ΕΙΔΗΣΕΙΣ, ΝΕΑ ΓΙΑ ΤΟΠΙΚΑ ΚΑΙ ΠΑΡΑΠΟΛΙΤΙΚΑ
Τα Πολυτεχνεία της γενιάς μας και οι χαμένοι ρομαντικοί της Δημοκρατίας
Του Γιάννη Κολλάτου


53 χρόνια μετά την εξέγερση του Νοέμβρη, η γενιά του Πολυτεχνείου εξακολουθεί να αποτελεί σημείο αναφοράς για όσους μεγάλωσαν με το όνειρο μιας κοινωνίας χωρίς αδικία. Μόνο που τα Πολυτεχνεία της δικής μας γενιάς δεν έγιναν τελικά όλα πράξη. Κάποια μετατράπηκαν σε συμβιβασμό, άλλα σε κομματικά αξιώματα και ορισμένα σε ένοχη σιωπή.
«Εμπρός για της γενιάς μας τα Πολυτεχνεία».
Ήταν ένα σύνθημα που σημάδεψε και τη δική μου γενιά, τη γενιά after. Μια γενιά που μεγάλωσε έχοντας απέναντί της ως ζωντανό ιστορικό πρότυπο εκείνους που αμφισβήτησαν τη δικτατορία των συνταγματαρχών, αντιστάθηκαν στη χούντα και τόλμησαν να σηκώσουν κεφάλι απέναντι σε ένα καθεστώς που ήθελε τη χώρα στο γύψο.
Στην εφηβική και μετεφηβική ηλικία υπάρχει κάτι σχεδόν απόλυτο: μηδενική ανοχή στην κοινωνική αδικία, στη στέρηση της ελευθερίας, στην αυθαιρεσία της εξουσίας. Δεν υπάρχουν πολλές αποχρώσεις. Υπάρχει το δίκαιο και το άδικο, η αξιοπρέπεια και η υποταγή, η αντίσταση και ο συμβιβασμός.
Ύστερα, μεγαλώνεις. Και αρχίζουν οι εξηγήσεις.
«Όταν πάει φαντάρος, θα στρώσει», έλεγαν οι παλιότεροι για τους ανήσυχους νέους. Το κεφάλι θα πήξει, οι ιδέες θα καταλαγιάσουν, η επαναστατικότητα θα δώσει τη θέση της στη λογική της προσαρμογής. Κάπως έτσι περιγραφόταν ο δρόμος προς την ενηλικίωση. Μόνο που δεν ήταν πάντοτε ενηλικίωση. Συχνά ήταν η εκπαίδευση στον συμβιβασμό. Κάπως έτσι και η χούντα κούρεψε με την ψιλή τους συλληφθέντες φοιτητές στο Πολυτεχνείο και τους έστειλε σε αναγκαστική στράτευση στον Έβρο....
Εμείς, η γενιά after, είχαμε σχεδόν ηρωοποιήσει τη γενιά του Πολυτεχνείου. Και όχι άδικα. Δεν είναι μικρό πράγμα να αντισταθείς σε μια στρατιωτική δικτατορία, να αμφισβητήσεις το καθεστώς του φόβου, να διεκδικήσεις ελευθερία όταν η ελευθερία έχει γίνει ποινικό αδίκημα. Τους είχαμε στήσει νοερά ανδριάντες. Όταν ακούγαμε σε κάποιο φοιτητικό στέκι ή σε ένα φοιτητικό σπίτι, με μια κιθάρα, τα τραγούδια του Μίκη, του Μάνου και του Διονύση, αισθανόμασταν ότι συμμετείχαμε σε μια μικρή μυσταγωγία.
Και μετά ερχόταν η Τζόαν Μπαέζ, το «Φράουλες και αίμα», ο πόλεμος του Βιετνάμ, ο γαλλικός Μάης του -68. Ένας ολόκληρος κόσμος εξεγέρσεων, αμφισβήτησης και οραμάτων περνούσε μέσα από τις παρέες μας.
Τυχερή γενιά εκείνη του Πολυτεχνείου. Εκπλήρωσε, έστω και χωρίς να το επιδιώξει, την παλιά κινεζική ευχή: «Είθε να ζήσεις σε ενδιαφέροντες καιρούς».
Μόνο που η ιστορία δεν τελειώνει στην ηρωική πράξη. Εκεί αρχίζει η δύσκολη δοκιμασία της συνέπειας.
Γιατί τα Πολυτεχνεία της επόμενης γενιάς δεν έγιναν όλα νέες εξεγέρσεις. Σε αρκετές περιπτώσεις έγιναν συμβιβασμός. Η συμμετοχή στην αντιδικτατορική αντίσταση εξαργυρώθηκε από ορισμένους με πολιτικές και κομματικές θέσεις, με αξιώματα, αναγνωρισιμότητα και πρόσβαση στην εξουσία. Η αντισυστημική στάση μετατράπηκε σε μέρος του συστήματος.
Και μαζί ήρθε η ανοχή στην κομματοκρατία, στο γρηγορόσημο, στο λάδωμα, στο ρουσφέτι, στο βόλεμα. Στην αντίληψη ότι η προσωπική διευθέτηση είναι σημαντικότερη από το δημόσιο συμφέρον. Ότι η Δημοκρατία είναι δικαίωμα να καταλαμβάνεις θέσεις και όχι πρωτίστως υποχρέωση να υπερασπίζεσαι θεσμούς και κανόνες.
Βεβαίως, δεν ήταν όλοι ίδιοι. Υπήρξαν και εκείνοι που έμειναν μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας, που δεν εξαργύρωσαν τη συμμετοχή τους στην εξέγερση, που δεν διεκδίκησαν παράσημα και αναγνώριση. Άνθρωποι που θεώρησαν ότι απλώς έπραξαν το συνταγματικό και ηθικό τους καθήκον. Ότι υπερασπίστηκαν τη Δημοκρατία επειδή αυτό όφειλαν να κάνουν.
Αυτούς, τους ανώνυμους, τους αθόρυβους, τους ασυμβίβαστους, τους ζηλεύαμε περισσότερο. Και αυτούς εξακολουθούμε να θαυμάζουμε.
Γιατί κανείς μας, τελικά, δεν ακολούθησε όσο θα έπρεπε τον Καβάφη. Δεν βρήκαμε τη δύναμη να πούμε το μεγάλο Όχι όταν έπρεπε. Ελάχιστοι, τους οποίους συχνά χαρακτηρίσαμε ρομαντικούς ή αφελείς, το κράτησαν ως όρκο ζωής. Δεν δέχθηκαν να μπουν στο παζάρι των μικρών και μεγάλων ανταλλαγμάτων.
Ίσως αν ήταν περισσότεροι, η χώρα να είχε αποφύγει κάποιες από τις μεγάλες της περιπέτειες. Ίσως να μην είχε φτάσει στη χρεοκοπία, ίσως να μην αιμορραγούσε σήμερα από τη φυγή των πιο φωτεινών μυαλών της, που αναζητούν αλλού αξιοκρατία, προοπτική και αξιοπρέπεια.
Δεν είναι μόνο οικονομική η χρεοκοπία μιας χώρας. Είναι και ηθική. Είναι η στιγμή που η κοινωνία παύει να εξεγείρεται απέναντι στο άδικο και αρχίζει να το θεωρεί φυσιολογικό. Όταν το ρουσφέτι γίνεται κανονικότητα, η σιωπή εξυπνάδα και ο συμβιβασμός προϋπόθεση επιβίωσης.
Πενήντα τρία χρόνια μετά την εξέγερση του Πολυτεχνείου, δεν τιμούμε μόνο εκείνους που βγήκαν στους δρόμους και φώναξαν «Ψωμί – Παιδεία – Ελευθερία». Τιμούμε κυρίως εκείνους που δεν πρόδωσαν το νόημα εκείνης της εξέγερσης. Εκείνους που δεν εξαργύρωσαν την ιστορία τους, που δεν αντάλλαξαν τις ιδέες τους με μια καρέκλα και δεν έμαθαν να σιωπούν μπροστά στην αδικία.
Τους λίγους ασυμβίβαστους ρομαντικούς.
Γιατί τα Πολυτεχνεία δεν είναι επετειακές καταθέσεις στεφάνων ούτε αναμνήσεις μιας νεότητας που πέρασε. Είναι η διαρκής ανάγκη κάθε γενιάς να αντιστέκεται σε ό,τι την προσβάλλει, να διεκδικεί όσα της στερούν και να αρνείται να συνηθίσει το άδικο.
Και ίσως τελικά το μεγαλύτερο δίδαγμα του Νοέμβρη να μην είναι το πώς λες κάποτε ένα μεγάλο Όχι στη δικτατορία, αλλά το πώς βρίσκεις τη δύναμη να λες Όχι σε όλη σου τη ζωή, ακόμη κι όταν δεν υπάρχει απέναντί σου ένα τανκ, αλλά ένα μικρό ή μεγάλο αντάλλαγμα.
Ο Καβάφης το είχε γράψει με τον δικό του τρόπο, στο ποίημα «Che fece... il gran rifiuto»:
«Σε μερικούς ανθρώπους έρχεται μια μέρα
που πρέπει το μεγάλο Ναι ή το μεγάλο το Όχι
να πούνε.
Φανερώνεται αμέσως όποιος τόχει έτοιμο μέσα του το Ναι,
και λέγοντάς το πέρα πηγαίνει στην τιμή και στην πεποίθησί του.
Ο αρνηθείς δεν μετανοιώνει. Αν ρωτιούνταν πάλι,
όχι θα ξαναέλεγε. Κι όμως τον καταβάλλει
εκείνο τ’ όχι — το σωστό — εις όλην την ζωή του.»


- ΛΑΡΙΣΑ | 17.11.2026 | 09:43
Λάρισα: Σε τρώγλη έμενε το ζευγάρι των ηλικιωμένων που απεγκλωβίστηκε από τη φωτιά (ΦΩΤΟ) - ΤΟΠΙΚΑ ΚΑΙ ΠΑΡΑΠΟΛΙΤΙΚΑ | 17.11.2026 | 09:15
Τα Πολυτεχνεία της γενιάς μας και οι χαμένοι ρομαντικοί της Δημοκρατίας - ΕΛΛΑΔΑ | 17.11.2026 | 08:55
Τα άγνωστα θύματα του Πολυτεχνείου: Οι 1.100 τραυματίες - ΛΑΡΙΣΑ | 17.11.2026 | 08:20
Επτά Λαρισαίοι «έφυγαν» από τη ζωή - ΛΑΡΙΣΑ | 17.11.2026 | 08:18
Θ. Μαμάκος: «Σεβασμός στην Ιστορία, πίστη στη Δημοκρατία, ευθύνη απέναντι στο μέλλον» - ΘΕΣΣΑΛΙΑ | 17.11.2026 | 08:15
53 χρόνια από το Πολυτεχνείο – Συγκεντρώσεις και πορείες σε όλη τη Θεσσαλία - ΘΕΣΣΑΛΙΑ | 17.11.2026 | 08:11
2.182 θέσεις εργασίας στη Θεσσαλία μετά τον Daniel – Περίπου 700 στη Λάρισα: Πότε ξεκινούν οι αιτήσεις - ΚΑΡΔΙΤΣΑ | 17.11.2026 | 08:04
Τα τρακτερ στις πλατείες των χωριών για τη συνάντηση με τον πρωθυπουργό αποφάσισαν οι αγρότες στον Παλαμά (ΦΩΤΟ)
- ΘΕΣΣΑΛΙΑ | 16.11.2026 | 09:49
Αγρότες: Φουντώνει η οργή στον θεσσαλικό κάμπο – Σήμερα σύσκεψη στον Παλαμά, αντίστροφη μέτρηση για τα μπλόκα (video) - ΕΛΛΑΔΑ | 16.11.2026 | 17:26
Θρήνος για τον 35χρονο αγρότη που σκοτώθηκε στο Αγρίνιο -Τραυματίστηκε την ώρα που εκτελούσε εργασίες - ΑΓΡΟΤΙΚΑ | 16.11.2026 | 11:09
ΑΑΔΕ: Νέα παράταση έως τις 30 Νοεμβρίου για την υποβολή αιτήσεων στο ΟΣΔΕ 2026 - ΛΑΡΙΣΑ | 16.11.2026 | 13:51
Αναστάτωση και πανικός από φωτιά σε οικία στον μικρό Προφήτη Ηλία Λάρισας – Εγκλωβίστηκε ηλικιωμένο ζευγάρι (ΦΩΤΟ) - ΛΑΡΙΣΑ | 16.11.2026 | 12:52
Δ. Λαρισαίων: Πλήρης απαλλαγή από δημοτικά τέλη, με κατάργηση εισοδηματικών κριτηρίων, για ευπαθείς κοινωνικές ομάδες (video) - ΛΑΡΙΣΑ | 16.11.2026 | 10:06
Λάρισα: «Βάλε τα χρυσαφικά κάτω από τον κάδο» – Μπαράζ τηλεφωνικών απατών σε μια ημέρα - ΤΡΙΚΑΛΑ | 16.11.2026 | 09:56
Τρίκαλα: Κτηνοτρόφοι χωρίς ζώα και στάβλους στο μικροσκόπιο της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας – Τι αποκαλύπτουν οι έλεγχοι - ΚΑΡΔΙΤΣΑ | 16.11.2026 | 21:35
Στην Καρδίτσα την Πέμπτη ο Νίκος Ανδρουλάκης – Συνάντηση με αγρότες και κτηνοτρόφους στο Προάστιο




































Facebook
Twitter
Youtube
RSS Feed