νέες δυνατότητες για το ελληνικό προϊόν. Η άνοδος του πετρελαίου αυξάνει το κόστος παραγωγής συνθετικών ινών, όπως ο πολυεστέρας, γεγονός που μπορεί να βελτιώσει συγκριτικά τη θέση του βαμβακιού.

Το μεγάλο «αλλά» είναι το κόστος. Η άνοδος του πετρελαίου πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι αυξάνει τις δαπάνες για καύσιμα, μεταφορές και εφοδιασμό, ενώ οι γεωπολιτικές εντάσεις επηρεάζουν και την αγορά λιπασμάτων. 

Η αναστάτωση στις θαλάσσιες μεταφορές ενισχύει την αξία των πιο κοντινών και ασφαλών εφοδιαστικών αλυσίδων. Σε αυτό το περιβάλλον, η γεωγραφική θέση της Θεσσαλίας, σε συνδυασμό με την πρόσβαση προς τα λιμάνια του Βόλου και της Θεσσαλονίκης, μπορεί να λειτουργήσει ως συγκριτικό πλεονέκτημα. Η Θεσσαλονίκη, μάλιστα, ενισχύει τον ρόλο της ως κόμβος διεθνών μεταφορών για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη.

Το στοίχημα είναι να μετατραπεί η παραγωγική βάση σε οργανωμένη εξαγωγική δύναμη. Φέτα, βρώσιμες ελιές, βαμβάκι, κομπόστα ροδάκινου, μήλα, αχλάδια και ακτινίδια συγκαταλέγονται στα βασικά εξαγώγιμα προϊόντα της Θεσσαλίας.

Η ευκαιρία βρίσκεται κυρίως στη διαφοροποίηση των αγορών. Αντί η Θεσσαλία να εξαρτάται από λίγους προορισμούς, μπορεί να επενδύσει σε Βαλκάνια, Κεντρική Ευρώπη, Ανατολική Μεσόγειο και αγορές της Μέσης Ανατολής, όπου η ζήτηση για ποιοτικά τρόφιμα παραμένει σημαντική

Αυτό απαιτεί, όμως, καλύτερη οργάνωση: συλλογικές εξαγωγές, σύγχρονες υποδομές αποθήκευσης και ψύξης, ισχυρό branding «Thessaly», τυποποίηση και κυρίως εναλλακτικές διαδρομές μεταφοράς.

Η κρίση δεν αποτελεί από μόνη της ευκαιρία. Ευκαιρία γίνεται όταν η Θεσσαλία αξιοποιεί την αναγκαστική αλλαγή των εμπορικών δρόμων για να γίνει πιο εξωστρεφής, πιο οργανωμένη και λιγότερο εξαρτημένη από μία μόνο αγορά.