Ετοιμάζεται το φιλόδοξο υποβρύχιο μουσείο στην Αλόννησο

Τα μυστικά και οι θησαυροί του ελληνικού βυθού έρχονται συχνά στο φως μέσω των ενάλιων ανασκαφών. Πλούσιος σε αρχαιολογικά ευρήματα και κομψοτεχνήματα ανεκτίμητης αξίας, η ελληνική θάλασσα κρύβει βαθιά μυστικά χιλιετιών, τα οποία ενθουσιάζουν το κοινό όταν έρχονται στο φως. Σκεφθείτε λοιπόν ένα μουσείο τοι οποίο θα έφερνε τον επισκέπτη κατευθείαν σε επαφή με τους αρχαιολογικούς αυτούς θησαυρούς. Η Εφορεία Αρχαιοτήτων παρουσίασε σε μια διημερίδα σε συνεργασία με την Περιφέρεια Θεσσαλίας ένα φιλόδοξο σχέδιο προκειμένου να αξιοποιηθεί σαν μουσείο ο υποθαλάσσιος χώρος γύρω από την Αλόννησο, με επίκεντρο το διάσημο ναυάγιο της Περιστέρας, στο οποίο έχει βρεθεί το μεγαλύτερο εμπορικό πλοίο της κλασικής περιόδου μέχρι σήμερα.

Η εποχή του περίφημου ναυαγίου

Βρισκόμαστε στο τελευταίο τέταρτο του 5ου π.X αιώνα, μια ταραγμένη περίοδο κατά την οποία ο Κλασσικός Πολιτισμός υφίσταται μεγάλες αλλαγές. Η Αθήνα του Περικλή, ύστερα από 27 έτη πόλεμο με την Σπάρτη, τελικά ηττάται. Στην Ακρόπολη κατασκευάζεται ο παράξενος σε ομορφιά ιωνικός ναός, το Ερεχθείον με τις Καρυάτιδες και ο Ναός της Αθηνάς Νίκης με τα πανέμορφα γλυπτά της Νίκης στη ζωφόρο, ενώ αντίθετα η αγγειογραφία εικονίζει λυπηρές σκηνές αποχωρισμού επάνω σε λυκήθους της τεχνικής του άσπρου φόντου. Το κέντρο όλων των παραπάνω αριστουργημάτων ήταν η Αθήνα, η οποίο, παρ’ όλη την ήττα της, εξακολουθούσε να ηγείται του κλασικού κόσμου, όχι μόνο στις τέχνες αλλά και στην οικονομία. Η Αθήνα ήταν η κυρίαρχος ναυτική δύναμη στη Μεσόγειο και το εμπόριο της εξαπλώνετο μέχρι τη Ρωσία και τη Μαύρη θάλασσα, όπου εξήγαγε μερικά από τα κομψότερα κεραμικά σκεύη καθημερινής χρήσης.

Το ναυάγιο της Περιστέρας

Ένα τεκμήριο αυτής της εμπορικής υπερδύναμης ανακαλύφθηκε στο βυθό της μικρής νησίδας της Περιστέρας Αλοννήσου, με τον εντοπισμό ενός κλασικού εμπορικού πλοίου, πολύ μεγαλύτερου από αυτά που έχουν βρεθεί μέχρι σήμερα. Το πλοίο εκείτο μεγαλόπρεπα σε βάθος 30 μέτρων και το φορτίο του φαινόταν αδιατάραχτο σαν κάποιος να το είχε ακουμπήσει προσεχτικά στο βυθό της θάλασσας. Ο χρόνος και τα θαλάσσια ρεύματα δεν το επηρέασαν παρά ελάχιστα. Αντίθετα το κάλυψαν με άμμο και διαφύλαξαν το μυστικό του για 2.500 περίπου χρόνια. Το πλοίο βυθίστηκε μεταξύ του 425 και 415 π.Χ. και μετέφερε εμπόρευμα κρασιού από τις οινοπαραγωγικές περιοχές της Βόρειας Ελλάδος, όπως η Μένδη στη Χαλκιδική και τα νησιά των Σποράδων, Σκόπελος και Αλόννησος.
Η Εφορεία Εναλίων Αρχαιοτέρων, ερεύνησε το ναυάγιο τα καλοκαίρια του 1992 και 1993. Αρχικά έγινε μια πλήρης φωτογραφική τεκμηρίωση και τοπογραφική αποτύπωση της υφιστάμενης κατάστασης του ναυαγίου με δυο μεθόδους τηλεμετρίας. Μετά το πέρας της αποτύπωσης το ναυάγιο διαιρέθηκε με κάναβο σε 72 τετράγωνα, το κάθε ένα διαστάσεων 2Χ2 μέτρα. Ακολούθησαν ανασκαφικές εργασίες με αναρροφητήρα σε 2 μόνο από τα τετράγωνα, δηλαδή σε 8τ.μ. από τα 288τ.μ.

Τα μοναδικά ευρήματα του ναυαγίου

Παρ’ όλη τη μικρή επιφάνεια ανασκαφής, τα ευρήματα υπήρξαν πολλαπλά και μοναδικά σε σημείο που εντυπωσίασε τον επιστημονικό κόσμο και αποτέλεσε το βασικό άρθρο των επιστημονικών σελίδων της εφημερίδας New York Times. Συνοπτικά, το βυθισμένο πλοίο είχε μήκος περίπου 30 μ.. πλάτος 10 μ. και επιφανειακά μετρήθηκαν 1.000 εμπορικοί αμφορείς οίνου. Μετά την αφαίρεση της επιφανειακής στρώσης των αμφορέων, ακολούθησε και δεύτερη και τρίτη στρώση. Στο τελευταίο στρώμα βρέθηκε και ανελκύστηκε μεγάλη ποσότητα μελαμβαφούς κεραμικής, όπως κύλικες με εμπίεστες και εγχάρακτες διακοσμήσεις, επιτραπέζια πινάκια, αγγεία πόσεως οίνου, λυχνάρια, χάλκινα σκεύη και πολλά άλλα θραύσματα αγγείων καθημερινής χρήσης. Τα ευρήματα αυτά ανήκαν σε σκεύη συμποσίου και διατηρούνται σε άριστη κατάσταση, σχεδόν όπως πριν από 2.500 χρόνια. Η θαυμάσια τεχνική και το στιλπνό μαύρο χρώμα τους φανέρωνε την αθηναϊκή τους ταυτότητα. Η ανασκαφή σταμάτησε στο επίπεδο του έρματος του πλοίου και ενώ είχαν εντοπισθεί τα πρώτα μαδέρια του ξύλινου σκαριού της με την προοπτική να συνεχισθεί και τα επόμενα έτη. Το ναυάγιο βρέθηκε στις αρχές της δεκαετίας του 1990. Το εμπορικό πλοίο μετέφερε περισσότερους από 4.000 αμφορείς και η κατάσταση στην οποία βρίσκονται το καθιστούν μοναδικό αξιοθέατο. Το φιλόδοξο σημερινό σχέδιο θα το μετατρέψει σε επισκέψιμο ενάλιο αρχαιολογικό χώρο με καθοδηγούμενη κατάδυση.

Σήμερα, επιχειρείται η πλήρης αξιοποίηση των ευρημάτων προκειμένου να γίνει η Αλόννησος προορισμός για το πρώτο υποβρύχιο μουσείο σε συνδυασμό με το εξαιρετικό θαλάσσιο πάρκο της Αλοννήσου, που αποτελεί και το καταφύγιο για τις φώκιες monachus-monachus. Όταν το έργο ολοκληρωθεί θα μπορούμε να καμαρώνουμε για μια ενάλια ανασκαφή που όχι μόνο μας φέρνει στο φως απόψεις που αναθεωρούν τις προηγούμενες περί ναυπηγικής, αλλά και ένα μοναδικό μυστικό που έμεινε στο βυθό της θάλασσας καλοσυντηρημένο για 2.500 χρόνια. 

Πηγή thetoc.gr