Σιτηρά στη Θεσσαλία: χαμηλές τιμές, υψηλό κόστος και φόβος για εγκατάλειψη των χωραφιών

Στα όρια της βιωσιμότητας η καλλιέργεια – το αυξημένο κόστος παραγωγής, οι διεθνείς αναταράξεις και η πίεση στις τιμές προβληματίζουν ιδιαίτερα τους ετεροεπαγγελματίες παραγωγούς

Δύσκολη εξελίσσεται η φετινή χρονιά για τους παραγωγούς σιτηρών στη Θεσσαλία, καθώς οι τιμές που διαμορφώνονται στην αγορά δεν φαίνεται να ανταποκρίνονται στο αυξημένο κόστος καλλιέργειας. Το πρόβλημα γίνεται ακόμη μεγαλύτερο για τους ετεροεπαγγελματίες αγρότες, οι οποίοι καλούνται να αποφασίσουν εάν αξίζει να συνεχίσουν να καλλιεργούν τα χωράφια τους ή εάν θα οδηγηθούν σε περιορισμό των εκτάσεων την επόμενη καλλιεργητική περίοδο. Ειδικά όσοι δεν διαθέτουν δικά τους τρακτερ και αναγκάζονται να μισθώνουν βλέπουν ότι η εξίσωση δεν βγαίνει και σκέφτονται να εγκαταλείψουν άσπαρτα τα χωράφια δεδομένου ότι δεν ε΄χουν έστω και την ελάχιστη αυτή στήριξη ενίσχυση στα λιπάσματα όπως οι συνάδελφοί τους κατά κύριο επάγγελμα αγρότες.

Με τα διαθέσιμα στοιχεία έως 19 Αυγούστου 2026, η εικόνα είναι ότι η έλλειψη ρευστότητας έπαιξε σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση των τιμών, αλλά δεν είναι ο μόνος παράγοντας. Το κρίσιμο είναι ότι ο παραγωγός, έχοντας ανάγκη άμεσου χρήματος για να καλύψει προηγούμενες υποχρεώσεις και να χρηματοδοτήσει την επόμενη καλλιεργητική περίοδο, έχει μικρότερη δυνατότητα να κρατήσει το προϊόν στην αποθήκη και να περιμένει καλύτερη τιμή.

Στη Θεσσαλία η αρχική εικόνα του αλωνισμού ήταν περίπου 21 λεπτά/κιλό για το σκληρό σιτάρι, ενώ συμβόλαια υψηλότερης ποιότητας είχαν φτάσει περίπου στα 23-24 λεπτά.

Στη συνέχεια, όμως, η αγορά παρέμεινε πιεσμένη. Τον Ιούλιο καταγράφηκαν αναφορές για 18-20 λεπτά/κιλό, ενώ σε άλλες περιπτώσεις οι τιμές κινούνταν σε ευρύτερο εύρος περίπου 20-25 λεπτών, ανάλογα με ποιότητα, περιοχή, τρόπο εμπορίας και συμβόλαιο. Πλέον όσοι είχαν τη δυνατότητα να αποθηκεύσουν αναμένουν τα νέα από την παραγωγή του Καναδά που καθορίζει την παγκόσμια τιμή το φθινόπωρο.

Στο σκληρό σιτάρι, οι φετινές τιμές στην αγορά κινούνται σε αρκετές περιπτώσεις γύρω από τα 19-20 λεπτά το κιλό, ενώ υπάρχουν και συμβόλαια υψηλότερα, περίπου στα 23-24 λεπτά, ανάλογα με την ποιότητα και τους όρους παράδοσης. Η εικόνα είναι αισθητά πιεσμένη σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά, όταν στη Θεσσαλία οι τιμές είχαν κινηθεί ακόμη και στα 24-25 λεπτά το κιλό. Φυσικά αναπολούν τη χρονιά έναρξης της Ουκρανικής κρίσης, το καλοκαίρι του 222 όταν η τιμή εκτοξεύτηκε ακόμη και στα 50 λεπτά το κιλό....

Την ίδια στιγμή, το κόστος παραγωγής έχει ανέβει σημαντικά. Για το σκληρό σιτάρι υπολογίζεται ότι κυμαίνεται περίπου στα 120 έως 140 ευρώ το στρέμμα, ενώ για το κριθάρι αναφέρεται κόστος γύρω στα 110 ευρώ το στρέμμα. Στο ποσό αυτό προστίθενται οι επιβαρύνσεις από καύσιμα, λιπάσματα, φυτοπροστατευτικά, σπόρους, καλλιεργητικές εργασίες και μηχανήματα.

Έτσι, ο παραγωγός βρίσκεται αντιμέτωπος με ένα δυσμενές «ψαλίδι»: από τη μία τα έξοδα παραμένουν υψηλά και από την άλλη η τιμή πώλησης του προϊόντος παραμένει χαμηλή. Μάλιστα, αγροτικές πηγές εκτιμούν ότι για να παραμείνουν οι καλλιέργειες πραγματικά βιώσιμες απαιτούνται αισθητά υψηλότερες τιμές παραγωγού.

Η ακρίβεια δεν τελείωσε για τον αγρότη

Η πληθωριστική πίεση δεν αποτυπώνεται μόνο στην τιμή του πετρελαίου. Το συνολικό κόστος λειτουργίας μιας αγροτικής εκμετάλλευσης έχει αυξηθεί, την ώρα που ο παραγωγός δεν έχει τη δυνατότητα να μετακυλίσει εύκολα τις αυξήσεις στον τελικό αγοραστή.

Παράλληλα, οι διεθνείς γεωπολιτικές εξελίξεις δημιουργούν έναν ακόμη παράγοντα αβεβαιότητας. Οι αναταράξεις γύρω από τα στενά του Ορμούζ έχουν συνδεθεί με αυξημένους κινδύνους για τις τιμές ενέργειας και, κατ’ επέκταση, για το κόστος παραγωγής και μεταφοράς των αγροτικών προϊόντων.

Για τον Θεσσαλό παραγωγό αυτό σημαίνει ότι ακόμη και αν υπάρξει κάποια βελτίωση στις τιμές των σιτηρών, υπάρχει ο κίνδυνος ένα σημαντικό μέρος της αύξησης να απορροφηθεί ξανά από το κόστος καυσίμων, εφοδίων και υπηρεσιών.

Ο μεγαλύτερος κίνδυνος είναι η επόμενη σπορά

Το πιο ανησυχητικό στοιχείο δεν αφορά μόνο τη φετινή σοδειά. Αφορά την απόφαση που θα πάρουν οι παραγωγοί το φθινόπωρο, όταν θα πρέπει να ξαναβάλουν χρήματα στη γη.

Ιδιαίτερα οι ετεροεπαγγελματίες αγρότες, που δεν έχουν ως μοναδικό εισόδημα την καλλιέργεια, είναι πιθανό να εξετάσουν πιο αυστηρά τα οικονομικά δεδομένα. Όταν μια καλλιέργεια απαιτεί σημαντικό κεφάλαιο, πολλές ώρες εργασίας και μεγάλο επιχειρηματικό ρίσκο, αλλά στο τέλος αφήνει ελάχιστο περιθώριο κέρδους ή ακόμη και ζημιά, η απόφαση για τη συνέχιση της καλλιέργειας γίνεται ολοένα δυσκολότερη.

Ο κίνδυνος, επομένως, είναι να δούμε την επόμενη χρονιά χωράφια να μένουν ακαλλιέργητα ή να μειώνονται οι εκτάσεις που θα σπαρθούν με σιτηρά, ιδιαίτερα σε εκμεταλλεύσεις όπου το οικονομικό αποτέλεσμα δεν δικαιολογεί πλέον το ρίσκο.

Δεν πρόκειται απλώς για ένα πρόβλημα του μεμονωμένου παραγωγού. Η μείωση των καλλιεργούμενων εκτάσεων μπορεί να επηρεάσει συνολικά την παραγωγική βάση της Θεσσαλίας και την επάρκεια της χώρας σε βασικά προϊόντα. Ήδη για τη νέα περίοδο 2026/27 υπάρχουν διεθνείς εκτιμήσεις για υποχώρηση της παγκόσμιας παραγωγής σιτηρών, γεγονός που δείχνει πόσο σημαντικό είναι να διατηρηθεί η παραγωγική δυναμικότητα.

Χρειάζεται αλλαγή ισορροπίας

Η φετινή εικόνα στα σιτηρά στέλνει ένα σαφές μήνυμα: δεν αρκεί να υπάρχει παραγωγή, πρέπει η παραγωγή να είναι και οικονομικά βιώσιμη.

Ο Θεσσαλός αγρότης χρειάζεται προβλεψιμότητα στις τιμές, πρόσβαση σε χρηματοδότηση, έλεγχο του κόστους των εφοδίων και της ενέργειας, αλλά και ένα σταθερό πλαίσιο στήριξης. Διαφορετικά, η συσσώρευση ζημιών μπορεί να οδηγήσει όχι μόνο σε έξοδο επαγγελματιών αγροτών από συγκεκριμένες καλλιέργειες, αλλά και σε εγκατάλειψη εκτάσεων από ετεροεπαγγελματίες που μέχρι σήμερα κρατούν ενεργά τα χωράφια τους.

Η Θεσσαλία δεν έχει την πολυτέλεια να χάσει παραγωγική γη επειδή η εξίσωση «κόστος – απόδοση – τιμή» δεν βγαίνει. Η επόμενη σπορά θα αποτελέσει κρίσιμο τεστ. Και το ερώτημα δεν θα είναι μόνο πόσα στρέμματα θα σπαρθούν, αλλά πόσοι παραγωγοί θα θεωρήσουν ότι αξίζει να συνεχίσουν.