Η μεταποίηση στη Βόρεια Ελλάδα και τη Θεσσαλία ως καταλύτης ανάπτυξης

Η ανασυγκρότηση της μεταποίησης δεν αποτελεί ζήτημα συγκυρίας, αλλά εθνική αναπτυξιακή προτεραιότητα. Είναι μια δοκιμασία θεσμικής επάρκειας, στην οποία καλούνται να ανταποκριθούν από κοινού η Πολιτεία και ο επιχειρηματικός κόσμος. Το παραγωγικό δυναμικό της Βόρειας Ελλάδας και της Θεσσαλίας υπάρχει, διαθέτει τεχνογνωσία και έχει αποδείξει διαχρονικά την ανθεκτικότητά του. Το ζητούμενο πλέον είναι εάν το κράτος μπορεί να το υποστηρίξει με την ταχύτητα, τη σταθερότητα και τη συνέπεια που απαιτεί το διεθνές ανταγωνιστικό περιβάλλον.

Τα εμπόδια που ανακόπτουν τη βιομηχανική ανάπτυξη δεν είναι κυρίως επιχειρηματικά. Είναι διαρθρωτικά και θεσμικά. Ως εκ τούτου, απαιτούν μόνιμες μεταρρυθμίσεις και όχι αποσπασματικές παρεμβάσεις.

Πρώτη και πλέον κρίσιμη πρόκληση παραμένει το ενεργειακό κόστος. Οι γεωπολιτικές εξελίξεις των τελευταίων ετών διατηρούν σε υψηλά επίπεδα τόσο τις τιμές του φυσικού αερίου όσο και του ηλεκτρικού ρεύματος, επιβαρύνοντας ιδιαίτερα τις ενεργοβόρες βιομηχανίες. Παράλληλα, οι περιορισμένες δυνατότητες των ηλεκτρικών δικτύων δεν επιτρέπουν σε πολλές επιχειρήσεις να αξιοποιήσουν φθηνή ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές μέσω ιδιοπαραγωγής ή ενεργειακού συμψηφισμού. Η επιτάχυνση των επενδύσεων στα δίκτυα μεταφοράς και διανομής, καθώς και στις υποδομές αποθήκευσης ενέργειας, μπορεί να μετατρέψει ένα σοβαρό μειονέκτημα σε ισχυρό συγκριτικό πλεονέκτημα για την ελληνική βιομηχανία.

Εξίσου σημαντικό είναι το επενδυτικό κενό που εξακολουθεί να χαρακτηρίζει την ελληνική μεταποίηση. Το μεγαλύτερο μέρος των παραγωγικών επενδύσεων χρηματοδοτείται ακόμη από ίδια κεφάλαια, ενώ η πρόσβαση σε τραπεζική χρηματοδότηση και αποτελεσματικά φορολογικά κίνητρα παραμένει περιορισμένη, ιδιαίτερα για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Οι επιχειρήσεις αυτές αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της περιφερειακής οικονομίας και χρειάζονται ουσιαστική ενίσχυση της ρευστότητας ώστε να μπορέσουν να επενδύσουν σε νέο εξοπλισμό, ψηφιακές τεχνολογίες και εξωστρέφεια.

Την ίδια στιγμή, η αγορά εργασίας παρουσιάζει μια εμφανή αντίφαση. Παρά τη διατήρηση του χαμηλού ποσοστού ανεργίας, πολλές μεταποιητικές επιχειρήσεις αδυνατούν να στελεχώσουν κρίσιμες θέσεις παραγωγής. Το γεγονός αυτό αναδεικνύει την ανάγκη ουσιαστικής σύνδεσης της επαγγελματικής εκπαίδευσης, των πανεπιστημίων, των ΙΕΚ και των ερευνητικών ιδρυμάτων με τις πραγματικές ανάγκες της βιομηχανίας. Η ανάπτυξη δεν μπορεί να στηριχθεί χωρίς εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό.

Απέναντι στις προκλήσεις αυτές, απαιτείται μια ολοκληρωμένη στρατηγική παραγωγικής ανασυγκρότησης. Η ψηφιοποίηση, η αυτοματοποίηση, η ρομποτική και η τεχνητή νοημοσύνη δεν αποτελούν πλέον τεχνολογικές επιλογές, αλλά βασικές προϋποθέσεις ανταγωνιστικότητας.

Τα τεχνολογικά και ερευνητικά κέντρα της περιοχής μπορούν να λειτουργήσουν ως κόμβοι καινοτομίας, μεταφέροντας γνώση και τεχνολογία στις επιχειρήσεις και ενισχύοντας τη συνεργασία μεταξύ έρευνας και παραγωγής. Η πράσινη μετάβαση οφείλει να αποτελέσει μοχλό ανάπτυξης και όχι πρόσθετο κόστος. Αυτό προϋποθέτει σύγχρονες ενεργειακές υποδομές, ειδικά σχεδιασμένες για τη βιομηχανία, ταχύτερη αδειοδότηση έργων ΑΠΕ, ανάπτυξη συστημάτων αποθήκευσης και ουσιαστική χρηματοδοτική στήριξη των επιχειρήσεων που επενδύουν στην κυκλική οικονομία, στην ενεργειακή αποδοτικότητα και στη μείωση του ανθρακικού τους αποτυπώματος.

Η ενίσχυση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων δεν εξαντλείται στη χορήγηση κινήτρων. Απαιτεί γρήγορη αξιολόγηση και εκταμίευση των επενδυτικών προγραμμάτων, απλούστερες διαδικασίες και σταθερό φορολογικό πλαίσιο. Παράλληλα, η καθετοποίηση της παραγωγής, ιδιαίτερα στους κλάδους της αγροδιατροφής, της φαρμακοβιομηχανίας, των δομικών υλικών και της μεταποίησης μετάλλων, μπορεί να αυξήσει σημαντικά την εγχώρια προστιθέμενη αξία και την εξαγωγική δυναμική της χώρας.

Πάνω απ- όλα, όμως, απαιτείται διαρκής επένδυση στο ανθρώπινο κεφάλαιο. Η πιστοποιημένη τεχνική κατάρτιση, η συνεχής αναβάθμιση δεξιοτήτων και η δημιουργία ποιοτικών θέσεων εργασίας αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για τη συγκράτηση των νέων επιστημόνων και τεχνικών στην ελληνική περιφέρεια.

Ο βιομηχανικός κόσμος ορθώς επισημαίνει ότι η καινοτομία δεν αποτελεί επιλογή αλλά μονόδρομο. Με την ίδια αποφασιστικότητα, η Πολιτεία οφείλει να διατηρήσει και να ενισχύσει περαιτέρω την σταθερότητα και ανταγωνιστικότητα του επενδυτικού περιβάλλοντος. Εφόσον δημόσιος και ιδιωτικός τομέας κινηθούν με κοινό στρατηγικό σχέδιο, η Βόρεια Ελλάδα και η Θεσσαλία μπορούν να εξελιχθούν σε ισχυρό βιομηχανικό πυλώνα της Νοτιοανατολικής Ευρώπης και να λειτουργήσουν ως οι βασικοί επιταχυντές της αναβάθμισης του παραγωγικού μοντέλου της χώρας. Πρόκειται για έναν απολύτως ρεαλιστικό στόχο, αρκεί η πολιτική βούληση να αποδειχθεί εξίσου ισχυρή με την παραγωγική δυναμική των ελληνικών επιχειρήσεων.

typothes.gr