Κλειστά λιμάνια, γεμάτα σιλό…

Η διεθνής προσοχή μένει στραμμένη στο Ορμούζ, όμως αυτό που συμβαίνει στη Μαύρη Θάλασσα αγγίζει τον Έλληνα αγρότη πιο άμεσα από όσο φαίνεται.

Σε πολλές περιοχές τελειώνει ο αλωνισμός του καλαμποκιού και οι συνεταιρισμοί κλείνουν τις τελευταίες πωλήσεις σιταριού. Την ίδια ώρα, λίγο πιο βόρεια, η Μαύρη Θάλασσα έχει σχεδόν κλείσει για τα φορτία σιτηρών. Πρόκειται για τη θάλασσα που για δεκαετίες τάιζε μεγάλο μέρος του πλανήτη. Η διεθνής προσοχή μένει στραμμένη στο Ορμούζ, όμως αυτό που συμβαίνει στη Μαύρη Θάλασσα αγγίζει τον Έλληνα αγρότη πιο άμεσα από όσο φαίνεται.

Ρωσία και Ουκρανία χτύπησαν και συνεχίζουν να χτυπούν η μία τα λιμάνια και τα πλοία της άλλης. Το αποτέλεσμα είναι εντυπωσιακό. Πέρυσι τέτοια εποχή, επτά στα δέκα φορτία ρωσικών σιτηρών έφευγαν από τη Μαύρη Θάλασσα. Σήμερα φεύγει λιγότερο από ένα στα δέκα. Το ρωσικό σιτάρι βρήκε άλλο δρόμο μέσω της Βαλτικής, ενώ οι ουκρανικές αποστολές έπεσαν στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων ετών.

Το πιο ανησυχητικό για εμάς είναι ότι οι επιθέσεις έφτασαν μέχρι τα νερά της Ρουμανίας και της Βουλγαρίας, δηλαδή σε χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η μεταφορά σιτηρών στην περιοχή έχει ακριβύνει πολύ, επειδή τα πλοία ζητούν μεγαλύτερη αμοιβή και ασφάλιση για να ταξιδέψουν. Η Μαύρη Θάλασσα δεν είναι πια ένα μακρινό γεωπολιτικό θέμα. Είναι πρόβλημα της γειτονιάς μας.

Θα περίμενε κανείς ότι μια τέτοια κρίση θα ανέβαζε όλες τις τιμές. Δεν έγινε ακριβώς έτσι. Ο Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας του ΟΗΕ (FAO) κατέγραψε ότι τα σιτηρά διεθνώς ακρίβυναν αισθητά μέσα στη χρονιά, με το καλαμπόκι στις υψηλότερες τιμές των τελευταίων τριών ετών.

Το σιτάρι όμως κινείται αντίθετα και τον Οκτώβριο υποχώρησε. Η εξήγηση είναι απλή. Οι αγορές έχουν συνηθίσει την κρίση και θεωρούν ότι υπάρχει αρκετό σιτάρι στον κόσμο.

Το ρωσικό σιτάρι που φεύγει από τη Βαλτική πουλιέται σχεδόν στην ίδια τιμή με το γαλλικό και ανταγωνίζεται πλέον απευθείας το ευρωπαϊκό. Με άλλα λόγια, ο πόλεμος δεν φέρνει ακριβό σιτάρι. Φέρνει γεμάτες αποθήκες στη Ρωσία και την Ουκρανία, που κάποια στιγμή θα αδειάσουν.

Τι γίνεται με τον Έλληνα σιτοπαραγωγό;

Για τον παραγωγό σκληρού σιταριού η κρίση δεν έφερε καμία ανακούφιση. Συνεταιρισμοί και εταιρείες έκλεισαν φέτος την τιμή λίγο κάτω από τα 24 λεπτά το κιλό, όταν μόνο το κόστος καλλιέργειας φτάνει περίπου τα 25 λεπτά! Ο λόγος είναι ότι το σκληρό σιτάρι, αυτό που γίνεται μακαρόνια, δεν εξαρτάται από τη Μαύρη Θάλασσα. Η τιμή του κρίνεται κυρίως στην Ιταλία και στον Καναδά. Έτσι, ο Θεσσαλός παραγωγός δεν κερδίζει τίποτα από την αναταραχή, αλλά ούτε και χάνει άμεσα από αυτήν. Πάντως υπάρχουν και φωνές που αναφέρουν ότι το σιτάρι θα έχει ανοδική πορεία σταδιακά.

Στο καλαμπόκι τα πράγματα είναι διαφορετικά. Η Ελλάδα εισάγει καλαμπόκι από την Ουκρανία και τη Ρουμανία με πλοία και από τη Βουλγαρία με φορτηγά. Αυτό σημαίνει ότι η τιμή που παίρνει ο Έλληνας παραγωγός δεν καθορίζεται στο χρηματιστήριο του Σικάγο αλλά στα λιμάνια της Βάρνας και της Κωνστάντζας. Φέτος η Βουλγαρία είχε πολύ μεγαλύτερη σοδειά σε σχέση με την περσυνή χρονιά. Με τόσο καλαμπόκι «ένα φορτηγό» μακριά, η ελληνική τιμή δεν μπορεί να ανέβει όσο οι διεθνείς. Ο Έλληνας αγρότης ακούει για ακριβό καλαμπόκι στον κόσμο, αλλά πληρώνεται με τιμές βαλκανικής αφθονίας.

Υπάρχει όμως και η άλλη πλευρά. Ο κτηνοτρόφος, που αγοράζει καλαμπόκι για ζωοτροφή το βρίσκει σε σχετικά λογικές τιμές. Σε μια χρονιά που η ευλογιά των αιγοπροβάτων έχει ήδη πλήξει τον κλάδο, αυτό δεν είναι λίγο.

Το πιο σοβαρό ρίσκο ίσως δεν είναι να συνεχιστεί η κρίση αλλά να τελειώσει απότομα. Στη Ρωσία και την Ουκρανία συσσωρεύονται τεράστιες ποσότητες σιτηρών που δεν μπορούν να φύγουν. Αν ανοίξει ξανά ένας ασφαλής θαλάσσιος δρόμος, όλα αυτά θα βγουν μαζί στην αγορά και οι τιμές μπορεί να πέσουν απότομα. Για τον αγρότη που αυτές τις εβδομάδες αποφασίζει τι θα σπείρει, η Μαύρη Θάλασσα δεν είναι υπόσχεση για καλύτερες τιμές. Είναι μια αβεβαιότητα που μπορεί να γυρίσει ξαφνικά προς τα κάτω.

Οι μεγάλες διεθνείς κρίσεις δεν ευνοούν αυτόματα τον παραγωγό, ακόμη κι όταν οι τίτλοι των ειδήσεων μιλούν για ακρίβεια στα σιτηρά. Αυτό που καθορίζει το εισόδημά του είναι τι συμβαίνει στις γειτονικές αγορές και πότε πουλάει. Μία κίνηση προς όφελος του αγρότη θα ήταν μια απλή, δημόσια ενημέρωση κάθε εβδομάδα για τις τιμές στα λιμάνια της Θεσσαλονίκης και του Βόλου και για τις εισαγωγές από τις γειτονικές χώρες. Σήμερα αυτή την πληροφορία την έχουν μόνο οι έμποροι. Σε μια αγορά που αλλάζει με κάθε επίθεση σε ένα λιμάνι, η έγκαιρη ενημέρωση είναι ήδη μέρος της τιμής.

insider.gr