Πρόταση ανασυγκρότησης Θεσσαλίας από πέντε επιστημονικούς φορείς

Ο πρώην νομάρχης Μαγνησίας Απόστολος Παπατόλιας ανάμεσα στους υπογράφοντες για την επόμενη ημέρα και τον νέο ρόλο Κράτους και Αυτοδιοίκησης

Σειρά καίριων ζητημάτων και ερωτημάτων για την επόμενη ημέρα και την ανασυγκρότηση της Θεσσαλίας μετά τις καταστροφικές πλημμύρες θέτουν σε κοινή πρόταση – παρέμβαση πέντε επιστημονικοί φορείς.

Την πρόταση υπογράφουν: για τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Δημοσίου Δικαίου (EPLO) Απόστολος Ι. Παπατόλιας (Δρ. Δημοσίου Δικαίου (ParisX- Nanterre), Πρώην Νομάρχης Μαγνησίας, Πρώην Σύμβουλος του ΑΣΕΠ|), για τη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Παναγιώτης Γκλαβίνης (Καθηγητής Διεθνούς Οικονομικού Δικαίου, κοσμήτορας), για το Εργαστήριο Στρατηγικής Διοίκησης, Διαχείρισης Ποιότητας και Ανθρωποκεντρικών Τεχνολογιών του Τμήματος Διοικητικής Επιστήμης & Τεχνολογίας του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου Αθανάσιος Κριεμάδης (Καθηγητής Στρατηγικού Σχεδιασμού, διευθυντής), για το Ερευνητικό Εργαστήριο Κοινωνικής Διοίκησης του Τμήματος Διοίκησης Επιχειρήσεων του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής Γαβριήλ Αμίτσης (Καθηγητής Δικαίου Κοινωνικής Ασφάλισης, διευθυντής Δικηγόρος Αθηνών) και για τον Ομιλο Διοικητικών Επιτημόνων Ελλάδας “Διοικητικό Επιμελητήριο” Κωνσταντίνος Θ. Παπαδημητρίου (Δρ. Διοικητικής Επιστήμης (ΕΚΠΑ), πρόεδρος ΔΣ εμπειρογνώμονας Δημόσιας Διοίκησης).

«Τα προβλήματα που δημιουργεί η κλιματική αλλαγή και η αντιμετώπιση των επιπτώσεών της βρίσκονται στο κέντρο του ενδιαφέροντος των πρωτοβουλιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Είναι επιτακτική η ανάγκη της εφαρμογής των Σχεδίων Διαχείρισης των Κινδύνων από την Κλιματική Αλλαγή, τα οποία περιλαμβάνουν έργα που υπερβαίνουν κατά πολύ τη θητεία όλων των αιρετών εξουσιών (Κυβέρνησης, Αυτοδιοίκησης) και απαιτούν ευρύτερες συναινέσεις για τη διασφάλιση της απρόσκοπτης υλοποίησης κρίσιμων πολιτικών», επισημαίνουν μεταξύ άλλων και προσθέτουν:

«Ήδη από το 2018, η χώρα διαθέτει Ειδικά Σχέδια Διαχείρισης Κινδύνων Πλημμυρών (ΣΔΚΠ) που συντάχθηκαν σε εφαρμογή της οδηγίας 2007/60/ΕΚ και περιλαμβάνουν αναλυτικές περιγραφές όλων των μέτρων που πρέπει να λαμβάνονται για την αντιμετώπισή τους. Το πρόβλημα όμως είναι ότι η αξία και σημασία τους έχει υποεκτιμηθεί από τις αρμόδιες υπηρεσίες, όπως συνέβη και στις προηγούμενες πλημμύρες στη Θεσσαλία («Ιανός», 2020).

Τα αίτια της καταστροφής πρέπει να αναζητηθούν και στον έλεγχο του βαθμού υλοποίησης των προβλεπόμενων στα ΣΔΚΠ του 2018, όπως και στη μη επικαιροποίηση των χαρτών κινδύνων πλημμυρών με αποτέλεσμα να κινδυνεύει η χώρα να παραπεμφθεί στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Προκύπτει από τα υφιστάμενα Σχέδια Διαχείρισης Κινδύνων Πλημμύρας της Θεσσαλίας ότι υπήρχαν επαρκή στοιχεία και πληροφορίες που επέτρεπαν τον έγκαιρο και επιχειρησιακά πιο αποτελεσματικό σχεδιασμό, τουλάχιστον σε ό,τι αφορά τις δράσεις ενημέρωσης των πολιτών, ειδικά αφού σε επίπεδο προετοιμασίας δεν έχουν σχεδιαστεί έργα περιορισμού και ανάσχεσης πλημμυρών».

Στην πρόταση επισημαίνεται ότι «χωρίς ένα ολικό σχέδιο «διοίκησης της καταστροφής», η οικονομία της Θεσσαλίας δεν θα κατορθώσει να ανασυγκροτηθεί. Το νέο μοντέλο δημόσιας διαχείρισης πρέπει να χαρακτηρίζεται από ιεραρχημένους στόχους, επιχειρησιακούς αυτοματισμούς και πρωτόκολλα ενεργειών σε όλα τα διοικητικά επίπεδα («ποιος κάνει τι»), με επεξεργασία «σεναρίων» απέναντι σε κάθε είδους πιθανούς κινδύνους, καθώς και αξιοποίηση των εργαλείων ψηφιακής διακυβέρνησης, που θα εγγυώνται τη «συλλειτουργία» των εμπλεκόμενων διοικητικών επιπέδων».

Ανάγκη ίδρυσης νέου φορέα 

Σύμφωνα με την κοινή πρόταση, επιτακτική είναι η ανάγκη ίδρυσης ενός νέου φορέα που θα σχεδιάσει την ανασυγκρότηση της Θεσσαλίας, στο πλαίσιο των αρχών της «πολυεπίπεδης διακυβέρνησης», σε συνεργασία με την επιστημονική και ερευνητική κοινότητα και υπό συνθήκες συνεχούς διάδρασης και διαβούλευσης με τους παραγωγικούς και τους αυτοδιοικητικούς φορείς των δύο επιπέδων.

Συγκεκριμένα, αναφέρονται τα εξής:

Ο «Οργανισμός Ανασυγκρότησης της Θεσσαλίας» θα λογοδοτεί φυσικά σε Κυβέρνηση και Αυτοδιοίκηση, κατά το πρότυπο της «πολυεπίπεδης διακυβέρνησης», στο πλαίσιο μιας «εταιρικής σχέσης» που θα αποτυπωθεί στη «μικτή σύνθεση» (εκπρόσωποι Κυβέρνησης και Αυτοδιοίκησης) των οργάνων πολιτικής εποπτείας, τα οποία θα επεξεργαστούν τις κεντρικές κατευθύνσεις για τον σχεδιασμό των πολιτικών ανασυγκρότησης και τη σύνδεσή τους με τις εθνικές προτεραιότητες (Κείμενο Κοινών Θέσεων ΕΝΠΕ–ΚΕΔΕ, 2018).

Η μεγαλύτερη πρόκληση αφορά τις υποδομές, όπου επείγει να αλλάξει ριζικά το μοντέλο σχεδιασμού της αντιπλημμυρικής θωράκισης υπό το φως των νέων πραγματικών και στατιστικών δεδομένων, που επιτάσσουν μεγαλύτερη ανθεκτικότητα στους όγκους νερού, νέα διαστασιολόγηση των δικτύων αποχέτευσης και αποστράγγισης, καθώς και αναθεώρηση των κανονισμών ασφαλείας. Η νέα κανονικότητα, που ασφαλώς συνδυάζεται με πολύ υψηλότερο κόστος κατασκευής, επιβάλλει έναν γενναίο επανασχεδιασμό των αντιπλημμυρικών έργων, κατά τις συστάσεις της επιστημονικής κοινότητας, η οποία θα ιεραρχήσει και τον βαθμό «ευπάθειας» των υποδομών. Επείγει, με άλλα λόγια, να αποκτήσουμε επικαιροποιημένους χάρτες ευπάθειας και τρωτότητας που θα βασίζονται σε σύγχρονα στατιστικά δεδομένα».

Υπογραμμίζουν δε ότι «στη χώρα μας, παρά την απουσία διοικητικής κουλτούρας στους τομείς του προγραμματισμού και του επιχειρησιακού σχεδιασμού (κατάρτιση και αποτελεσματική υλοποίηση προληπτικών ή διαχειριστικών σχεδίων για αντιμετώπιση κρίσεων), μπορούν να αντληθούν χρήσιμα στοιχεία αφενός από τις «καλές πρακτικές» άλλων χωρών και αφετέρου από τα ελάχιστα ελληνικά παραδείγματα επιτυχημένης οργάνωσης (πχ. επιλεκτικά στοιχεία από το 2004) για να συγκροτήσουμε το νέο μοντέλο διοίκησης της ανασυγκρότησης. Η προσφυγή στα νέα μοντέλα πρόγνωσης, σχεδιασμού και προειδοποίησης, που απηχούν εν πολλοίς μία καλοκουρδισμένη οργάνωση, με δεδομένη ετοιμότητα και πληρότητα αυτοματισμών απέναντι στη νέα πραγματικότητα των ακραίων φαινομένων, είναι πλέον μονόδρομος».