Βαμβάκι: Τα 60 λεπτά στο χρηματιστήριο και η «θηλιά» της χρηματοδότησης στο χωράφι

Ανοδικά κινείται η αγορά του βαμβακιού λίγο πριν από την έναρξη της φετινής συγκομιδής, δημιουργώντας προσδοκίες στους παραγωγούς για σαφώς καλύτερες 

Λίγο πριν από τη συγκομιδή, η διεθνής αγορά ανεβάζει τον πήχη, αλλά οι παραγωγοί δυσκολεύονται να διεκδικήσουν την τιμή που βλέπουν στα χαρτιά

Στην τελική ευθεία πριν από τη συγκομιδή μπαίνει η βαμβακοπαραγωγή, με την αγορά να παρουσιάζει μια εικόνα που δημιουργεί προσδοκίες αλλά και έντονο προβληματισμό στους παραγωγούς.

Η επίσημη αναγωγή του υπουργείου στις 21 Αυγούστου έφτασε τα 62 λεπτά το κιλό για το σύσπορο, με βάση διεθνή τιμή εκκοκκισμένου και απόδοση εκκόκκισης 33%. Πρόκειται όμως για θεωρητική αναγωγή και όχι για τιμή που προσφέρεται στον παραγωγό. Την ίδια περίοδο, οι τιμές που καταγράφονται από εκκοκκιστήρια κινούνται περίπου στα 47,5 έως 52 λεπτά το κιλό.

Εδώ βρίσκεται και το μεγάλο παράδοξο της φετινής αγοράς: άλλη τιμή βλέπει ο παραγωγός στην αναγωγή και άλλη στην πύλη του εκκοκκιστηρίου.

Ο παραγωγός δεν πουλάει πάντα σε συνθήκες ελεύθερης αγοράς

Το πρόβλημα γίνεται ακόμη μεγαλύτερο από τη χρηματοδότηση της καλλιέργειας.

Στην αγορά διατυπώνεται η εκτίμηση ότι ένα πολύ μεγάλο ποσοστό των βαμβακοπαραγωγών, ακόμη και κοντά στο 80% σύμφωνα με καταγγελίες αγροτοσυνδικαλιστών, έχει οικονομικές υποχρεώσεις ή προκαταβολές συνδεδεμένες με τα εκκοκκιστήρια. Το ποσοστό αυτό χρειάζεται ασφαλή τεκμηρίωση πριν παρουσιαστεί ως επίσημο στατιστικό στοιχείο. Η ουσία, όμως, παραμένει: όταν ο παραγωγός έχει ήδη λάβει χρήματα για να καλύψει τα έξοδα της καλλιέργειας, δεν έχει την πολυτέλεια να πει «δεν πουλάω σήμερα, περιμένω καλύτερη τιμή». Επί της ουσίας δηλαδή στερείται  διαπραγματευτικής  ικανότητας

Τα λιπάσματα, τα φυτοφάρμακα, το πετρέλαιο, το νερό και τα καλλιεργητικά έξοδα έχουν ήδη πληρωθεί. Η συγκομιδή έρχεται και μαζί της οι υποχρεώσεις. Έτσι, ο παραγωγός μπορεί να βρίσκεται θεωρητικά μπροστά σε μια αγορά που ανεβαίνει, αλλά πρακτικά να είναι δεμένος με τον χρηματοδότη του προϊόντος του.

Αυτό περιορίζει τη διαπραγματευτική του δύναμη.

Δεν είναι τυχαίο ότι στην αγορά συναντώνται συμφωνίες με κλειδωμένη τιμή, αλλά και συμβάσεις ελάχιστης εγγυημένης τιμής. Χαρακτηριστικά, στις 20 Αυγούστου καταγράφηκε τιμή ημέρας 50,5 λεπτά και ελάχιστη εγγυημένη τιμή 47,5 λεπτά σε εκκοκκιστήριο της Κομοτηνής.

Το πραγματικό στοίχημα

Το ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο αν το βαμβάκι μπορεί να κινηθεί προς τα 60 λεπτά. Είναι πόσα από αυτά τα λεπτά θα φτάσουν τελικά στον παραγωγό.

Γιατί όσο ο αγρότης χρειάζεται άμεσα ρευστότητα για να κλείσει τις υποχρεώσεις της χρονιάς, τόσο μικραίνει η δυνατότητά του να περιμένει, να συγκρίνει προσφορές και να διαπραγματευτεί.

Και αυτή ίσως είναι η μεγαλύτερη αδυναμία της φετινής αγοράς: το βαμβάκι μπορεί να ακριβαίνει στο χρηματιστήριο, αλλά ο παραγωγός που είναι ήδη χρεωμένος δεν έχει πάντα τη δυνατότητα να περιμένει μέχρι η άνοδος να φτάσει στο χωράφι.