Νίκος Δαναλάτος: Να μειωθεί το κόστος στις αροτραίες καλλιέργειες για να επιβιώσει ο αγροτικός τομέας

Το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ δείχνει ότι η κομματοκρατία και η διαφθορά καλά κρατεί αλλά δεν ήταν η αιτία παρά η αφορμή και η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι της αγανάκτησης των αγροτών. Φοβάμαι ότι το πρόβλημα είναι εκτενέστερο και βαθύτερο, και οφείλεται κυρίως στην λάθος εκτίμηση ότι η αγορά και ο πρωτογενής τομέας μπορεί να αυτορυθμιστεί, εκτός εάν η εγκατάλειψη ιδιαίτερα των αροτραίων καλλιεργειών από τους γεωργούς ώστε η γη αυτή να περιέλθει σε λίγους μεγάλους ιδιοκτήτες στο εγγύς μέλλον αποτελεί την επιθυμητή αυτορρύθμιση. Επιτέλους απαιτείται σοβαρός προγραμματισμός στον πρωτογενή τομέα και ιδιαίτερα στην αροτραία καλλιέργεια που είναι ιδιαίτερα ευάλωτη λόγω της κλιματικής αλλαγής. 

Τα πράγματα είναι άπλά: Η απότομη αύξηση των τιμών παραγωγού μετά τον κορονοϊό προκάλεσε ανάσες οξυγόνου στον πρωτογενή τομέα αλλά δεν άργησε να συμπαρασύρει θεαματικά την αύξηση των τιμών των αγροεφοδίων και του εν γένει κόστους παραγωγής. Ειρήσθω εν παρόδω είναι αξιοπρόσεκτο το πόσο σύντομα και αδικαιολόγητα αυξάνουν οι τιμές λιπασμάτων και αγροχημικών όταν τείνει να αυξηθεί το εισόδημα του γεωργού!

 Όμως ενώ στις λαχανοκομικές και δενδρώδεις καλλιέργειες το κόστος των αγροχημικών και ενέργειας αποτελεί σχετικά μικρό ποσοστό του ακαθάριστου προϊόντος, στη μεγάλη καλλιέργεια το ποσοστό αυτό είναι μεγάλο και φθάνει το 50-70%! Έτσι η βουτιά που σημειώθηκε φέτος στις τιμές των περισσοτέρων προϊόντων (π.χ. βαμβάκι 39 από 75 λεπτά, σιτάρι 19 από 40 λεπτά κ.ο.κ.) χωρίς την ανάλογη μείωση του ήδη αυξημένου κόστους παραγωγής πέταξε την ονομαζόμενη «μεγάλη» ή «αροτραία καλλιέργεια» εκτός παιχνιδιού.

Το πρόβλημα αφορά κυρίως περί τα 7 εκατομμύρια στρέμματα σιτηρών 2,5 εκατομμύρια στρέμματα βαμβακιού και περί τα 2 εκατομμύρια στρέμματα άλλων αροτραίων καλλιέργειών . Ο συνολικός τζίρος ήταν μέχρι πρόπερσι περί τα 2,5 δις με κόστος παραγωγής περί το 40%. Φέτος ο τζίρος δεν ξεπερνά το 1,3 δις ουσιαστικά με μηδενική κερδοφορία, ενώ το βαμβάκι έχει αρνητικό ισοζύγιο ακόμα και με τη συνδεδεμένη επιδότηση ώστε να κυριαρχεί η εντύπωση ότι βρίσκεται υπό διωγμό. Η λύση είναι απλή. Η μεγάλη καλλιέργεια θα πρέπει να αντικατασταθεί σταδιακά και να πάμε προς τη πολύ πιο κερδοφόρα δενδρώδη καλλιέργεια. Αυτό όμως θα χρειαστεί κεφάλαια, νέες ποικιλίες, know-how, επικαιροποίηση και αξιολόγηση του εδαφολογικού χάρτη, και αρκετό χρόνο μετάβασης (5-8 έτη). Μέχρι τότε οι γεωργοί της αροτραίας καλλιέργειας θα πρέπει να επιβιώσουν με ελάφρυνση του κόστους παραγωγής κατά 50 % (λιπάσματα, φυτοφάρμακα, Η/Ρ και πετρέλαιο). Η διαμαρτυρία των αγροτών αργά ή γρήγορα θα τελειώσει, αλλά το πρόβλημα και η δραματική τους κατάσταση θα παραμείνει και θα μας στοιχειώνει όλους. Η κυβέρνηση πρέπει να πάρει τις απαραίτητες αποφάσεις αλλά και την ευθύνη των αποφάσεων αυτών.  

Νίκος Δαναλάτος

Καθηγητής,  Δ/της Εργ. Γεωργίας, Π.Θ.