Ολοκληρώνεται η αποκατάσταση της σιδηροδρομικής γραμμής Αθήνα – Λάρισα – Θεσσαλονίκη

Αντίστροφα μετρά πλέον ο χρόνος για την ολοκλήρωση των μεγάλων έργων αποκατάστασης στον κεντρικό σιδηροδρομικό άξονα Αθήνα–Λάρισα–Θεσσαλονίκη, σχεδόν τρία χρόνια μετά τις καταστροφικές πλημμύρες του «Daniel» που έθεσαν εκτός κανονικής λειτουργίας ένα κρίσιμο τμήμα του δικτύου στη Θεσσαλία.
Σύμφωνα με τον προγραμματισμό του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών και των Σιδηροδρόμων Ελλάδος, τα έργα οδεύουν προς ολοκλήρωση στο τέλος Αυγούστου, γεγονός που ανοίγει τον δρόμο για την επιστροφή του βασικού άξονα σε πλήρη λειτουργία.

Το σημαντικότερο για τη Λάρισα είναι ότι κλείνει έτσι μια εκκρεμότητα που ξεκίνησε τον Σεπτέμβριο του 2023. Η κυκλοφορία στον άξονα Αθήνα–Θεσσαλονίκη πραγματοποιείται σήμερα με ενεργή σηματοδότηση και τηλεδιοίκηση, με εξαίρεση το τμήμα Λιανοκλάδι–Λάρισα, εξαιτίας των έργων αποκατάστασης των ζημιών του Daniel.

Το μεγαλύτερο έργο που αφορά άμεσα τον κεντρικό άξονα είναι η αποκατάσταση περίπου 40 χιλιομέτρων διπλής σιδηροδρομικής γραμμής, από την έξοδο του Σιδηροδρομικού Σταθμού Δομοκού έως την είσοδο του Σταθμού Κραννώνα, λίγο έξω από τη Λάρισα.

Ανάδοχος του έργου είναι η ΜΕΤΚΑ, με τη σύμβαση να έχει υπογραφεί τον Απρίλιο του 2025. Ο προϋπολογισμός της δημοπράτησης ανερχόταν στα 173,6 εκατ. ευρώ με ΦΠΑ, ενώ η συμβατική αξία διαμορφώθηκε περίπου στα 166,66 εκατ. ευρώ.
Δεν πρόκειται απλώς για επανατοποθέτηση των γραμμών που καταστράφηκαν. Οι εργασίες περιλαμβάνουν αποκατάσταση υποδομής και επιδομής, πρανών, ορυγμάτων και επιχωμάτων, καθώς και παρεμβάσεις ώστε το συγκεκριμένο τμήμα να αποκτήσει μεγαλύτερη ανθεκτικότητα απέναντι σε μελλοντικά ακραία καιρικά φαινόμενα.
Παράλληλα εκτελείται ξεχωριστή εργολαβία για την αποκατάσταση σηματοδότησης, τηλεδιοίκησης, ηλεκτροκίνησης και ETCS Level 1 στο τμήμα Παλαιοφάρσαλος–Κραννώνας, συστήματα που επίσης καταστράφηκαν από τις πλημμύρες.

Η επιστροφή της υποδομής στην πλήρη λειτουργία της δημιουργεί τις προϋποθέσεις για ουσιαστική αναβάθμιση των δρομολογίων.
Ο κυβερνητικός σχεδιασμός προβλέπει ότι μετά την ολοκλήρωση των έργων θα μπορούν να εκτελούνται οκτώ ζεύγη δρομολογίων ημερησίως στον άξονα Αθήνα– Λάρισα – Θεσσαλονίκη, με τον χρόνο του ταξιδιού να πλησιάζει τις 3,5 ώρες. Γεωγραφικήαναφορά
Επόμενος στόχος είναι έως το 2027 τα δρομολόγια να αυξηθούν σε 12 ζεύγη ημερησίως και ο χρόνος Αθήνα–Θεσσαλονίκη να υποχωρήσει κάτω από τις 3,5 ώρες.

Για τη Λάρισα αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία. Η πόλη βρίσκεται ακριβώς στο μέσο του βασικού σιδηροδρομικού διαδρόμου της χώρας και η αύξηση της συχνότητας των δρομολογίων μπορεί να επαναφέρει το τρένο ως πραγματικά ανταγωνιστική επιλογή για τις μετακινήσεις τόσο προς Αθήνα όσο και προς Θεσσαλονίκη.

100% τηλεδιοίκηση και σηματοδότηση
Με την ολοκλήρωση των παρεμβάσεων, ο βασικός άξονας προβλέπεται να διαθέτει 100% τηλεδιοίκηση, 100% σηματοδότηση και εγκατεστημένο ETCS σε όλο το μήκος του.

Χρειάζεται ωστόσο μία σημαντική διευκρίνιση: η ολοκλήρωση της εγκατάστασης του ETCS δεν ταυτίζεται αυτομάτως με την πλήρη επιχειρησιακή λειτουργία του. Για να ενεργοποιηθεί συνολικά το ευρωπαϊκό σύστημα ελέγχου συρμών απαιτούνται οι σχετικές διαδικασίες πιστοποίησης και αδειοδότησης.

Το ETCS αποτελεί μία από τις σημαντικότερες δικλείδες ασφαλείας του σύγχρονου σιδηροδρόμου, καθώς μπορεί να παρέμβει στην κίνηση του τρένου και να ενεργοποιήσει αυτόματη πέδηση όταν διαπιστώνεται παραβίαση των επιτρεπόμενων ορίων.

Και πλέον τα τρένα φαίνονται σε πραγματικό χρόνο
Στην επόμενη ημέρα του σιδηροδρόμου εντάσσεται και η λειτουργία του railway.gov.gr, μέσω του οποίου οι πολίτες μπορούν για πρώτη φορά να παρακολουθούν δημόσια σε πραγματικό χρόνο την κίνηση των τρένων.

Η εφαρμογή ξεκίνησε από τον άξονα Αθήνα–Θεσσαλονίκη και εμφανίζει τη θέση των αμαξοστοιχιών, την ταχύτητά τους, την επόμενη στάση και στοιχεία του δρομολογίου.
Η τεχνολογία δεν βασίζεται αποκλειστικά στο συμβατικό GPS, αλλά αξιοποιεί GNSS και το ελληνικό σύστημα HEPOS σε συνδυασμό με ψηφιακή χαρτογράφηση της σιδηροδρομικής υποδομής και τεχνικές αντιστοίχισης της τροχιάς.

Το μεγάλο στοίχημα αρχίζει μετά τα έργα
Η ολοκλήρωση των εργολαβιών στα τέλη Αυγούστου κλείνει ένα μεγάλο κεφάλαιο αποκατάστασης που άνοιξε με τον Daniel. Δεν αρκεί όμως από μόνη της για να επανέλθει ο ελληνικός σιδηρόδρομος στην κανονικότητα.
Το επόμενο στοίχημα είναι περισσότερο απαιτητικό: περισσότερα και αξιόπιστα δρομολόγια, μικρότεροι χρόνοι ταξιδιού, πλήρης λειτουργία των συστημάτων ασφαλείας και ανάκτηση της εμπιστοσύνης των επιβατών.
Για τη Λάρισα, η οποία πλήρωσε βαρύ τίμημα τόσο από τις πλημμύρες όσο και από την πολυετή κρίση του σιδηροδρόμου, η επιστροφή του κεντρικού άξονα σε πλήρη λειτουργία αποτελεί ίσως την πραγματική αφετηρία για την επόμενη ημέρα του τρένου.