Θεσσαλία: από την παραγωγική δύναμη στον εξαγωγικό και επενδυτικό κόμβο

Η Θεσσαλία διαθέτει ένα συγκριτικό πλεονέκτημα που λίγες ελληνικές περιφέρειες μπορούν να συνδυάσουν: ισχυρή αγροτική παραγωγή, μεταποίηση, γεωγραφική θέση στο κέντρο της χώρας, πανεπιστημιακή παρουσία και σημαντικές δυνατότητες σε ενέργεια και logistics. Το ζητούμενο πλέον δεν είναι απλώς να παράγει περισσότερο, αλλά να μετατρέπει μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής της σε προϊόντα υψηλής προστιθέμενης αξίας και εξαγωγές.

Ήδη η Περιφέρεια έχει ενισχύσει τις δράσεις προβολής και προώθησης των θεσσαλικών αγροδιατροφικών προϊόντων στις διεθνείς αγορές, με νέο τριετές στρατηγικό σχέδιο εξωστρέφειας. Η επόμενη φάση, όμως, απαιτεί σύνδεση παραγωγής, μεταποίησης, έρευνας, ενέργειας και μεταφορών σε ένα ενιαίο αναπτυξιακό σχέδιο.

Νερό: προϋπόθεση παραγωγικής ασφάλειας

Η υδατική επάρκεια είναι ίσως η σημαντικότερη προϋπόθεση για την αυτάρκεια και την εξαγωγική δυναμική της Θεσσαλίας. Ο Αχελώος αποτελεί μέρος αυτής της συζήτησης, με την Περιφέρεια να υποστηρίζει την ενίσχυση του υδατικού δυναμικού της Θεσσαλίας και την ολοκλήρωση των ημιτελών έργων, σε συνδυασμό με σύγχρονα αρδευτικά δίκτυα και εξοικονόμηση νερού.

Η προτεραιότητα πρέπει να είναι ένα ολοκληρωμένο σύστημα: ταμιευτήρες, εκσυγχρονισμός ΤΟΕΒ, ψηφιακή διαχείριση άρδευσης, μείωση απωλειών και ορθολογική κατανομή του νερού. Η ολοκλήρωση ώριμων υδατικών έργων, όπου αυτή προβλέπεται από τον σχεδιασμό και το ισχύον θεσμικό πλαίσιο, μπορεί να ενισχύσει την παραγωγική ασφάλεια και να περιορίσει την εξάρτηση από αβέβαιες κλιματικές συνθήκες.

Ο Ε65 αλλάζει τον χάρτη

Η ανάπτυξη του Ε65 έχει ήδη μειώσει τη γεωγραφική απομόνωση της δυτικής Θεσσαλίας και βελτιώνει τη σύνδεση με την Αθήνα, την Εγνατία και τη Δυτική Ελλάδα. Η ίδια η Περιφέρεια έχει από παλαιότερα συνδέσει την ολοκλήρωση του άξονα με τη μείωση του μεταφορικού κόστους και την ανταγωνιστικότητα των θεσσαλικών εξαγωγών. Παράλληλα, έργα όπως η ολοκλήρωση της σύνδεσης Λάρισας–Καρδίτσας με τον Ε65 ενισχύουν ακόμη περισσότερο την εσωτερική διασύνδεση.

Το επόμενο βήμα είναι ένα πραγματικό εμπορευματικό κέντρο Θεσσαλίας, με σύνδεση οδικού και σιδηροδρομικού δικτύου, λιμανιού Βόλου και αεροπορικών υποδομών. Η Περιφέρεια ήδη προωθεί μελέτη για τη μετατροπή του πρώην εργοστασίου Ζάχαρης στη Λάρισα σε σύγχρονο κέντρο logistics.

Ενέργεια, data centers και νέες επενδύσεις

Η Θεσσαλία μπορεί να εξελιχθεί και σε ενεργειακό κόμβο. Οι επενδύσεις σε ΑΠΕ, αποθήκευση ενέργειας και σύγχρονες μονάδες ηλεκτροπαραγωγής μπορούν να μειώσουν το ενεργειακό κόστος της παραγωγής, ενώ έργα όπως τα data centers δημιουργούν ζήτηση για ηλεκτρική ενέργεια, δίκτυα και εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό. Ήδη έχει καταγραφεί επενδυτικό ενδιαφέρον για μεγάλο data center στη ΒΙΠΕ Λάρισας, συνοδευόμενο από σχεδιασμό μονάδας ηλεκτροπαραγωγής από φυσικό αέριο.

Το ζητούμενο είναι αυτές οι επενδύσεις να λειτουργήσουν ως οικοσύστημα: φθηνή και καθαρότερη ενέργεια, ψηφιακές υποδομές, βιομηχανία, αγροτεχνολογία και έρευνα.

Το μεγάλο στοίχημα: επενδύσεις και γνώση

Η πολιτεία μπορεί να επιταχύνει την αδειοδότηση, να δημιουργήσει οργανωμένες ζώνες υποδοχής επενδύσεων, να ενισχύσει φορολογικά και χρηματοδοτικά κίνητρα για μεταποίηση και εξαγωγές και να επενδύσει αποφασιστικά στον σιδηρόδρομο.

Παράλληλα, η ανάπτυξη ισχυρών πανεπιστημιακών και ερευνητικών δομών —και η δυνατότητα προσέλκυσης ιδιωτικών πανεπιστημίων και διεθνών εκπαιδευτικών οργανισμών— μπορεί να δημιουργήσει ανθρώπινο κεφάλαιο, τεχνογνωσία και νέες επιχειρήσεις. Το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ήδη συμμετέχει σε δράσεις υψηλών υπολογιστικών υποδομών και έρευνας, στοιχείο που μπορεί να αποτελέσει βάση για ένα ευρύτερο τεχνολογικό οικοσύστημα.

Η Θεσσαλία δεν χρειάζεται απλώς περισσότερη παραγωγή. Χρειάζεται περισσότερη αξία ανά μονάδα παραγωγής. Νερό, Ε65, σιδηρόδρομος, εμπορευματικό κέντρο, ενέργεια, data centers, μεταποίηση, πανεπιστήμια και επενδύσεις μπορούν να συνδεθούν σε ένα ενιαίο σχέδιο. Αν αυτό συμβεί, η Θεσσαλία μπορεί να περάσει από το μοντέλο της ισχυρής περιφέρειας παραγωγής σε εκείνο μιας σύγχρονης, εξωστρεφούς και ανταγωνιστικής παραγωγικής περιφέρειας της Ευρώπης.

 Επιμέλεια Γιάννης Κολλάτος
:::