«Η Σολασταλγία της Πάλτσης»: Το τραύμα του «Daniel» μέσα από τη φωνή των κατοίκων

Με το ντοκιμαντέρ «Η Σολασταλγία της Πάλτσης», της Alma Jahn, ολοκληρώθηκαν οι φετινές προβολές στον κήπο του υπαίθριου θεάτρου Χόρτου, του Ιδρύματος Αγγελίνη-Χατζηνίκου. Η ταινία, διάρκειας 70 λεπτών, καταγράφει τις βαθιές επιπτώσεις που άφησε η καταστροφική καταιγίδα «Daniel» τον Σεπτέμβριο του 2023 στους κατοίκους της Πάλτσης και συνολικά στο φυσικό και κοινωνικό τοπίο της περιοχής.

Η προβολή αποτέλεσε αφορμή για μια ιδιαίτερα συγκινητική συζήτηση, καθώς οι άνθρωποι που έζησαν την καταστροφή κλήθηκαν ουσιαστικά να ξαναγυρίσουν σε μια από τις πιο δύσκολες στιγμές της ζωής τους, όπως επισήμανε μιλώντας στην ΕΡΤ Βόλου, ο συνεργάτης εθελοντής του Ιδρύματος Γιάννης Κονιόρδος.

Στο ντοκιμαντέρ μιλούν οι ίδιοι οι κάτοικοι για όσα έζησαν, για τις απώλειες, τις καταστροφές στα σπίτια και τις αλλαγές που υπέστη το φυσικό περιβάλλον. Κάποιοι, μάλιστα, δεν θέλησαν να μιλήσουν, καθώς το τραύμα παραμένει ακόμη ιδιαίτερα έντονο.

Η «σολασταλγία» ενός τόπου που δεν είναι πια ίδιος

Στον πυρήνα της ταινίας βρίσκεται η έννοια της «σολασταλγίας», ένας όρος που εισήγαγε ο Αυστραλός καθηγητής και στοχαστής της αειφορίας Glenn Albrecht. Περιγράφει τη συναισθηματική και υπαρξιακή οδύνη που βιώνει ένας άνθρωπος όταν το περιβάλλον στο οποίο ζει και έχει συνδέσει την ταυτότητά του αλλοιώνεται δραματικά, χωρίς ο ίδιος να εγκαταλείπει τον τόπο του. Αυτό ακριβώς αποτυπώνεται στις μαρτυρίες των κατοίκων της Πάλτσης.

«Αν δεν γίνουν έργα, θα ξανασυμβεί»

Ιδιαίτερη βαρύτητα στις μαρτυρίες έχει το ερώτημα της επόμενης ημέρας. Οι κάτοικοι δεν μιλούν μόνο για όσα συνέβησαν, αλλά και για όσα πρέπει να γίνουν ώστε να μην επαναληφθεί η καταστροφή.

Όπως επισημάνθηκε στη συζήτηση μετά την προβολή, ζητήματα όπως η οριοθέτηση των ρεμάτων, ο καθορισμός των περιοχών όπου μπορεί να υπάρξει δόμηση, η χωροθέτηση δρόμων και γεφυρών και γενικότερα ο σχεδιασμός των αναγκαίων υποδομών αποκτούν κρίσιμη σημασία. Μέχρι σήμερα έχουν γίνει αποκαταστάσεις προκειμένου οι κάτοικοι να μπορέσουν να επιστρέψουν στα σπίτια τους. Ωστόσο, όπως υπογραμμίστηκε, οι μεγάλες παρεμβάσεις υποδομής θα πρέπει να βασιστούν στα νέα δεδομένα που δημιουργεί η κλιματική αλλαγή και στην ολοκλήρωση των απαραίτητων μελετών και οριοθετήσεων.

Μνήμες μιας παλαιότερης καταστροφής

Ερωτηθείς ο κ. Κονιόρδος αν υπήρξε τέτοιου μεγέθους καταστροφή στην περιοχή και στο παρελθόν ανέφερε ότι αντίστοιχη καταστροφή είχε σημειωθεί στην Πάλτση το 1937, όταν τρεις άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους. Ιδιαίτερα ανατριχιαστική είναι η αναφορά ότι και τότε το καταστροφικό φαινόμενο είχε σημειωθεί στις 6 του μήνα, όπως και στην περίπτωση του «Ντάνιελ».

Οι άνθρωποι που δεν επέστρεψαν ποτέ

Ιδιαίτερα συγκινητική ήταν και η αναφορά στους ανθρώπους που έχασαν τη ζωή τους κατά τη διάρκεια του «Ντάνιελ». Ανάμεσά τους και κάτοικοι που αποτελούσαν χαρακτηριστικές φυσιογνωμίες της περιοχής και είχαν συνδέσει ολόκληρη τη ζωή τους με τον τόπο.

Δύο χρόνια μετά, το ερώτημα παραμένει

Οι συνεντεύξεις για το ντοκιμαντέρ πραγματοποιήθηκαν το καλοκαίρι του 2025, δύο χρόνια μετά την επέλαση του «Ντάνιελ». Αυτό δίνει στην ταινία μια ιδιαίτερη διάσταση: δεν καταγράφει μόνο τη στιγμή της καταστροφής, αλλά και το πώς οι άνθρωποι προσπαθούν να ξαναβρούν τη σχέση τους με έναν τόπο που έχει αλλάξει. Το βασικό ερώτημα που τίθεται είναι τελικά τι μένει όταν η πατρίδα που γνωρίζεις δεν είναι πια η ίδια. Η «Σολασταλγία της Πάλτσης» λειτουργεί έτσι όχι μόνο ως καταγραφή μιας φυσικής καταστροφής, αλλά και ως μαρτυρία για το ψυχικό και κοινωνικό αποτύπωμα της κλιματικής κρίσης σε έναν τόπο και στους ανθρώπους του.