Το «άλλο» σκάνδαλο με τον ΟΠΕΚΕΠΕ

Ζούμε σε μια χώρα που έχει κάνει άλματα. Που τα στελέχη του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους διδάσκουν πλέον σε ευρωπαικά κράτη πώς γίνεται ο ολοκληρωμένος έλεγχος των δαπανών του προυπολογισμού (on line – real time). Που χάρη στην άυλη συνταγογράφηση έχεις όλα τα δεδομένα δημόσιας υγείας με το πάτημα ενός κουμπιού. Τα εργαλεία της δημόσιας διοίκησης υπήρχαν. Αλλά ο ΟΠΕΚΕΠΕ έμεινε εκτός...

Γράφει ο Ζώης Τσώλης συντάκτης του protagon.gr

Όλοι όσοι έζησαν τα πέτρινα χρόνια των μνημονίων και πλήρωσαν τη χρεοκοπία της χώρας, γνωρίζουν (ή θα πρέπει να γνωρίζουν) ότι από αυτή την περιπέτεια τουλάχιστον κάτι άλλαξε στην ελληνική δημόσια διοίκηση. Προς το καλύτερο. Δυστυχώς, όμως, ήρθε το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ να αποκαλύψει ότι ταυτόχρονα με την πορεία προς τα εμπρός –η οποία πληρώθηκε πανάκριβα–, κάποιοι με το που βγήκαμε από τα μνημόνια επέστρεψαν στην «παλιά τους τέχνη κόσκινο», αρμέγοντας ευρωπαικούς πόρους και κονδύλια που προορίζονται για τη στήριξη του αγροτικού τομέα. Είναι προφανές πως το σκάνδαλο αυτό δεν μπορεί και δεν πρέπει να γίνει ανεκτό από κανένα. Ούτε φυσικά από την κυβέρνηση που έσπευσε να δικαιολογηθεί μιλώντας γενικόλογα για «γόρδιο δεσμό» και έστειλε έπειτα για τα περαιτέρω τη διαχείριση των κονδυλίων στην ΑΑΔΕ.

Δεν πρέπει να γίνει ανεκτό όχι μόνο για τα ποσά που περνούν γύρω μας στα δημοσιεύματα, ή για τους διαλόγους των εμπλεκομένων που όπως παρατήρησε και ο Πρωθυπουργός είναι εξοργιστικοί και έχουν εκφυλιστική επίδραση στη δημόσια σφαίρα. Αλλά και γιατί ο ΟΠΕΚΕΠΕ δεν χρειαζόταν να λειτουργεί έτσι! Τουναντίον, και τα εργαλεία ελέγχου υπήρχαν στη διάθεση της δημόσιας διοίκησης και ο εκσυγχρονισμός του κράτους ήταν όντως στην πρώτη θέση της πολιτικής ατζέντας. Για να είμαστε συγκεκριμένοι:

–Αν κάτι καλό έμεινε από την εποχή των μνημονίων ως «αντάλλαγμα» στη βίαιη δημοσιονομική προσαρμογή και το βίαιο εκσυγχρονισμό της ελληνικής δημόσιας διοίκησης ήταν το ολοκληρωμένο σύστημα ελέγχου δαπανών του κράτους. Στο δεύτερο μνημόνιο, μετά από το 2012 κι αφού είχε προηγηθεί η μεγάλη μείωση μισθών και συντάξεων, η τρόικα επέβαλε και χρηματοδότησε την αγορά πληροφοριακών συστημάτων και προγραμμάτων και εκπαίδευσε παράλληλα τα στελέχη του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους ώστε να είναι σε θέση να συντάσσουν και να παρακολουθούν την εκτέλεση του προϋπολογισμού μέσα από τις οθόνες των υπολογιστών.

Ηταν μια αθόρυβη αλλά ίσως η μεγαλύτερη μεταρρύθμιση στη δημόσια διοίκηση που συνετελέσθη τα τελευταία πολλά χρόνια: το υπουργείο Οικονομικών ήταν πια σε θέση να παρακολουθεί όχι μόνο την πορεία των εσόδων, αλλά κυρίως όλων των δαπανών του κράτους (ποσά που ξεπερνούν σήμερα τα 70 δισ. ευρώ τον χρόνο) όπως διεκπεραιώνουν και παρακολουθούν οι τράπεζες τις κινήσεις των λογαριασμών όλων των πελατών τους. Δηλαδή on line – real time.

Φανταστείτε λοιπόν τις δυνατότητες ελέγχου κάθε δαπάνης που είχε ξαφνικά στη διάθεση της η πολιτική ηγεσία του υπουργείου, που είχαν οι υπηρεσιακοί παράγοντες, που είχαν, αν θέλετε, και οι υπηρεσίες της Ευρωπαικής Επιτροπής οι οποίες είχαν την ελληνική οικονομία στο μικροσκόπιο. Τα χρόνια που ακολούθησαν, το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους, τα στελέχη του οποίου σήκωσαν το μεγάλο βάρος της συγκράτησης των δαπανών και της εξεύρεσης σε δύσκολους καιρούς των χρημάτων για τους μισθούς του δημοσίου και τις συντάξεις, έγινε το νευρικό σύστημα της οικονομικής προσαρμογής και της εξόδου της χώρας από τη χρεοκοπία. Χωρίς αυτό να περνά απαρατήρητο από τους Ευρωπαίους και την τρόικα, ήταν τέτοια η επιτυχία του προγράμματος που στελέχη του ΓΛΚ κλήθηκαν έπειτα να εκπαιδεύσουν στο σύστημα παρακολούθησης των δαπανών, χώρες που έμπαιναν τότε στην ΕΕ όπως οι γειτονικές μας Βουλγαρία και Ρουμανία, αλλά ακόμη και τους Πορτογάλους.

Ήταν δε τέτοιος ο ενθουσιασμός των Ευρωπαίων για την ελληνική επιτυχία που το 2023, ένα από τα πρώτα έργα που εγκρίθηκε για να χρηματοδοτηθεί από το Ταμείο Ανάκαμψης ήταν η αναβάθμιση του συστήματος ελέγχου των κρατικών δαπανών με την εισαγωγή του προγράμματος Ηλεκτρονικής Διακίνησης Δικαιολογητικών (ΗΔΔ), αυτό που ακολουθείται σήμερα. Με την αναβάθμιση αυτή για κάθε δαπάνη, μέχρι και την πληρωμή του τιμολογίου, όλα τα δεδομένα λαμβάνονται ηλεκτρονικά και με αυτόν τον τρόπο το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους μπορεί να ελέγχει το ύψος του κονδυλίου, ενώ μπορεί ακόμη και να συγκρίνει ομοειδή κονδύλια παραπλήσιων οργανισμών, π.χ. τη δαπάνη για τα ίδια ιατρικά υλικά των ελληνικών νοσοκομείων.

Έτσι, το Δημόσιο μπορεί να οδηγηθεί σε σημαντικά συμπεράσματα και να προλάβει και να αποτρέψει αθέμιτες συναλλαγές.

–Το δεύτερο μεγάλο καλό που άφησε η εποχή των μνημονίων είναι η άυλη συνταγογράφηση φαρμάκων και εξετάσεων. Δίπλα στο αθέατο για τον πολίτη ολοκληρωμένο σύστημα, αναπτύχθηκε για πρώτη φορά στην Ελλάδα η ηλεκτρονική-άυλη συνταγογράφηση: Η πλατφόρμα του ΕΟΠΠΥ όπου οι γιατροί συνταγογραφούν όχι μόνο τα φάρμακα, αλλά και τα παραπεμπτικά κάθε ιατρικής εξέτασης για τα 10 εκατομμύρια και πλέον ασφαλισμένους σε όλη την Ελλάδα. Η πανεπιστημιακή κοινότητα, οι φαρμακευτικές εταιρείες και, φυσικά, η ηγεσία και τα στελέχη του υπουργείου Υγείας έχουν στα χέρια τους το πιο πολύτιμο εργαλείο να δουν ζητήματα δημόσιας υγείας (πχ. μια επιδημία, ποια φάρμακα παίρνουν συγκεκριμένες ομάδες, ποια νοσήματα βρίσκονται σε έξαρση) πατώντας απλώς ένα κουμπί.

Γιατί έμεινε εκτός ο ΟΠΕΚΕΠΕ;

Μετά από όλα αυτά δικαίως αναρωτιόμαστε, αφού το ελληνικό δημόσιο έχει αυτά τα «όπλα» και αυτές τις δυνατότητες ποιος επέτρεψε λίγοι (μετρημένοι στα δάχτυλα) φορείς που διαχειρίζονται από 2 έως 3 δισ. ευρώ κάθε χρόνο, όπως ο ΟΠΕΚΕΠΕ, να μένουν ανεξέλεγκτοι σαν να είναι κρατικοί οργανισμοί από άλλη χώρα; Ή μήπως και αυτό εξηγείται από το θεώρημα των δύο Ελλάδων; 

Πηγή: Protagon.gr