Από το χωράφι στο «ζωντανό εργαστήριο»: Η τεχνολογία του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας στην υπηρεσία των αγροτών

Πόσο νερό χρειάζεται πραγματικά μια καλλιέργεια; Πότε πρέπει να γίνει μια παρέμβαση στο χωράφι; Μπορεί η τεχνητή νοημοσύνη να περιορίσει το κόστος παραγωγής και να βοηθήσει τον αγρότη να πάρει εγκαίρως τις σωστές αποφάσεις;

Σε αυτά τα καθημερινά και κρίσιμα ερωτήματα επιχειρεί να απαντήσει η έρευνα που αναπτύσσεται στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας. Όπως ανέφερε στην ΕΡΤ Βόλου η αντιπρύτανης Έρευνας, Καινοτομίας, Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Διά Βίου Εκπαίδευσης, Χρυσή Λασπίδου, στόχος είναι η επιστημονική γνώση να βγει από τα πανεπιστημιακά εργαστήρια και να φτάσει εκεί όπου πραγματικά χρειάζεται: στο χωράφι, στο θερμοκήπιο και στην κτηνοτροφική μονάδα. Μάλιστα η κ. Λασπίδου τόνισε ότι όλα τα προτεινόμενα εργαλεία είναι οικονομικά και μπορούν να υιοθετηθούν από όλους τους αγρότες.

Αυτό ήταν και το βασικό μήνυμα της παρουσίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας στην 90ή Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης. Στο βιωματικό εργαστήριο για την καινοτομία στην αγροτική παραγωγή παρουσιάστηκαν εφαρμογές ψηφιακής τεχνολογίας και Τεχνητής Νοημοσύνης, σύγχρονα θερμοκήπια, εργαλεία διαχείρισης του νερού και των φυσικών πόρων, καθώς και η λογική των λεγόμενων Living Labs, των «ζωντανών εργαστηρίων».

Στην καρδιά αυτής της προσπάθειας βρίσκεται το AGRILABS και το Agritech Experience Center, το οποίο λειτουργεί στις εγκαταστάσεις της Γαιόπολης στη Λάρισα. Δεν πρόκειται για έναν συμβατικό εκθεσιακό χώρο, αλλά για ένα πεδίο επίδειξης, εκπαίδευσης και πειραματισμού, όπου συναντώνται επιστήμονες, παραγωγοί και επιχειρήσεις του αγροδιατροφικού τομέα.

Η διαφορά είναι ότι οι νέες τεχνολογίες δεν παρουσιάζονται απλώς σε μια οθόνη. Συνδέονται με πραγματικά αγροτεμάχια, θερμοκήπια και κτηνοτροφικές εγκαταστάσεις και δοκιμάζονται σε πραγματικές συνθήκες παραγωγής. Αισθητήρες, δίκτυα 5G, εφαρμογές Τεχνητής Νοημοσύνης, ψηφιακά δίδυμα και συστήματα εικονικής ή επαυξημένης πραγματικότητας μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την παρακολούθηση μιας καλλιέργειας, την καλύτερη αξιοποίηση του νερού και την έγκαιρη αντιμετώπιση προβλημάτων.

Το Πανεπιστήμιο δεν επιδιώκει να επιβάλει στον αγρότη μια έτοιμη λύση. Η φιλοσοφία των Living Labs βασίζεται στη συνεργασία: ο παραγωγός μεταφέρει το πραγματικό πρόβλημα που αντιμετωπίζει, οι ερευνητές προτείνουν και δοκιμάζουν λύσεις και τα αποτελέσματα αξιολογούνται στην πράξη. Μόνο οι εφαρμογές που αποδεικνύονται χρήσιμες, προσιτές και αποτελεσματικές μπορούν στη συνέχεια να περάσουν ευρύτερα στην παραγωγή και στην αγορά.

Η προσπάθεια απευθύνεται σε αγρότες και κτηνοτρόφους της Θεσσαλίας, σε συνεταιρισμούς, νέους παραγωγούς και επιχειρήσεις του αγροδιατροφικού κλάδου. Ιδιαίτερη σημασία έχει η δυνατότητα του παραγωγού να γνωρίσει μια τεχνολογία και να διαπιστώσει τα αποτελέσματά της πριν αποφασίσει να επενδύσει σε αυτή. Το Agritech Experience Center έχει ήδη αναπτύξει επαφή με περίπου 150 παραγωγούς, μεταφέροντας καινοτόμες λύσεις πιο κοντά στις πραγματικές ανάγκες τους.

Το ζητούμενο δεν είναι η τεχνολογία για την τεχνολογία. Είναι η μείωση της κατανάλωσης νερού, ενέργειας, λιπασμάτων και φυτοφαρμάκων, ο περιορισμός του κόστους και η ενίσχυση της ανθεκτικότητας των καλλιεργειών απέναντι στην κλιματική αλλαγή. Παράλληλα, η προσέγγιση «Ενιαία Υγεία» συνδέει την υγεία του εδάφους, των φυτών, των ζώων, του ανθρώπου και του περιβάλλοντος.

Για μια περιοχή όπως η Θεσσαλία, που δοκιμάζεται από την κλιματική κρίση, τη λειψυδρία και την αύξηση του κόστους παραγωγής, η σύνδεση του Πανεπιστημίου με τον πρωτογενή τομέα δεν αποτελεί απλώς μια ερευνητική επιλογή. Αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για να παραμείνει η αγροτική παραγωγή βιώσιμη και ανταγωνιστική.