Η καταστροφή του κάμπου

Ο μεγαλύτερος κάμπος της χώρας μας, ο κάμπος της Θεσσαλίας, το καμάρι μας, ο σιτοβολώνας , ο κάμπος που μας χόρτασε ψωμάκι, δεν υπάρχει πια όπως τον ήξερες, άλλαξε μορφή, μας άφησε. Και για να παραφράσω τον ποιητή: τον κάμπο που εγνώριζες γρήγορα να ξεχάσεις, διαβάτη αποσπερνέ.

Οι τελευταίες βροχοπτώσεις στις 18/9/20 άλλαξαν την μορφή του, τον έκαναν αφιλόξενο, τον κοιτάζεις και σε πιάνει το παράπονο. Μα είναι αυτός ο κάμπος που ήξερα ; Είναι δυνατόν !
Τα αντιπλημμυρικά και στραγγιστικά έργα στον Θεσσαλικό κάμπου έγιναν τη δεκαετία του ΄50 Ήλθαν κάτι τεράστιες φαγάνες με κάτι τεράστιους κουβάδες και άρχισαν να σκάβουν, στην αρχή στα μέρη που λίμναζε το νερό και στη συνέχεια κατά μήκος των ποταμών πότε από τη μια μεριά και πότε και από τις δυο. Κατά κάποιο τρόπο έβαζαν τα ποτάμια σε καλούπια, τα περιόριζαν, σαν να τους έλεγαν: Εσύ Ενιπέα ποταμέ, θα «κινείσαι» μεταξύ των αναχωμάτων αυτών που κάμνω και από τις δυο μεριές σου, παραπέρα δεν θα πηγαίνεις. Όπου από την μία μεριά σου δεν σου φκιάνω ανάχωμα μπορείς να απλώνεσαι όσο θέλεις, έχεις το ελεύθερο. Όπως π.χ. εκεί στον Πέτρινο Καρδίτσας από τη δεξιά σου μεριά δεν θα κάνω ανάχωμα και μπορείς να απλώνεσαιόσο σου κάνει γούστο.

Αυτές τις ζώνες που άφησαν κατά μήκος των ποταμών τις ονόμασαν «ζώνες πλημμυρών» και σκοπό είχαν και έχουν, εφόσον βέβαια αποκατασταθούν , να αφήνουν χώρο για το πλημμυρικό νερό να απλώνεται γύρω από το ποτάμι και να μην κάνει ζημιές στα χωράφια και σε κατοικημένες περιοχές, όπως δυστυχώς τώρα.

Βέβαια, τόσο το βάθος της κοίτης των ποταμών όσο και το ύψος των αναχωμάτων υπήρξαν αντικείμενο μελετών με βάση κυρίως τα μετεωρολογικά δεδομένα και τη μορφολογία του εδάφους. Από τα μετεωρολογικά δεδομένα έλαβαν υπόψη το ύψος βροχής μιας μεγάλης σειράς δεδομένων και οι παραδοχές που υιοθέτησαν ήταν αυτές των ακραίων περιπτώσεων, ώστε να καλύψουν και τις ποιο έντονες.
Τα έργα κράτησαν κάποια χρόνια , δεν γνωρίζω πότε ακριβώς ολοκληρώθηκαν, αλλά όταν ολοκληρώθηκαν ο κάμπος ανάσανε, έπαψε να έχει βαλτονέρια παντού, έγινε καλλιεργήσιμος. Τότε και στον Πέτρινο έσπειραν σιτάρια στον κάμπο. Μέχρι τότε το μόνο καρπό που έδιναν τα χωράφια ήταν το χορτάρι της Μάνας Γης . Τίποτα άλλο. Με λίγα λόγια οι γεωργοί ξαναγεννήθηκαν, γελούσαν και τα μουστάκια τους.
Τότε είναι που δημιουργήθηκε και μια νέα υπηρεσία, η Υπηρεσία Εγγείων Βελτιώσεων { ΥΕΒ } να επιβλέπει, να συντηρεί και να επεκτείνει, όπου απαιτείται, τα έργα αυτά ή ακόμη και να τα ανανεώνει. Βλέπετε η διάρκεια των έργων αυτών, όπως και όλων των ανθρώπινων κατασκευασμάτων, έχει ημερομηνία λήξεως, την οποία δεν πρέπει να ξεχνάμε.

Η Υπηρεσία συστήθηκε με το νόμο 3881/1958 και την στελέχωσε με ειδικούς επιστήμονες και εξειδικευμένους τεχνίτες( γεωπόνους, πολιτικούς μηχανικούς, μηχανολόγους μηχανικούς, ηλεκτρολόγους μηχανικούς, τοπογράφους μηχανικούς, γεωλόγους, χειριστές βαρέων μηχανημάτων έργων, γεωτρυπανιστές, διοικητικούς κλπ ) , την εφοδίασε με σειρά μηχανημάτων ( φαγάνες, εκσκαφείς, μπουλτόζες, σκρέιπερ, φορτηγά αυτοκίνητα, γεωτρύπανα περιστροφικά, γεωτρύπανα κρουστικά, φορτηγά διαφόρων χρήσεων, αυτοκίνητα άλλα κλπ) , παράλληλα συστήθηκαν και τοπικοί οργανισμοί εγγείων βελτιώσεων ( ΤΟΕΒ ) για να λειτουργούν και συντηρούν τα αρδευτικά δίκτυα. Το σχήμα αυτό λειτούργησε με ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του ΄80 και πρόσφερε έργο σημαντικό στον τόπο. Και θα αναφέρω ένα παράδειγμα: όσο λειτουργούσε η Υπηρεσία με ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια ένα γεωτρύπανο έκανε κατά μέσο όρο 55 γεωτρήσεις το χρόνο, μετά που περιήλθε στο δημόσιο οι γεωτρήσεις έγιναν δώδεκα κατά μέσο όρο . Στη συνέχεια το προσωπικό μονιμοποιήθηκε, οι αποδόσεις άρχισαν να πέφτουν κατακόρυφα μέχρι που καταργήθηκε και τα έργα έμειναν σχεδόν στην τύχη τους. Βέβαια οι αρμοδιότητες περιήλθαν στους Δήμους και στις Περιφέρειες . Ξεφορτώθηκε το Κράτος τις ευθύνες, τις φόρτωσε σε υπηρεσίες που δεν γνώριζαν το αντικείμενο και τα προβλήματα δεν άργησαν να έλθουν. Αστοχίες; Συμφέροντα; Άλλοι λόγοι; Δεν γνωρίζω, είναι θέμα των αρμόδιων «που τα ξέρουν όλα».