Από το ΤΕΙ στο Πανεπιστήμιο: Τι απέμεινε από τη φοιτητούπολη της Λάρισας

Η συγχώνευση του 2019 άλλαξε τον ακαδημαϊκό χάρτη της Θεσσαλίας – Η Λάρισα έχασε μέρος της φοιτητικής της «μάζας», ο Βόλος ενισχύθηκε, ενώ Τρίκαλα και Καρδίτσα απέκτησαν νέο ρόλο

Οκτώ χρόνια μετά τη συγχώνευση του ΤΕΙ Θεσσαλίας με το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, η φοιτητική ζωή στη Λάρισα δεν θυμίζει εκείνη της εποχής του ΤΕΙ. Το 2018, σύμφωνα με στοιχεία που είχε παρουσιάσει τότε το ίδιο το ΤΕΙ, στα 11 τμήματα της Λάρισας ήταν εγγεγραμμένοι περισσότεροι από 15.000 φοιτητές. Η εικόνα αυτή αποτελούσε σημαντικό οικονομικό παράγοντα για την πόλη, από τα ενοίκια και την εστίαση έως το λιανεμπόριο και τις μεταφορές.

Η απώλεια, ωστόσο, δεν μπορεί να υπολογιστεί απλά ως «15.000 φοιτητές που έφυγαν». Οι περισσότεροι από αυτούς ολοκλήρωσαν σταδιακά τις σπουδές τους, ενώ μετά τη συγχώνευση δημιουργήθηκε ένας διαφορετικός πανεπιστημιακός χάρτης. Σήμερα η Λάρισα διαθέτει 10 τμήματα του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και για το 2026 προβλέπονται 1.641 νέοι εισακτέοι. Ισχυροί πυλώνες παραμένουν η Ιατρική, η Βιοχημεία-Βιοτεχνολογία, η Νοσηλευτική, αλλά και τα τμήματα γεωπονίας, διοίκησης και τεχνολογίας.

Αυτό σημαίνει ότι η Λάρισα δεν έχασε την πανεπιστημιακή της ταυτότητα, έχασε όμως ένα μέρος της μεγάλης, πολυπληθούς φοιτητικής αγοράς του ΤΕΙ. Η σημερινή φοιτητική κοινότητα είναι περισσότερο πανεπιστημιακή και λιγότερο μαζική, γεγονός που γίνεται αισθητό στην αγορά κατοικίας, στην εστίαση και στη νυχτερινή διασκέδαση.

Η χαμένη ευκαιρία του αυτοτελούς πανεπιστημίου

Το 2018 όταν προχωρούσαν οι συγχωνεύσεις ΤΕΙ με ΑΕΙ σε όλη τη χώρα, πόλεις όπως οι Σέρρες, ή τα Χανιά, κατάφεραν με πυρήνα τα ΤΕΙ β αν δημιουργήσουν αυτοτελείς πανεπιστημιακές σχολές, η Λάρισα όχι.

Σε ακαδημαϊκό και αναπτυξιακό επίπεδο, η Λάρισα θα μπορούσε να στηρίξει ένα αυτοτελές ΑΕΙ, αλλά όχι με απλή διοικητική απόσχιση των σημερινών τμημάτων. Θα απαιτούνταν νομοθετική ίδρυση, ανακατανομή προσωπικού και πόρων από το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας και ισχυρό σχέδιο ανάπτυξης. Η σημερινή Λάρισα διαθέτει ήδη 10 τμήματα, σημαντικές εργαστηριακές υποδομές και δύο πολύ ισχυρούς πυλώνες, την Ιατρική και τη Γαιόπολη.

Ένα ρεαλιστικό «Πανεπιστήμιο Λάρισας»

Θα μπορούσε να στηριχθεί σε 4-5 Σχολές, χωρίς να γίνει ένα ακόμη γενικό πανεπιστήμιο που θα ανταγωνίζεται τον Βόλο σε όλα:

• Σχολή Επιστημών Υγείας και Βιοϊατρικής

  • Ιατρική
  • Νοσηλευτική
  • Βιοχημεία και Βιοτεχνολογία
  • ένα νέο τμήμα Φυσικοθεραπείας ή Μαιευτικής

• Πολυτεχνική και Σχολή Τεχνολογίας

  • Συστημάτων Ενέργειας
  • Ψηφιακών Συστημάτων
  • Περιβάλλοντος
  • Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών
  • Μηχανολόγων ή Πολιτικών Μηχανικών

  Η βάση υπάρχει ήδη: η Σχολή Τεχνολογίας εδρεύει στη Γαιόπολη και διαθέτει τρία τμήματα στη Λάρισα. Επίσης ενδιαφέρον θα είχαν οι ποολυτεχνικε΄ς σχολές Χημικών μηχανικών σε σύνδεση με την παρασκευή τροφίμων και Τοπογράφων μηχανικών, που δεν υπάρχουν στην Πολυτεχνική Σχολή του Βόλου και συνδέονται με την τοπική παραγωγικότητα

• Σχολή Γεωπονικών, Αγροδιατροφικών και Κτηνιατρικών Επιστημών

  • Γεωπονία–Αγροτεχνολογία
  • Επιστήμη Ζωικής Παραγωγής
  • Επιστήμη Τροφίμων και Διατροφής
  • ενδεχομένως ένα νέο τμήμα Αγροτικής Οικονομίας/Ευφυούς Γεωργίας

  Αυτό θα ήταν ίσως το μεγαλύτερο συγκριτικό πλεονέκτημα της Λάρισας, λόγω Θεσσαλικού Κάμπου. Ήδη τα τμήματα Αγροτεχνολογίας και Ζωικής Παραγωγής λειτουργούν στη Γαιόπολη.

• Σχολή Οικονομίας, Διοίκησης και Logistics

  • Διοίκηση Επιχειρήσεων
  • Λογιστική και Χρηματοοικονομική
  • Logistics και Εφοδιαστική Αλυσίδα
  • ενδεχομένως Οικονομικών Επιστημών

  Τα δύο πρώτα υπάρχουν ήδη στη Λάρισα.

• 

Τι απέγινε η ΣΤΕΦ της Λάρισας;

Η ΣΤΕΦ ως διοικητική δομή του πρώην ΤΕΙ Θεσσαλίας έχει πλέον καταργηθεί. Τα παλιά τμήματα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών ΤΕ, Μηχανολόγων Μηχανικών ΤΕ και Πολιτικών Μηχανικών ΤΕ δεν λειτουργούν πλέον ως αυτοτελή τμήματα με εισαγωγή νέων φοιτητών. Οι τελευταίοι φοιτητές των παλιών προγραμμάτων, όμως, δεν εγκαταλείφθηκαν: ακόμη και το 2026 υπάρχουν εξετάσεις και ορκωμοσίες για αποφοίτους των πρώην ΤΕΙ.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει το πού κατέληξε το ανθρώπινο και επιστημονικό δυναμικό. Τα παλιά προγράμματα μηχανικών της ΣΤΕΦ συνδέθηκαν κυρίως με το σημερινό Τμήμα Συστημάτων Ενέργειας, ενώ το πρώην Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής ΤΕ συνεχίζει μεταβατικά μέσα από το Τμήμα Ψηφιακών Συστημάτων.

Και τα εργαστήρια;

Εδώ η εικόνα είναι σαφώς καλύτερη. Δεν χάθηκαν οι υποδομές της ΣΤΕΦ. Σε μεγάλο βαθμό ενσωματώθηκαν στη νέα πανεπιστημιακή δομή και αρκετές εξελίχθηκαν σε σύγχρονα ερευνητικά εργαστήρια.

Στο Τμήμα Συστημάτων Ενέργειας λειτουργούν σήμερα, μεταξύ άλλων, εργαστήρια Προηγμένων Υλικών και Κατασκευών, Υδατικών Πόρων–Ενέργειας και Ρευστομηχανικής, Τεχνητής Νοημοσύνης και Υπολογιστικών Συστημάτων, Ποιότητας Ηλεκτρικής Ισχύος και Νανοτεχνολογίας Υδρογόνου και Κυψελών Καυσίμου. Το 2026 το Τμήμα εξακολουθεί να πραγματοποιεί κανονικά εργαστηριακές ασκήσεις και ερευνητικές δραστηριότητες στη Γαιόπολη.

Παράλληλα, σημαντικό κομμάτι των παλιών εγκαταστάσεων αξιοποιείται από το Τμήμα Περιβάλλοντος, το οποίο διαθέτει επτά ερευνητικά εργαστήρια και εργαστηριακές υποδομές στη Γαιόπολη.

Άρα, το πρόβλημα της Λάρισας δεν είναι ότι «έχασε τα εργαστήρια». Είναι ότι έχασε την παλιά αυτοτελή τεχνολογική σχολή και τη μαζικότητα των τεχνολογικών τμημάτων της. Σήμερα η ίδια υποδομή υπάρχει μέσα σε μια διαφορετική πανεπιστημιακή αρχιτεκτονική, με τη Σχολή Τεχνολογίας να έχει τέσσερα τμήματα, τρία από τα οποία εδρεύουν στη Λάρισα

Καρδίτσα και Τρίκαλα: Οι μικρότεροι πανεπιστημιακοί πόλοι

Η νέα πανεπιστημιακή γεωγραφία της Θεσσαλίας δεν περιορίστηκε στη Λάρισα και τον Βόλο. Καρδίτσα και Τρίκαλα διατήρησαν και ενίσχυσαν τον δικό τους ρόλο, χωρίς όμως να μπορούν να συγκριθούν σε μέγεθος με τους δύο μεγαλύτερους αστικούς πόλους.

Η Καρδίτσα διαθέτει σήμερα τέσσερα πανεπιστημιακά τμήματα, με αντικείμενα που συνδέονται με την υγεία, την κτηνιατρική, τη δασολογία και τον αγροτικό τομέα. Η παρουσία τους προσφέρει μια σταθερή φοιτητική βάση και οικονομική κίνηση στην πόλη, ιδιαίτερα στην αγορά κατοικίας και την εστίαση.

Τα Τρίκαλα, από την άλλη, έχουν δύο τμήματα, με επίκεντρο τη Φυσική Αγωγή και τη Διαιτολογία. Η φοιτητική παρουσία είναι μικρότερη, αλλά δημιουργεί έναν διακριτό ακαδημαϊκό πυρήνα.

Τα ΙΕΚ καλύπτουν το κενό;

Εδώ εμφανίζεται ένας διαφορετικός παίκτης: τα ιδιωτικά ΙΕΚ, πλέον ΣΑΕΚ. Η Λάρισα έχει αναπτύξει σημαντική αγορά επαγγελματικής κατάρτισης, με δομές όπως το Θεσσαλικό ΙΕΚ και η ΑΚΜΗ.

Τα ΙΕΚ, όμως, δεν αντικαθιστούν πλήρως το οικονομικό αποτύπωμα ενός πανεπιστημίου. Πρόκειται κυρίως για σπουδαστές μικρότερης διάρκειας φοίτησης και διαφορετικού μοντέλου ζωής.

Ο Βόλος κέρδισε το «πάνω χέρι»

Ο Βόλος βγήκε από τη μεταρρύθμιση ισχυρότερος. Από 12 τμήματα πριν από τον νέο σχεδιασμό έφτασε στα 14, ενώ σήμερα είναι η διοικητική έδρα του Πανεπιστημίου. Το 2026 συγκεντρώνει 1.899 νέους εισακτέους, έναντι 1.641 της Λάρισας.