ΣτΕ: Αποζημίωση για ζημιές σε κτίρια που έλαβαν παράνομες άδειες με ευθύνη του Δημοσίου

• Το Συμβούλιο της Επικρατείας αποφάσισε ότι το Δημόσιο, οι Περιφέρειες και οι δήμοι ευθύνονται για ζημίες από παράνομες οικοδομικές άδειες κοντά σε ρέματα χωρίς οριστική οριοθέτηση και πρέπει να αποζημιώσουν τους ιδιώτες.
• Η δόμηση σε παραρεμάτιες περιοχές επιτρέπεται μόνο μετά από οριστική οριοθέτηση του ρέματος, ενώ οι προσωρινές οριοθετήσεις κρίθηκαν παράνομες.
• Οι πολεοδομικές διατάξεις προστατεύουν τόσο το γενικό συμφέρον όσο και ατομικά δικαιώματα ιδιωτών, επιτρέποντας οικοδομικές άδειες μόνο με προηγούμενη οριστική οριοθέτηση.
• Το ΣτΕ ανέπεμψε προς νέα κρίση αποφάσεις κατώτερων δικαστηρίων που είχαν ακυρώσει προηγούμενες αποφάσεις του Διοικητικού Εφετείου Πειραιά.

Το Συμβούλιο της Επικρατείας με δύο αποφάσεις του έκρινε ότι για ζημίες από παράνομες οικοδομικές άδειες και πολεοδομικές πράξεις, που χορηγήθηκαν από τη δημόσια διοίκηση κοντά σε ρέματα για τα οποία δεν έχει γίνει οριστική οριοθέτηση, θεμελιώνεται ευθύνη του Δημοσίου, των Περιφερειών και των δήμων, με συνέπεια να είναι υποχρεωτική η αποζημίωση των ιδιωτών-ιδιοκτητών ακινήτων.

Οι αποφάσεις του ΣτΕ

Αναλυτικότερα, το Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο, με τις υπ- αριθμ. 1177 και 1281/2026 αποφάσεις του, έκρινε ότι το Δημόσιο, οι Περιφέρειες και οι δήμοι, υποχρεούνται να αποζημιώσουν ιδιώτες (ιδιοκτήτες, συνιδιοκτήτες και εργολάβους) για τις ζημίες που υπέστησαν εξαιτίας παράνομων πράξεων της διοίκησης σε παραρεμάτιες περιοχές που βρίσκονται εντός ρυμοτομικού σχεδίου.

Παράλληλα, το ΣτΕ επανέλαβε ότι η δόμηση ή η τακτοποίηση ιδιοκτησιών σε παραρεμάτιες περιοχές, επιτρέπεται αποκλειστικά εφόσον έχει προηγηθεί οριστική οριοθέτηση του ρέματος. Όσον αφορά τις λεγόμενες «προσωρινές» οριοθετήσεις που βασίζονται στον Κτιριοδομικό Κανονισμό αυτές κρίθηκαν παράνομες, καθώς εκδίδονται χωρίς να υπάρχει η απαραίτητη νομοθετική εξουσιοδότηση και μπορεί να θεμελιωθεί, συντρεχουσών και των λοιπών προϋποθέσεων, ευθύνη του Δημοσίου ή του Νομικού Προσώπου Δημοσίου Δικαίου προς αποζημίωση του δικαιούχου της οικοδομικής άδειας ή/και ιδιοκτήτη ή συνιδιοκτήτη του ακινήτου.

Ακόμη, στις αποφάσεις του ΣτΕ αναφέρεται ότι οι σχετικές πολεοδομικές διατάξεις δεν αποσκοπούν μόνο στο γενικό συμφέρον, αλλά «αποσκοπούν στην προστασία ατομικών δικαιωμάτων ή συμφερόντων των ιδιωτών, διότι επιτρέπουν την έκδοση πράξης εφαρμογής ρυμοτομικού σχεδίου, προσκύρωσης, τακτοποίησης και αναλογισμού αποζημίωσης, καθώς και άδειας ανέγερσης οικοδομικής σε παραρεμάτιο ακίνητο, υπό την προϋπόθεση ότι έχει προηγηθεί οριστική οριοθέτηση».

Τέλος, το ΣτΕ έκρινε εσφαλμένες τις αποφάσεις των κατώτερων δικαστηρίων, που έκαναν δεκτές τις αιτήσεις αναίρεσης και ακύρωσαν δύο αποφάσεις του Διοικητικού Εφετείου Πειραιά και τις ανέπεμψαν για νέα κρίση.