Θεσσαλία μετά τον Daniel: Πόσο έτοιμη είναι απέναντι σε μια νέα μεγάλη πλημμύρα; Τι έγινε και τι δεν έχει γίνει...

Θεσσαλία μετά τον Daniel: Πόσο έτοιμη είναι απέναντι σε μια νέα μεγάλη πλημμύρα;

Τρία σχεδόν χρόνια μετά τον Daniel και τον Elias και έξι μετά τον Ιανό, το βασικό ερώτημα για τη Θεσσαλία παραμένει ανοιχτό: τι έχει πραγματικά αλλάξει στην αντιπλημμυρική προστασία και ποια από τα μεγάλα έργα που θεωρούνται κρίσιμα για την ασφάλεια του θεσσαλικού κάμπου παραμένουν ακόμη στα χαρτιά;

Η εικόνα του 2026 είναι σύνθετη. Έχουν πραγματοποιηθεί σημαντικές αποκαταστάσεις σε ποτάμια, ρέματα και υποδομές, ενώ η Περιφέρεια Θεσσαλίας υποστηρίζει ότι έχουν ολοκληρωθεί ή βρίσκονται σε εξέλιξη έργα αντιπλημμυρικής προστασίας συνολικού ύψους άνω των 116 εκατ. ευρώ. Παράλληλα, όμως, αρκετά από τα έργα μεγάλης κλίμακας που θεωρούνται απαραίτητα για την αντιμετώπιση ενός φαινομένου αντίστοιχου του Daniel δεν έχουν ακόμη κατασκευαστεί. Ο λόγος είναι ότι καθυστέρησε να γίνει η ανάθεση των 4 μεγάλων εργολαβιών μία για κάθε περιφερειακή ενότητα, ενώ καθυστερεί και η υλοποίηση του προγράμματος ορεινής υδρονομίας Aqua Montis Ενδεικτικό της καθυστερησης των μεγάλων εργολαβιών είναι ότι ακόμη δεν έχει εγκατασταθεί από την κεντρική κυβέρνηση εργολάβος στους ποταμούς Ιταλικό και Καλέντζη τους δύο κύριους παραποτάμους του Πηνειού στον Παλαμά παρά το γεγονός ότι το έργο έχει εγκριθεί από το 2020 μετά τον Ιανό και ότι ακόμη παραμένει τρία χρόνια μετά η πεσμένη από τον Daniel γέφυρα σε Παλαιόπυργο Κουλούρα μέσα στην κοίτη του Πηνειού...

Η καθυστέρηση στα έργα ορεινής υδρονομίας

Μετά τον Daniel, όλοι συμφωνούν ότι η αντιπλημμυρική προστασία της Θεσσαλίας δεν μπορεί να αρχίζει από τον κάμπο. Το νερό πρέπει να συγκρατείται όσο γίνεται ψηλότερα, στις ορεινές λεκάνες, πριν μετατραπεί σε καταστροφική πλημμυρική αιχμή. Όταν βρέχει δεν κρατάς την ομπρέλα στα πόδια αλλά στο κεφα΄λι είχε αναφερει πρόσφατα σε ημερίδα στη Λάρισα ο καθηγητής και μελετητής υδραυλικών- αντιπλημμυρικών έργων Γιώργος Μιγγίρος

Αυτός είναι ο ρόλος του Aqua Montis, του προγράμματος ορεινής υδρονομίας που σχεδιάστηκε μετά τις καταστροφικές πλημμύρες του 2023. Προβλέπει φράγματα και προφράγματα συγκράτησης, διευθετήσεις χειμάρρων και παρεμβάσεις στις ορεινές κοίτες, με στόχο να μειώνεται και να καθυστερεί η ποσότητα του νερού που κατεβαίνει προς τις πόλεις και τον θεσσαλικό κάμπο.

Το πρόβλημα είναι ο χρόνος. Το πρόγραμμα είχε σχεδιαστεί να προχωρήσει γρήγορα, όμως η μετάβαση από την εξαγγελία στη δημοπράτηση και στη συμβασιοποίηση αποδείχθηκε πολύ πιο αργή. Το 2026 η Περιφέρεια Θεσσαλίας εξακολουθεί να ζητά την επιτάχυνση των έργων ορεινής υδρονομίας, επισημαίνοντας ότι μαζί με τα έργα ανάσχεσης μπορούν να καθυστερήσουν τη μετάδοση της πλημμυρικής αιχμής.

Η κατάσταση σήμερα είναι άνιση. Το τμήμα του Βόλου έχει προχωρήσει στη συμβασιοποίηση, όμως τα δύο υπόλοιπα μεγάλα τμήματα του Aqua Montis δεν έχουν περάσει ακόμη στο στάδιο της πλήρους κατασκευής: το ένα αναμένει την ένταξη στο ΕΣΠΑ και το άλλο χρηματοδοτική απόφαση.

Αυτό σημαίνει ότι τρία χρόνια μετά τον Daniel, ένα από τα σημαντικότερα νέα εργαλεία αντιπλημμυρικής προστασίας της Θεσσαλίας βρίσκεται ακόμη σε φάση ανάπτυξης και όχι πλήρους λειτουργίας.

Τα τρία μεγάλα φράγματα που παραμένουν ζητούμενο

Στον πυρήνα του προβλήματος βρίσκονται τα φράγματα Ενιπέα, Μουζακίου και Πύλης.

Σύμφωνα με την Περιφέρεια Θεσσαλίας, το φράγμα Ενιπέα μπορεί να συμβάλει στην αντιμετώπιση περίπου του 27% της πλημμυρικής αιχμής ενός φαινομένου τύπου Daniel, ενώ τα φράγματα Μουζακίου και Πύλης περίπου 15% το καθένα. Η Περιφέρεια θεωρεί ότι η ολοκλήρωση αυτών των έργων θα αποτελέσει κρίσιμο κομμάτι της συνολικής αντιπλημμυρικής θωράκισης του κάμπου.

Ωστόσο, τον Ιούνιο του 2026 ο περιφερειάρχης Δημήτρης Κουρέτας ανέφερε ότι τα τρία αυτά έργα ακόμη αναμένονται και ότι βρίσκεται σε εξέλιξη η ωρίμανση των προμελετών και ο σχεδιασμός για το τελικό στάδιο.

Αυτό σημαίνει ότι, παρά τις εξαγγελίες, ο θεσσαλικός κάμπος δεν διαθέτει ακόμη αυτή την πρόσθετη «γραμμή άμυνας» που θα προσέφεραν τα μεγάλα φράγματα.

Η περίπτωση του Πηνειού

Ο Πηνειός είναι ο μεγάλος αποδέκτης των υδάτων σχεδόν ολόκληρης της θεσσαλικής λεκάνης. Γι- αυτό και η προστασία του δεν μπορεί να περιορίζεται σε αποσπασματικούς καθαρισμούς.

Η Περιφέρεια έχει προχωρήσει σε καθαρισμούς, αποκαταστάσεις και παρεμβάσεις σε ποτάμια και ρέματα. Παράλληλα, όμως, μόλις τα τελευταία χρόνια άρχισε να διαμορφώνεται ένας ενιαίος επιχειρησιακός σχεδιασμός για ολόκληρο το ποτάμιο σύστημα του Πηνειού. Το σχετικό σχέδιο χρηματοδοτείται με 50 εκατ. ευρώ και περιλαμβάνει ανάλυση του πλημμυρικού κινδύνου, επιχειρησιακό σχέδιο έργων και προκαταρκτικές μελέτες για τα έργα που πρέπει να κατασκευαστούν.

Η ίδια η Περιφέρεια έχει επισημάνει ότι στο παρελθόν δεν υπήρχε ολοκληρωμένη αντιπλημμυρική μελέτη για το σύνολο του ποτάμιου συστήματος και ότι οι μελέτες για τον Πηνειό εκπονούνται τώρα, με στόχο τα έργα να προχωρήσουν μέσα στο 2027.

Με άλλα λόγια, ένα σημαντικό μέρος της μεγάλης κλίμακας αντιπλημμυρικής θωράκισης βρίσκεται ακόμη στο στάδιο του σχεδιασμού.

Η Κάρλα και η ευρύτερη περιοχή

Ιδιαίτερη σημασία έχει και το σύστημα της Κάρλας. Η πλημμύρα του Daniel ανέδειξε με δραματικό τρόπο τα προβλήματα της περιοχής, καθώς τεράστιες εκτάσεις καλύφθηκαν από νερά.

Τον Ιανουάριο του 2026, ρεπορτάζ του ΑΝΤ1 κατέγραψε σοβαρές καθυστερήσεις στα έργα που είχαν εξαγγελθεί μετά τον Daniel, αναφέροντας μεταξύ άλλων ότι για την Κάρλα δεν είχε προχωρήσει τότε η απαιτούμενη μελέτη για το νέο σύστημα προστασίας.

Την ίδια στιγμή, η Περιφέρεια έχει εντάξει στον νέο σχεδιασμό της μελέτες για το σύστημα Πηνειού–Κάρλας, ενώ έχει επίσης προχωρήσει σε έργα αποκατάστασης και παρεμβάσεις σε ποτάμια και ρέματα.

Επομένως, πρέπει να γίνει ένας κρίσιμος διαχωρισμός: άλλο η αποκατάσταση μιας ζημιάς και άλλο η κατασκευή ενός νέου έργου που μειώνει τον κίνδυνο μιας μελλοντικής πλημμύρας.

Τι έχει γίνει μέχρι σήμερα;

Η εικόνα δεν είναι ότι «δεν έγινε τίποτα». Το αντίθετο.

Η Περιφέρεια Θεσσαλίας αναφέρει ότι έχουν ολοκληρωθεί αποκαταστάσεις σε 432 σημεία, ενώ έχουν υλοποιηθεί ή βρίσκονται σε εξέλιξη έργα συνολικού ύψους περίπου 116,2 εκατ. ευρώ. Από αυτά, περίπου 38,7 εκατ. ευρώ αφορούν νέα έργα για το 2026, ενώ έχουν προγραμματιστεί ακόμη 30 έργα.

Έργα καθαρισμού και αποκατάστασης συνεχίζονται επίσης σε ρέματα. Για παράδειγμα, στον Καλέντζη προβλέπονται εργασίες εκβάθυνσης, διαπλάτυνσης και αποκατάστασης της κοίτης, με στόχο την προστασία των οικισμών κατά μήκος του ποταμού.

Υπάρχουν επίσης έργα αποκατάστασης οδικών και άλλων υποδομών που καταστράφηκαν από τον Daniel και τον Elias.

Αυτές οι παρεμβάσεις είναι απαραίτητες. Δεν ισοδυναμούν όμως με την ολοκλήρωση ενός συνολικού συστήματος αντιπλημμυρικής προστασίας.

Ποια μεγάλα έργα δεν έχουν ακόμη ολοκληρωθεί;

Με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία του 2026, ο κατάλογος των σημαντικότερων εκκρεμοτήτων περιλαμβάνει:

Το φράγμα Ενιπέα στη Σκοπιά, ένα από τα σημαντικότερα έργα για τη συγκράτηση πλημμυρικών παροχών.
Το φράγμα Μουζακίου.
Το φράγμα Πύλης.
Τη διώρυγα που προβλέπεται να συνδέει τον ταμιευτήρα της Γυρτώνης με την Κάρλα.
Το ολοκληρωμένο σύστημα αντιπλημμυρικών έργων του Πηνειού, για το οποίο οι βασικές μελέτες και ο επιχειρησιακός σχεδιασμός βρίσκονται σε εξέλιξη.
Σημαντικά έργα ορεινής υδρονομίας, τα οποία είναι απαραίτητα ώστε το νερό να συγκρατείται ψηλότερα στη λεκάνη απορροής πριν φτάσει στον κάμπο.

Το κρίσιμο είναι ότι δεν πρόκειται για έργα που μπορούν να ολοκληρωθούν σε λίγους μήνες. Η κατασκευή μεγάλων φραγμάτων, τα έργα ορεινής υδρονομίας και οι μεγάλες παρεμβάσεις στα ποτάμια απαιτούν μελέτες, αδειοδοτήσεις, χρηματοδότηση, δημοπράτηση και αρκετά χρόνια κατασκευής.

Ο κίνδυνος μιας νέας πλημμύρας

Το γεγονός ότι έγιναν αποκαταστάσεις δεν σημαίνει ότι η Θεσσαλία είναι «άτρωτη». Ούτε όμως σημαίνει ότι βρίσκεται στην ίδια κατάσταση με τον Σεπτέμβριο του 2023.

Η πραγματική εικόνα βρίσκεται κάπου ανάμεσα στα δύο.

Η Περιφέρεια υποστηρίζει ότι μετά τις παρεμβάσεις η Θεσσαλία διαθέτει πλέον ένα επίπεδο προστασίας αντίστοιχο με αυτό που είχε απέναντι στον Ιανό. Ταυτόχρονα αναγνωρίζει ότι για προστασία απέναντι σε μια πλημμύρα μεγέθους Daniel απαιτούνται τα μεγάλα φράγματα, τα έργα ορεινής υδρονομίας και η ολοκλήρωση του συνολικού σχεδιασμού.

Άρα το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν «έγιναν έργα». Έγιναν.

Το ερώτημα είναι αν έχουν ολοκληρωθεί τα έργα που αλλάζουν ουσιαστικά την ικανότητα της Θεσσαλίας να συγκρατήσει και να διοχετεύσει τεράστιες ποσότητες νερού.

Η απάντηση, με τα σημερινά δεδομένα, είναι όχι ακόμη.

Το μεγάλο στοίχημα

Ο Daniel δεν ήταν απλώς μια καταστροφή υποδομών. Ήταν ένα τεστ για ολόκληρο το υδατικό και αντιπλημμυρικό σύστημα της Θεσσαλίας.

Η Περιφέρεια έχει πλέον έναν ευρύτερο σχεδιασμό, με τον Πηνειό στο επίκεντρο, ενώ προχωρούν καθαρισμοί, αποκαταστάσεις και νέες μελέτες.

Αλλά η αντιπλημμυρική προστασία μιας περιοχής τόσο μεγάλης και σύνθετης όσο η Θεσσαλία δεν μπορεί να βασιστεί μόνο σε καθαρισμούς μετά από μια καταστροφή. Χρειάζεται ένα ενιαίο σύστημα: ορεινή υδρονομία, φράγματα όπου αυτά είναι επιστημονικά και περιβαλλοντικά τεκμηριωμένα, ασφαλείς κοίτες ποταμών και ρεμάτων, έργα στην πεδιάδα, προστασία των πόλεων και σύγχρονα συστήματα πρόγνωσης και έγκαιρης προειδοποίησης.

Το 2026, αρκετά από αυτά τα κομμάτια βρίσκονται πλέον σε τροχιά υλοποίησης. Όμως τα πιο κρίσιμα μεγάλα έργα δεν έχουν ακόμη ολοκληρωθεί.

Και αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο μήνυμα για τους κατοίκους της Θεσσαλίας: η αποκατάσταση από τον Daniel προχωρά, αλλά η πλήρης θωράκιση απέναντι στον επόμενο Daniel δεν έχει ακόμη τελειώσει.