Η Ε.Ε. επεμβαίνει στην αντιμετώπιση της ευλογιάς των αιγοπροβάτων από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης

Το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων υποβαθμίζει το μέτρο της οροεπιτήρησης σε 9 Περιφέρειες της χώρας, την πρώτη σοβαρή παρέμβαση της Ε.Ε σε ένα πρόβλημα που η χώρα μας δεν διαχειρίζεται αποτελεσματικά - Ορατός ο κίνδυνος απαγόρευσης εξαγωγών γαλακτοκομικών, αν τα θετικά δείγματα είναι πολλά.

Ποιος θυμάται την ευλογιά των αιγοπροβάτων; Τους τελευταίους μήνες η προσοχή του κοινού έχει στραφεί στο δράμα της Λέσβου με τον αφθώδη πυρετό και η υπόθεση της ευλογιάς των αιγοπροβάτων μοιάζει να έχει ξεχαστεί.

Το γεγονός πως το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων έχει μήνες να ενημερώσει τους δημοσιογράφους για την πορεία της συγκεκριμένης ζωονόσου στη χώρα μας, βοηθάει στη λανθασμένη αντίληψη που επικρατεί.

Στην πραγματικότητα, η πιο πρόσφατη είδηση για το συγκεκριμένο ζήτημα αποκαλύπτει πως η ελληνική κτηνοτροφία βρίσκεται μπροστά σε μια πολύ κρίσιμη στιγμή. Ο λόγος για την πρόσφατη εγκύκλιο που εξέδωσε η Γενική Διεύθυνση Κτηνιατρικής του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων με αριθ. 250901/1-10-2026 και τίτλο «Ορολογική επιτήρηση για την ανίχνευση αντισωμάτων έναντι του ιού της Ευλογιάς των προβάτων και των αιγών (SGP) στη χώρα».

Σημειώνεται πως ο όρος «ορολογική επιτήρηση» σημαίνει εργαστηριακή ανάλυση δειγμάτων αίματος των προβάτων με στόχο την ανίχνευση αντισωμάτων έναντι του ορού της ευλογιάς.

Η εγκύκλιος έχει πολύ μεγαλύτερη βαρύτητα από αυτή που αφήνει να εννοηθεί  το υπουργείο, το οποίο προσπαθεί να υποβαθμίσει το θέμα. Και αυτό γιατί αν η ορολογική επιτήρηση δείξει πως το δείγμα των θετικών στα αντισώματα κοπαδιών είναι μεγάλο, τότε η χώρα κινδυνεύει να θεωρηθεί ενδημική πια στον ιό της ευλογιάς, με συνεπακόλουθα προβλήματα στις εξαγωγές των Π.Ο.Π γαλακτοκομικών προϊόντων.

Σύμφωνα με την παραδοχή του υπουργείου, κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026 παρατηρήθηκε βελτίωση της επιδημιολογικής εικόνας. Ωστόσο, η πρόσφατη εμφάνιση της νόσου σε Περιφερειακές Ενότητες που παρέμεναν έως τώρα ελεύθερες, όπως η Αρκαδία, η Καστοριά, η Φλώρινα, η Άρτα, η Μεσσηνία, κ.ά. καταδεικνύει την ανάγκη διατήρησης και περαιτέρω ενίσχυσης της επιτήρησης.

Η αιτιολόγηση του μέτρου της οροεπιτήρησης εκ μέρους του υπουργείου, μέτρο το οποίο είναι σύσταση της Ε.Ε, στηρίζεται στη λογική πως η ανίχνευση αντισωμάτων έναντι του ιού της ευλογιάς των προβάτων και των αιγών σε εκμετάλλευση χωρίς κλινικά συμπτώματα ενδέχεται, μεταξύ άλλων, να σχετίζεται είτε με προηγηθείσα λοίμωξη, η οποία δεν είχε ανιχνευθεί και κοινοποιηθεί στις αρμόδιες αρχές κατά τον χρόνο εκδήλωσής της, είτε με μη εγκεκριμένη χρήση εμβολίου κατά της νόσου.

Η εφαρμογή του προγράμματος ορολογικής επιτήρησης αναμένεται να ξεκινήσει από την Ήπειρο την ερχόμενη εβδομάδα (από 12 Οκτωβρίου) και θα πρέπει να έχει ολοκληρωθεί έως τις 31 Δεκεμβρίου.

Η εργαστηριακή εξέταση των δειγμάτων θα πραγματοποιείται από το Κτηνιατρικό Εργαστήριο Λάρισας, το Κέντρο Κτηνιατρικών Ιδρυμάτων Θεσσαλονίκης και το ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ – Ινστιτούτο Κτηνιατρικών Ερευνών (Θέρμη Θεσσαλονίκης).

Η ομάδα EUVET προχώρησε στη σύσταση για οροεπιτήρηση μετά από βάσιμες υποψίες και πολλές ενδείξεις πως η Ελλάδα δεν αντιμετωπίζει αποτελεσματικά τις επιζωοτίες στη χώρα μας, αλλά ούτε και τηρείται το μοντέλο της εκρίζωσης του ιού μιας και το ίδιο το υπουργείο έχει παραδεχτεί πως έχουν πραγματοποιηθεί 1.000.000 παράνομοι εμβολιασμοί.

Πως φτάσαμε στην οροεπιτήρηση

Πώς φτάσαμε όμως στην οροεπιτήρηση; Στις 15 Ιουλίου 2026 η ομάδα Ειδικών Κτηνιάτρων/ EU Veterinary Emergency Team (EU VET), στο πλαίσιο της τεχνικής βοήθειας που παρέχει στη χώρα μας από τότε που ξεκίνησε το μεγάλο κύμα επιζωοτιών πριν από δυόμιση χρόνια, πραγματοποίησε διαδικτυακή συνάντηση με το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων.

Μερικούς μήνες νωρίτερα είχε προηγηθεί αίτημα των κτηνοτρόφων του Κάμπου να επιτραπεί στη συγκεκριμένη περιοχή να προχωρήσει σε ανασύσταση κοπαδιών με το επιχείρημα πως είχε μείνει «καθαρή» από νέα εστία μόλυνσης σχεδόν επί 6 μήνες.

Παρόλα αυτά, στις 17 Ιουλίου 2026 η χώρα μας δήλωνε 9 νέες εστίες ευλογιάς των αιγοπροβάτων στο WAHIS (Παγκόσμιο Σύστημα Πληροφοριών για την Υγεία των Ζώων). Ανάμεσα στα κρούσματα ήταν και μονάδα στα Φάρσαλα (ΠΕ Λάρισας).

Κατά τη διάρκεια της διαδικτυακής συνάντησης τους οι ειδικοί από την Ευρώπη έθεσαν στο υπουργείο το ερώτημα εάν η χώρα μας χρειάζεται τεχνική υποστήριξη για την ανάπτυξη ενός πανεθνικού σχεδίου ορολογικής επιτήρησης που θα έχει ως σκοπό: 1) να παράσχει αποδείξεις για τη συνεχιζόμενη, αδιάγνωστη κυκλοφορία του ιού της Ευλογιάς των Αιγών και των Προβάτων (SPGP), 2) να υπάρξει υψηλό επίπεδο εμπιστοσύνης για την απουσία αδιάγνωστης λοίμωξης σε όλη την επικράτεια της ηπειρωτικής Ελλάδας, και γ) να επιβεβαιωθεί η απουσία οποιουδήποτε πιθανού παράνομου εμβολιασμού για την Ευλογιά των Αιγών και των Προβάτων (SPGP).

Σύμφωνα με καλά πληροφορημένες πηγές του in, το ερώτημα δεν ήταν ακριβώς ερώτημα αλλά μια πρώτη μορφή στενότερης και αυστηρότερης επιτήρησης στο υπουργείο.

Στην Ε.Ε έχουν αντιληφθεί πως η εικόνα που παρουσιάζουμε δεν αντιστοιχεί στην πραγματικότητα. Βασικός λόγος της καχυποψίας απέναντι μας είναι η δημόσια ομολογία της κυβέρνησης, στις 20 Νοεμβρίου 2025, δια του τέως επικεφαλής της Εθνικής Επιστημονικής Επιτροπής Διαχείρισης και Ελέγχου (ΕΕΕΔΕ) της ευλογιάς, καθηγητή Χρήστου Μπιλίνη.

Τότε, οι δημοσιογράφοι είχαν μείνει άναυδοι με τη δήλωση του κ. Μπιλίνη  στη συνέντευξη Τύπου που είχε δοθεί μαζί με τον Γενικό Γραμματέα του ΥΠΑΑΤ, Σπύρο Πρωτοψάλτη, στην έδρα του υπουργείου πως: «Υπάρχουν πληροφορίες, σύμφωνα με τις οποίες έχουν πραγματοποιηθεί παράνομα πάνω από ένα εκατομμύριο δόσεις εμβολίου».

Σύμφωνα με τις πηγές του in, ο κ. Μπιλίνης διατύπωσε και άλλες φορές την παραπάνω σοκαριστική ομολογία αποτυχίας της κυβέρνησης να ελέγξει το θέμα του παράνομου εμβολιασμού, ακόμα και σε συνεδρίαση των φορέων στη Βουλή.

Τα δεδομένα που παρουσίασε η Ελλάδα στην EUVET δείχνουν πως δυόμιση χρόνια μετά το ξέσπασμα του ιού της ευλογιάς νέες εστίες καταγράφονται σε καθαρές μέχρι πρότινος περιοχές.

Την παραδοχή του παράνομου εμβολιασμού είχε κάνει  ο κ. Μπιλίνης και σε σύσκεψη κτηνοτρόφων από όλη την Ελλάδα την περίοδο των μπλόκων.

Όπως ήταν αναμενόμενο, οι Ευρωπαίοι εταίροι σημείωσαν την παραπάνω παραδοχή και έκτοτε τη συνδυάζουν με τα στοιχεία που παρέχει η χώρα μας για την ευλογιά των αιγοπροβάτων.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα του προβληματικού, γεμάτου ερωτήματα τρόπου με τον οποίο αντιμετωπίζει η Ελλάδα τις επιζωοτίες είναι η αντιμετώπιση της Κύπρου στο ζήτημα του αφθώδους πυρετού, ζήτημα με το οποίο βρίσκεται και η Ελλάδα αντιμέτωπη στο νησί της Λέσβου.

Η Κύπρος εφάρμοσε ταυτόχρονα με την εκρίζωση του ιού μέσω θανατώσεων και  εμβολιασμό στην πρώτη ζώνη των κρουσμάτων. Ταυτόχρονα, συνέχισε να εξάγει το Π.Ο.Π τυρί της, το χαλούμι. Αυτή τη στιγμή συζητά με την Ε.Ε. για το πώς θα προχωρήσει στην ανασύσταση κοπαδιών. Στη Λέσβο, αντιθέτως, η κατάσταση κινείται τόσο αργόσυρτα, που στο νησί, 7 μήνες μετά το ξέσπασμα της επιζωοτίας μόλις ολοκληρώθηκε η ιχνηλάτηση, η οποία έπρεπε να έχει ολοκληρωθεί μέσα σε διάστημα ενός μήνα.

Πίσω, στα γεγονότα που οδήγησαν στην απόφαση της οροεπιτήρησης, στις 17 και 18 Σεπτεμβρίου, κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης στη «Μόνιμη Επιτροπή για την Υγεία των Ζώων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής», παρουσιάστηκαν εκ μέρους του υπουργείου τα στοιχεία για την ευλογιά των αιγοπροβάτων στην Ελλάδα από τον Αύγουστο του 2024 μέχρι την 9η Σεπτεμβρίου 2026.

Η εικόνα που παρουσιάστηκε ήταν ιδιαίτερα ανησυχητική και προβλημάτισε περαιτέρω τους Ευρωπαίους εταίρους.

Σύμφωνα με τα στοιχεία, μέχρι τις 9/9/2026  είχαν εμφανιστεί 2.271 εστίες ευλογιάς και είχαν θανατωθεί 495.918 αιγοπρόβατα, χωρίς να έχει αντιμετωπιστεί το νόσημα σε καμία από τις εννέα (9) Περιφέρειες της ηπειρωτικής χώρας.

Από την παρουσίαση προκύπτει πως σε ολόκληρη την ηπειρωτική χώρα υπάρχουν ζώνες προστασίας σε ισχύ, γεγονός που σημαίνει ότι υπήρξαν πρόσφατα κρούσματα.

Στην ίδια παρουσίαση, από την πλευρά του υπουργείου αναφέρθηκε δήλωση μόλυνσης σε εκτροφή στην Άρτα στις 05 Αυγούστου 2026. Σύμφωνα με την έκθεση του ίδιου του υπουργείου: «εταιρείες προμήθειας ζωοτροφών και συλλογής γάλακτος  έχουν επισκεφθεί στο παρελθόν άλλες θετικές εκμεταλλεύσεις και ως εκ τούτου, αποτελούν πιθανή πηγή μόλυνσης».

Σε άλλη περίπτωση, στην Αργολίδα, μονάδα βρέθηκε θετική στην ευλογιά των αιγοπροβάτων στις 28 Αυγούστου. Σύμφωνα με την παρουσίαση: «Η Περιφερειακή Ενότητα Αργολίδας αποτελεί Περαιτέρω Περιοχή Περιορισμού λόγω της εγγύτητας σε προηγουμένως επιβεβαιωμένες εστίες. Πιθανή εισαγωγή λόγω ανεπαρκών μέτρων βιοασφάλειας».

Εν τω μεταξύ, ο ο ιός συνεχίζει την πορεία του ακάθεκτος. Μόλις πριν από λίγες μέρες, στις 7 Οκτωβρίου, επιβεβαιώθηκαν θετικά κρούσματα στην περιοχή Διάσελλο στην Άρτα.

Την ίδια μέρα, νέα κρούσματα ευλογιάς των αιγοπροβάτων καταγράφηκαν και στη Ροδόπη, με την Περιφερειακή Ενότητα να ξεκινά ξανά από το μηδέν. Μετά τα 250 ζώα που θανατώθηκαν την προηγούμενη εβδομάδα, εντοπίστηκαν 4 ακόμη κρούσματα οδηγώντας στη θανάτωση 600 και πλέον ζώων. Ο συνολικός αριθμός ξεπερνά τα 850 ζώα μέσα σε μόλις μία εβδομάδα.

Στα συμπεράσματα τους, τα μέλη της EUVET τόνισαν πως μετά από 2,5 σχεδόν χρόνια η ευλογιά δεν έχει αντιμετωπιστεί και πως «παρά την εφαρμογή όλων των προβλεπόμενων από τον Κανονισμό (Ε.Ε.) 2020/687 μέτρων ελέγχου, νέες εστίες εντοπίζονται σε γεωγραφικά απομακρυσμένες περιοχές, είτε λόγω μετάδοσης του ιού σε μεγάλες αποστάσεις μακροπρόθεσμα, είτε λόγω αδιάγνωστης κυκλοφορίας του ιού με τα υπάρχοντα συστήματα επιτήρησης».

Δεκατρείς ημέρες μετά την συνεδρίαση της Μόνιμης Επιτροπής για την Υγεία των Ζώων, την 1η Οκτωβρίου, εκδόθηκε η επίμαχη εγκύκλιος του υπουργείου η οποία προβλέπει τη διενέργεια ορολογικών εξετάσεων για την ευλογιά των αιγών και των προβάτων.

Το πρόγραμμα θα εφαρμοστεί σε 153 κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις ανά Περιφέρεια.

Οι κτηνοτρόφοι από άκρη σε άκρη της χώρας, είναι ανάστατοι. Η οροεπιτήρηση απομακρύνει για την ώρα το σενάριο της ανασύστασης κοπαδιών, ενώ το υπουργείο τηρεί σιγή ιχθύος ως προς το τι θα συμβαίνει στα κοπάδια στα οποία ζώα θα βρίσκονται θετικά σε αντισώματα.

Το καλοκαίρι του 2026 ο ιός παρουσίασε απότομη αύξηση και ξεκίνησε να δίνει θετικά κρούσματα σε καθαρές ως τότε περιοχές. Μέσα σε 2 μήνες θανατώθηκαν 8.492 ζώα και επηρεάστηκακν 14 περιοχές

Ενδεικτικά, λίγες μέρες μετά τη δημοσίευση της εγκυκλίου με επιστολή του προς τον υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Μαργαρίτη Σχοινά, ο Αντιπεριφερειάρχης Αγροτικής Ανάπτυξης Δυτικής Ελλάδας, Ανδρέας Φίλιας, ζήτησε να αποσαφηνιστούν ο επιστημονικός σκοπός των δειγματοληψιών, ο τρόπος αξιοποίησης των αποτελεσμάτων, τα μέτρα που προβλέπονται σε περίπτωση ανίχνευσης αντισωμάτων και, κυρίως, το ενδεχόμενο επιβολής κυρώσεων ή θανάτωσης ζώων σε περίπτωση θετικού αποτελέσματος.

Τι μπορεί να φέρει αυτή η εξέλιξη – Τα σκοτεινά σημεία της απόφασης

Η Βασιλική Ζαφειροπούλου μέλος Δ.Σ του ΓΕΩΤΕΕ (Γεωτεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας), μιλώντας στο in, εκφράζει την ανησυχία των επιστημόνων και των μελών του Επιμελητηρίου για αυτή την εξέλιξη.

Το πιο σημαντικό είναι πως ενώ η εγκύκλιος αναφέρει αναλυτικά τις λεπτομέρειες του προγράμματος μέχρι την αποστολή των δειγμάτων στα εργαστήρια, την ίδια στιγμή αποσιωπά και δεν αναφέρει ούτε λέξη σχετικά με το ποια θα είναι η διαχείριση των ζώων και των εκμεταλλεύσεών στις οποίες θα εντοπιστούν αντισώματα έναντι του ιού της ευλογιάς, ενώ αυτή έχει συμφωνηθεί, είναι γνωστή και προβλέπεται από τους Ευρωπαϊκούς Κανονισμούς.

Ειδικότερα, σύμφωνα με το άρθρο 9: «Ορισμοί Κρουσμάτων» του Κανονισμού (ΕΕ) 2020/689, παράγραφος 2γ) προβλέπεται:

«2. Η αρμόδια αρχή ταξινομεί ζώο ή ομάδα ζώων ως επιβεβαιωμένο κρούσμα καταγεγραμμένης νόσου ή αναδυόμενης νόσου, όταν:

γ) σε δείγμα από ζώο ή ομάδα ζώων που παρουσιάζει/-ουν κλινικά σημεία που προσιδιάζουν στη νόσο ή έχουν επιδημιολογική σύνδεση με υπόνοια κρούσματος ή επιβεβαιωμένο κρούσμα έχει προκύψει θετικό αποτέλεσμα σε έμμεση διαγνωστική μέθοδο, το οποίο δεν είναι συνέπεια εμβολιασμού».

Στην περίπτωση της ευλογιάς στη χώρα μας, το θετικό αποτέλεσμα σε έμμεση διαγνωστική μέθοδο, είναι το θετικό αποτέλεσμα της ορολογικής εξέτασης στο πλαίσιο του προγράμματος οροεπιτήρησης.

Εν ολίγοις, αυτό που αποσιωπάται στους κτηνοτρόφους είναι πως τα θετικά στην οροεπιτήρηση κοπάδια, θα θεωρούνται κρούσματα-εστίες ευλογιάς, τα οποία θα θανατώνονται και θα εφαρμόζονται όλα τα μέτρα που προβλέπονται για τις εστίες της ευλογιάς.

Όπως εξηγεί η κ. Ζαφειροπούλου: «Κάποιοι προσπαθώντας να παραπλανήσουν τους κτηνοτρόφους και την κοινωνία, υποστηρίζουν ότι ο ορισμός του κρούσματος στην περίπτωση οροθετικών κοπαδιών είναι αντικείμενο διαπραγμάτευσης και συνεπώς η χώρα θα αποφύγει τις θανατώσεις και τα μέτρα».

Τα σενάρια επί αποτελεσμάτων της οροεπιτήρησης είναι πολλά. Το ένα είναι να αποδειχθεί πως είτε λόγω παρανόμων εμβολιασμών, είτε λόγω κυκλοφορίας του ιού που δεν ελέγχθηκε, η εικόνα θα δείξει πως υπάρχει μεγάλο ποσοστό οροθετικών κοπαδιών. Σε αυτή την περίπτωση, η χώρα κινδυνεύει να θεωρηθεί ενδημική με συνεπακόλουθο κλείσιμο των εξαγωγών γαλακτοκομικών προϊόντων τα οποία παράγονται από αιγοπρόβειο γάλα (π.χ φέτα).

Το αισιόδοξο σενάριο είναι να αποδειχθεί ότι η οροθετικότητα είναι χαμηλή οπότε το νόσημα ελέγχεται, κάτι όμως το οποίο για την ώρα δεν υποστηρίζεται από την επιδημιολογική εικόνα της ηπειρωτικής χώρας.

Για το Γεωτεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας αλλά και για την πλειονότητα των κτηνοτρόφων, η κοινότητα των οποίων βράζει μετά τις ανακοινώσεις του υπουργείου, δεν υπάρχει άλλος δρόμος από τον καθορισμό στρατηγικής και την εφαρμογή επίσημου εμβολιασμού κατά της ευλογιάς με επιστημονικά κριτήρια και με ενισχυμένες δημόσιες κτηνιατρικές υπηρεσίες για την απαιτούμενη παρακολούθηση, όπως προβλέπεται από τον Κανονισμό (ΕΕ) 2023/361.

Τονίζεται πως κατά τη διάρκεια της πρόσφατης σύσκεψης του υπουργείου με την EUVET,  η Ομάδα των Ειδικών συνέστησε για άλλα μια φορά την ανάπτυξη στρατηγικών εμβολιασμού, ώστε αν χρειαστεί να εφαρμοστεί ο εμβολιασμός, να μπορεί να ξεκινήσει χωρίς καθυστερήσεις.

Όλοι ζητούν εμβολιασμό

Στο κομβικό ζήτημα του εμβολιασμού, πάγιο αίτημα των κτηνοτρόφων, του Γεωτεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας και πολλών επιστημόνων, το ΓΕΩΤΕΕ υπενθυμίζει για άλλη μια φορά την ύπαρξη εμβολίων στην Ευρωπαϊκή Τράπεζα Εμβολίων καθώς και το θεσμικό πλαίσιο εφαρμογής τους.

Σύμφωνα με το ΓΕΩΤΕΕ: «η κυβέρνηση πρέπει να ενεργοποιήσει την επιστημονική κοινότητα και το “Εθνικό Κέντρο για την Αντιμετώπιση της Ασθένειας” και να εφαρμόσει το “Σχέδιο Έκτακτης Ανάγκης για την Αντιμετώπιση του νοσήματος”. Δυόμιση χρόνια μετά την έναρξη της ευλογιάς δεν έχει πράξει τίποτα από τα δύο. Μετά από τόσα λάθη και καθυστερήσεις δεν υπάρχουν εύκολες λύσεις».

in.gr