Η «Ασπίδα του Αχιλλέα» αλλάζει τα δεδομένα στο Αιγαίο: Πώς απαντά η Αθήνα στα τουρκικά drones

Τη Δευτέρα υπογράφονται στο Τελ Αβίβ οι συμφωνίες για το νέο σύστημα αεράμυνας και αντιπυραυλικής προστασίας - SPYDER, Barak MX και David-s Sling στον πυρήνα της νέας αρχιτεκτονικής, μαζί με ηλεκτρονικό πόλεμο, Patriot και ελληνικά συστήματα anti-drone.

Η Ελλάδα υπογράφει τη Δευτέρα 31 Αυγούστου στο Τελ Αβίβ συμφωνίες για την ανάπτυξη ενός νέου πολυεπίπεδου συστήματος αεράμυνας και αντιβαλλιστικής προστασίας, γνωστού ως «Ασπίδα του Αχιλλέα».

• Το πρόγραμμα, ύψους περίπου 3,1 δισ. ευρώ, περιλαμβάνει τη χρήση συστημάτων όπως το SPYDER, το Barak MX και το David-s Sling, με στόχο τη δημιουργία ενός ενοποιημένου δικτύου αισθητήρων και αναχαιτιστών.
• Η συμφωνία προβλέπει ελληνική βιομηχανική συμμετοχή της τάξης του 25%, ενώ περιλαμβάνει τη μεταφορά πηγαίου κώδικα για τη μελλοντική εξέλιξη και διασύνδεση του συστήματος.
• Η πλήρης επιχειρησιακή ανάπτυξη του συστήματος, το οποίο θα αντιμετωπίζει απειλές όπως drones, πυραύλους cruise και βαλλιστικά μέσα, προβλέπεται να ολοκληρωθεί εντός 35 μηνών.

Στην τελική ευθεία εισέρχεται ένα από τα σημαντικότερα εξοπλιστικά προγράμματα των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων, καθώς τη Δευτέρα 31 Αυγούστου υπογράφονται στο Τελ Αβίβ οι συμφωνίες για την ανάπτυξη του νέου πολυεπίπεδου συστήματος αεράμυνας, αντιβαλλιστικής και anti-drone προστασίας, που αποτελεί βασικό σκέλος της «Ασπίδας του Αχιλλέα».

Οι συμφωνίες πρόκειται να υπογραφούν μεταξύ της Γενικής Διεύθυνσης Αμυντικών Εξοπλισμών και Επενδύσεων (ΓΔΑΕΕ) του υπουργείου Εθνικής Άμυνας και της SIBAT, της Διεύθυνσης Διεθνούς Αμυντικής Συνεργασίας του ισραηλινού υπουργείου Άμυνας.

Το πρόγραμμα υπολογίζεται περίπου στα 3 δισ. ευρώ, ενώ έχει εξασφαλιστεί ελληνική βιομηχανική συμμετοχή της τάξης του 25%. Σύμφωνα με τις τελευταίες πληροφορίες, στη συμφωνία περιλαμβάνεται επίσης η μεταφορά πηγαίου κώδικα, στοιχείο κρίσιμο για τη διασύνδεση και μελλοντική εξέλιξη του συστήματος.

Με την υπογραφή ανοίγει ουσιαστικά ο δρόμος για την ανάπτυξη μιας νέας αμυντικής αρχιτεκτονικής, η οποία δεν περιορίζεται στην προσθήκη ακόμη μερικών αντιαεροπορικών πυραύλων στο ελληνικό οπλοστάσιο. Η επιδίωξη είναι διαφορετική: ραντάρ, αισθητήρες, συστήματα διοίκησης και ελέγχου, ηλεκτρονικός πόλεμος και διαφορετικοί αναχαιτιστές να λειτουργούν ως ένα συνδεδεμένο δίκτυο, ικανό να αξιολογεί την απειλή και να προτείνει την κατάλληλη αντίδραση. Ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας έχει περιγράψει ακριβώς αυτή τη φιλοσοφία, μιλώντας για ένα ενοποιημένο Command and Control που αξιολογεί και προτεραιοποιεί τις απειλές και προτείνει την απάντηση.

Η νέα αυτή προσέγγιση αποκτά ιδιαίτερη σημασία στο Αιγαίο, όπου η επόμενη κρίση μπορεί να μην κριθεί αποκλειστικά από τα μαχητικά αεροσκάφη και τις αερομαχίες σε μεγάλο ύψος, αλλά και από το ποια πλευρά θα καταφέρει να εντοπίσει, να παρεμβάλει ή να καταστρέψει εγκαίρως μια απειλή πριν αυτή φτάσει σε στρατιωτικές μονάδες, νησιά ή κρίσιμες υποδομές.

Η μαζική ανάπτυξη μη επανδρωμένων αεροσκαφών έχει μεταβάλει την οικονομία του σύγχρονου πολέμου. Το Bayraktar TB2, έχοντας αποκτήσει διεθνή προβολή μέσα από συγκρούσεις στη Λιβύη, στο Ναγκόρνο-Καραμπάχ και στην Ουκρανία, αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της δυνατότητας σχετικά χαμηλού κόστους μη επανδρωμένων 

συστημάτων να ασκούν συνεχή επιχειρησιακή πίεση.

Κλείσιμο

Για την Ελλάδα, η συγκεκριμένη εξίσωση αποκτά πρόσθετη σημασία λόγω της γεωγραφίας του Αιγαίου και της μικρής απόστασης πολλών ελληνικών νησιών από τις τουρκικές ακτές. Το πρόβλημα δεν βρίσκεται μόνο στη δυνατότητα ενός drone να πραγματοποιήσει αναγνώριση ή πλήγμα. Βρίσκεται και στο κόστος της αντίδρασης που μπορεί να προκαλέσει στον αμυνόμενο.

Ένα UAV μπορεί να οδηγήσει στην ενεργοποίηση αισθητήρων, στην απογείωση μαχητικών ή, εφόσον θεωρηθεί πραγματική απειλή, στη χρήση αντιαεροπορικών όπλων πολύ μεγαλύτερης αξίας. Όταν οι απειλές εμφανίζονται σε μεγάλους αριθμούς ή συνδυάζονται με πυραύλους cruise και άλλα μέσα, το πρόβλημα αποκτά ταυτόχρονα επιχειρησιακή και οικονομική διάσταση.

Αυτή την πραγματικότητα επιχειρεί να αντιμετωπίσει η Αθήνα στο πλαίσιο του μακροπρόθεσμου εξοπλιστικού σχεδιασμού, για τον οποίο προβλέπονται περίπου 28 δισ. ευρώ έως το 2036. Η «Ασπίδα του Αχιλλέα» αποτελεί μέρος αυτής της ευρύτερης μετάβασης των Ενόπλων Δυνάμεων από τη λογική των μεμονωμένων οπλικών συστημάτων σε ένα ενοποιημένο αμυντικό οικοσύστημα.

Στο ίδιο περιφερειακό περιβάλλον κινείται και η Τουρκία. Τον Νοέμβριο του 2025 τουρκικές αμυντικές εταιρείες υπέγραψαν συμβάσεις συνολικού ύψους περίπου 6,5 δισ. δολαρίων για την ενίσχυση και ανάπτυξη του πολυεπίπεδου συστήματος αεράμυνας Steel Dome, με την Άγκυρα να επενδύει ταυτόχρονα σε ραντάρ, αισθητήρες, ηλεκτρονικό πόλεμο και πυραυλικά συστήματα διαφορετικών εμβελειών.