Σε κλίμα έντασης η Σύνοδος Κορυφής: Στο επίκεντρο η Ουκρανία και ο ευρωπαϊκός προϋπολογισμός

Σημαντικό κεφάλαιο των συζητήσεων αποτελεί η μεταναστευτική πολιτική, με την Ελλάδα να επιδιώκει αυστηρότερη αντιμετώπιση έκτακτων καταστάσεων στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ 

Σε κρίσιμη καμπή για τις ευρωπαϊκές προτεραιότητες εξελίσσεται η Σύνοδος Κορυφής στις Βρυξέλλες, με τους ηγέτες των κρατών-μελών να αναζητούν κοινό βηματισμό σε ένα περιβάλλον αυξημένων γεωπολιτικών και οικονομικών πιέσεων.

Η στήριξη προς την Ουκρανία, η ασφάλεια της Ευρώπης, το ενεργειακό κόστος και η χρηματοδότηση των πολιτικών της Ένωσης βρίσκονται στο επίκεντρο των διαβουλεύσεων, ενώ το μεταναστευτικό επαναφέρει τις διαφωνίες για την κατεύθυνση της ευρωπαϊκής πολιτικής.

Η πρώτη ημέρα των εργασιών χαρακτηρίστηκε από έντονες συζητήσεις, οι οποίες καθυστέρησαν την εξέταση των βασικών ζητημάτων. Οι διαφορετικές προσεγγίσεις των κυβερνήσεων αναδεικνύουν τη δυσκολία επίτευξης συμφωνίας τόσο για τις οικονομικές προτεραιότητες όσο και για την κατανομή των ευρωπαϊκών πόρων τα επόμενα χρόνια.

Δύσκολη εξίσωση ο νέος ευρωπαϊκός προϋπολογισμός

Σημαντικές αποκλίσεις καταγράφονται στις διαπραγματεύσεις για το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο της περιόδου 2028-2034. Οι κυβερνήσεις καλούνται να αποφασίσουν πώς θα χρηματοδοτηθούν οι νέες ανάγκες της ΕΕ, από την άμυνα και την ανταγωνιστικότητα έως τη μετανάστευση, χωρίς να υπονομευθούν πολιτικές που αποτελούν βασικούς πυλώνες της ευρωπαϊκής χρηματοδότησης, όπως η αγροτική πολιτική και η συνοχή.

Η συζήτηση για τη φορολόγηση των εκπομπών ρύπων των αυτοκινήτων απορρόφησε περίπου τρεις ώρες κατά την πρώτη ημέρα της Συνόδου, ανατρέποντας τον αρχικό σχεδιασμό του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα. Η καθυστέρηση προκάλεσε δυσαρέσκεια σε διπλωματικούς κύκλους, ενώ οι συνομιλίες ολοκληρώθηκαν χωρίς ουσιαστική πρόοδο στο δημοσιονομικό σκέλος.

Ενδεικτικό του κλίματος ήταν το σχόλιο του Ολλανδού πρωθυπουργού, Ρομπ Γέτεν, ο οποίος χαρακτήρισε τη συζήτηση για τον προϋπολογισμό «αρκετά ψυχρή», επισημαίνοντας ότι οι χώρες παρέμειναν στις αρχικές τους θέσεις και εξέφρασαν έντονη δυσαρέσκεια για την πρόταση που εξετάζεται.

«Μια καλή συμφωνία είναι σημαντικότερη από μια γρήγορη συμφωνία», ανέφερε, ξεκαθαρίζοντας ότι δεν πρόκειται να δεχθεί πιέσεις για την επίτευξη συμφωνίας έως το τέλος του έτους. Όπως υπογράμμισε, το νέο δημοσιονομικό πλαίσιο θα πρέπει να ανταποκρίνεται καλύτερα στις ανάγκες της ασφάλειας, της ανταγωνιστικότητας και της διαχείρισης της μετανάστευσης, προβλέποντας παράλληλα δικαιότερη κατανομή των οικονομικών βαρών.

Οι ελληνικές θέσεις για το κόστος ενέργειας και τις ευρωπαϊκές δαπάνες

Από την πλευρά της Αθήνας, ο Κυριάκος Μητσοτάκης έθεσε ως προτεραιότητα τη διασφάλιση επαρκών ευρωπαϊκών πόρων για τις υφιστάμενες πολιτικές, ζητώντας παράλληλα μεγαλύτερη ευελιξία για την αντιμετώπιση των νέων οικονομικών προκλήσεων.

Η ελληνική κυβέρνηση εκφράζει επιφυλάξεις για την πρόταση που βρίσκεται στο τραπέζι, υποστηρίζοντας ότι οι φιλοδοξίες της Ένωσης πρέπει να συνοδεύονται από αντίστοιχη χρηματοδότηση. Ιδιαίτερη σημασία αποδίδει στη διατήρηση των κονδυλίων για την Κοινή Αγροτική Πολιτική και την πολιτική συνοχής, καθώς συνδέονται άμεσα με τη στήριξη της περιφέρειας, των παραγωγών και των λιγότερο ανεπτυγμένων περιοχών.

Παράλληλα, η άνοδος του ενεργειακού κόστους ενισχύει τις πιέσεις για ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες που θα περιορίσουν τις επιβαρύνσεις για νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Το ζήτημα συνδέεται άμεσα με την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας, καθώς οι υψηλές τιμές ενέργειας εξακολουθούν να επιβαρύνουν την παραγωγή και να δυσχεραίνουν τη θέση των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων έναντι των διεθνών ανταγωνιστών τους.

Μεταναστευτικό: Η παρέμβαση Μητσοτάκη και ο μηχανισμός κρίσεων

Σημαντικό κεφάλαιο των συζητήσεων αποτελεί η μεταναστευτική πολιτική, με την Ελλάδα να επιδιώκει αυστηρότερη αντιμετώπιση έκτακτων καταστάσεων στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ και αποτελεσματικότερη εφαρμογή των επιστροφών.

Προσερχόμενος στη Σύνοδο, ο Κυριάκος Μητσοτάκης εξέφρασε την ικανοποίησή του για την αποδοχή, όπως ανέφερε, από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή της ελληνικής πρότασης για τη δημιουργία μηχανισμού αντιμετώπισης μεταναστευτικών κρίσεων. Ως χαρακτηριστικά παραδείγματα επικαλέστηκε τα πρόσφατα γεγονότα στη Θέουτα, την ισπανική επικράτεια στη Βόρεια Αφρική, και την κρίση στα ελληνοτουρκικά σύνορα στον Έβρο το 2020.

«Θέλω να εκφράσω την ικανοποίησή μου γιατί η ελληνική πρόταση για έναν μηχανισμό αντιμετώπισης κρίσεων στο μεταναστευτικό [...] έγινε αποδεκτή από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Στηρίζεται από τα κράτη-μέλη και πιστεύω ότι σύντομα θα νομοθετηθεί», δήλωσε.

Όπως εξήγησε, η πρόταση προβλέπει τη δυνατότητα των κρατών που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή να αναστέλλουν, υπό εξαιρετικές συνθήκες, τη χορήγηση ασύλου και να προχωρούν σε μαζικές επιστροφές.

«Είναι κάτι το οποίο προφανώς αφορά την πατρίδα μας και χαίρομαι γιατί μία ακόμα ελληνική πρωτοβουλία έγινε αποδεκτή σε ευρωπαϊκό επίπεδο», πρόσθεσε ο πρωθυπουργός.

Η πρωτοβουλία εντάσσεται στην ευρύτερη προσπάθεια ορισμένων κρατών-μελών να ενισχύσουν τα εργαλεία ελέγχου των συνόρων και να επιταχύνουν τις διαδικασίες επιστροφής όσων δεν δικαιούνται να παραμείνουν στην Ένωση. Στο ίδιο πλαίσιο εξετάζεται η δημιουργία λεγόμενων «κόμβων επιστροφής» σε τρίτες χώρες, πρόταση την οποία υποστηρίζει και η Ελλάδα μαζί με άλλα ευρωπαϊκά κράτη.

Την ίδια στιγμή, διαφορετικές προσεγγίσεις εξακολουθούν να προκαλούν τριβές. Η απόφαση της ισπανικής κυβέρνησης του Πέδρο Σάντσεθ να προχωρήσει στη νομιμοποίηση μεταναστών χωρίς νόμιμα έγγραφα παραμονής έχει δεχθεί επικρίσεις από την Ιταλίδα πρωθυπουργό Τζόρτζια Μελόνι και τη Δανή ομόλογό της, Μέτε Φρεντέρικσεν. Η αντιπαράθεση αποτυπώνει το χάσμα μεταξύ των κυβερνήσεων ως προς τον συνδυασμό νόμιμης μετανάστευσης, ελέγχων και επιστροφών.

Ουκρανία και ευρωπαϊκή ασφάλεια

Παράλληλα, η στήριξη προς το Κίεβο παραμένει ψηλά στην ευρωπαϊκή ατζέντα, σε μια περίοδο κατά την οποία οι εξελίξεις στο πεδίο των συγκρούσεων και οι κινήσεις της Ουάσιγκτον δημιουργούν πρόσθετη αβεβαιότητα για τη μελλοντική πορεία της δυτικής βοήθειας.

Οι Ευρωπαίοι ηγέτες καλούνται να εξετάσουν τη συνέχιση της υποστήριξης προς την Ουκρανία, αλλά και την ενίσχυση των αμυντικών δυνατοτήτων της ίδιας της Ένωσης. Στο επίκεντρο βρίσκονται ακόμη οι υβριδικές απειλές που αποδίδονται στη Ρωσία, η προστασία κρίσιμων υποδομών και η ασφάλεια των θαλάσσιων οδών.

Οι αποφάσεις για την ασφάλεια συνδέονται άμεσα με τη διαπραγμάτευση του νέου προϋπολογισμού, καθώς η ενίσχυση της άμυνας απαιτεί πρόσθετους πόρους σε μια περίοδο κατά την οποία τα κράτη-μέλη διαφωνούν για το ύψος των συνολικών δαπανών και τον τρόπο κατανομής τους.

Η Σύνοδος αναδεικνύει, τελικά, τη δυσκολία διαμόρφωσης ενιαίας ευρωπαϊκής στρατηγικής σε πολλαπλά μέτωπα. Για την Αθήνα, το ζητούμενο είναι να διασφαλιστούν οι πόροι για την αγροτική πολιτική και τη συνοχή, να υπάρξει ευρωπαϊκή ανταπόκριση στις ενεργειακές πιέσεις και να ενισχυθούν οι δυνατότητες διαχείρισης έκτακτων μεταναστευτικών κρίσεων, χωρίς να υποβαθμιστεί η ανάγκη κοινής στάσης απέναντι στις γεωπολιτικές απειλές.