Η ξηρασία «στεγνώνει» την Ευρώπη: «Εξαφανίζονται» Δούναβης και Ρήνος, παραλύουν οι δραστηριότητες στα ποτάμια

Η παρατεταμένη ζέστη και η εκτεταμένη ξηρασία έχουν προκαλέσει σοβαρές αναταράξεις σε πολλές περιοχές της κεντρικής και ανατολικής Ευρώπης.

Τα ύδατα στα μεγάλα και βασικότερα ποτάμια της Γηραιάς Ηπείρου υποχωρούν σε τέτοιο βαθμό που δημιουργούν προβλήματα στη ναυσιπλοΐα, στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας και στον τουρισμό.

Ο  Δούναβης και ο Ρήνος, δύο από τις σημαντικότερες υδάτινες αρτηρίες της Ευρώπης, έχουν παρουσιάσει σε αρκετά σημεία ιστορικά χαμηλές στάθμες. Η μειωμένη ροή των υδάτων έχει περιορίσει τις μεταφορές εμπορευμάτων, έχει προκαλέσει πιέσεις σε ενεργειακές υποδομές που εξαρτώνται από το νερό για ψύξη και έχει αναγκάσει κυβερνήσεις και επιχειρήσεις να λάβουν έκτακτα μέτρα.

Οι επιπτώσεις είναι εμφανείς από την Ολλανδία μέχρι τη Μαύρη Θάλασσα, αφού η περιοχή αποτελεί βασικό κομμάτι της οικονομικής δραστηριότητας.

Πυρηνικοί σταθμοί σε δοκιμασία στην Ουγγαρία και τη Ρουμανία

Η ενεργειακή πίεση έγινε ιδιαίτερα αισθητή στην Ουγγαρία και τη Ρουμανία, όπου για πρώτη φορά χρειάστηκε να διακοπεί η λειτουργία πυρηνικών αντιδραστήρων που ψύχονται από τα νερά του Δούναβη.

Στην Ουγγαρία, ο πυρηνικός σταθμός Paks, ηλικίας 44 ετών και βασική πηγή ηλεκτροδότησης της χώρας, άρχισε να μειώνει την παραγωγή του. Ο σταθμός, ο οποίος παρέχει σχεδόν το ήμισυ της ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας, λειτουργούσε με λιγότερο από το 50% της δυναμικότητάς του, ενώ δόθηκε εντολή να τεθεί πλήρως εκτός λειτουργίας.

Η διακοπή λειτουργίας ενδέχεται να διαρκέσει για εβδομάδες, καθώς η στάθμη των υδάτων στον Δούναβη αναμένεται να παραμείνει πολύ χαμηλά ώστε να επιτραπεί η επανεκκίνηση των μονάδων.

Ο πρωθυπουργός Πέτερ Μάγκιαρ προειδοποίησε ότι θα μπορούσε να προκύψει κατάσταση ενεργειακής κρίσης και ζήτησε συντονισμένες κινήσεις και περιορισμό της κατανάλωσης.

Την ίδια στιγμή, πρόβλημα σε μεγάλο εργοστάσιο παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας με φυσικό αέριο στη Σατζαλομπάτα επιβάρυνε ακόμη περισσότερο το ηλεκτρικό δίκτυο.

Οι αρχές κάλεσαν τους πολίτες να περιορίσουν τη χρήση ηλεκτρικής ενέργειας στις ώρες αιχμής, να αποφεύγουν τη φόρτιση ηλεκτρικών οχημάτων και να μειώσουν τη χρήση κλιματιστικών. Παράλληλα, ζητήθηκε από αυτοκινητοβιομηχανίες και παραγωγούς μπαταριών να περιορίσουν την κατανάλωση ενέργειας και νερού.

Στη Ρουμανία , οι αρχές προχώρησαν στην απενεργοποίηση μονάδας του πυρηνικού σταθμού Τσερνάβοντα για λόγους ασφαλείας, ενώ ανακοίνωσαν ότι θα ακολουθούσε και δεύτερη μονάδα. Η κυβέρνηση προειδοποίησε ότι οι δυσκολίες στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας μπορεί να οδηγήσουν σε διακοπές ρεύματος για μία έως δύο εβδομάδες.

Η χώρα παρέμεινε σε κατάσταση ενεργειακής επιφυλακής, ενώ εξετάστηκε η ανάγκη στήριξης από γειτονικές χώρες κατά τις ώρες υψηλής ζήτησης.

Παράλληλα, οι ρουμανικές ναυτικές δυνάμεις πραγματοποίησαν ελεγχόμενη έκρηξη για να εκτρέψουν μεγάλο όγκο νερού στον Παλιό Δούναβη και στον πυρηνικό σταθμό ηλεκτροπαραγωγής, ώστε να βοηθήσουν στην ψύξη του.

Δούναβης και Ρήνος: Τα νερά υποχωρούν, οι μεταφορές παραλύουν

Η πτώση της στάθμης των υδάτων στον Δούναβη αποκάλυψε εικόνες που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν ασυνήθιστες. Ο ποταμός, ο οποίος διασχίζει 10 χώρες, αποκάλυψε βράχους, παλιά ναυάγια, μια βόμβα του Β- Παγκοσμίου Πολέμου και ακόμη και  λείψανα από ένα μαλλιαρό μαμούθ.

Στο χωριό Ριάχοβο της βόρειας Βουλγαρίας, κάτοικος εντόπισε οστά του προϊστορικού ζώου στην κοίτη του ποταμού. Ειδικοί από το Περιφερειακό Ιστορικό Μουσείο της Ρούσε έσπευσαν να εξετάσουν το εύρημα.

Στη Βουδαπέστη, οι αρχές έκλεισαν τη Γέφυρα της Μαργαρίτας όταν αποκαλύφθηκε βόμβα του Β- Παγκοσμίου Πολέμου στη βάση της, λόγω της υποχώρησης των υδάτων.

Η χαμηλή στάθμη επηρέασε έντονα και τον τουρισμό Τα κρουαζιερόπλοια της ουγγρικής πρωτεύουσας αναγκάστηκαν να σταματήσουν, ενώ οι κρουαζιέρες αναψυχής ακυρώθηκαν. Οι δραστηριότητες των φορτηγών πλοίων περιορίστηκαν σημαντικά.

Από τη Σλοβακία και την Ουγγαρία έως τη Ρουμανία και τη Βουλγαρία, τα πλοία δεν μπορούσαν να ταξιδέψουν πλήρως φορτωμένα και αντιμετώπιζαν μεγάλες καθυστερήσεις.

Στη γέφυρα Βίντιν-Καλαφάτ, που συνδέει τη Βουλγαρία με τη Ρουμανία, εργαζόμενοι στον ποταμό δήλωσαν στα ξένα πρακτορεία ότι έχασαν την εργασία τους επειδή τα σκάφη τους παρέμειναν ακινητοποιημένα.

«Ποτέ πριν δεν έχει ξεραθεί τόσο πολύ» δήλωσε ο ψαράς Ρόσεν Ντόμπρεφ, σημειώνοντας ότι η υποχώρηση των υδάτων ήταν τόσο μεγάλη ώστε μπορούσε κάποιος να περπατήσει προς τη ρουμανική πλευρά.

Παρόμοια προβλήματα καταγράφηκαν στη Σερβία, όπου εκατοντάδες μικρά σκάφη και δεκάδες φορτηγά πλοία παρέμειναν ακινητοποιημένα κοντά στο Νόβι Σαντ.

Στον  Ρήνο, η κατάσταση δημιούργησε επίσης σοβαρά προβλήματα. Η στάθμη του ποταμού στη Γερμανία υποχώρησε σε επίπεδα κοντά στα ιστορικά χαμηλά, με τα πλοία να αναγκάζονται να περιορίζουν τα φορτία τους περίπου στο 20% της κανονικής χωρητικότητάς τους.

Ο Ρήνος αποτελεί βασικό διάδρομο μεταφοράς για χημικά προϊόντα, σιτηρά, ορυκτά, άνθρακα και πετρελαϊκά προϊόντα. Η περιορισμένη δυνατότητα μεταφοράς δημιουργεί πιέσεις στις επιχειρήσεις και αυξάνει το κόστος.

Στο σημείο Κάουμπ, σημαντικό πέρασμα για φορτία προς τη νότια Γερμανία και την Ελβετία, η στάθμη έφτασε τα 25 εκατοστά, ενώ περαιτέρω πτώση στα 24 εκατοστά θα αποτελούσε το χαμηλότερο επίπεδο από την έναρξη των καταγραφών το 1880.

Στην Ολλανδία, οι αρχές ανακοίνωσαν ότι η στάθμη του Ρήνου στο σημείο εκβολής του είχε πέσει στο χαμηλότερο καταγεγραμμένο επίπεδο, ενώ η χώρα αντιμετωπίζει επίσημα αναγνωρισμένη έλλειψη νερού από τα μέσα Ιουλίου.

Η κλιματική κρίση πιέζει τις ευρωπαϊκές υποδομές

Η ξηρασία και οι υψηλές θερμοκρασίες λόγω καύσωνα έχουν εξελιχθεί σε δοκιμασία για υποδομές που σχεδιάστηκαν σε διαφορετικές κλιματικές συνθήκες.

Οι επιπτώσεις έρχονται μετά τις μεγάλες πυρκαγιές που έπληξαν τη Γαλλία και την Ισπανία και αποτελούν ακόμη ένα σημάδι των πιέσεων που ασκεί η κλιματική αλλαγή στην Ευρώπη.

Οι ειδικοί που επικαλούνται τα στοιχεία για την κατάσταση των ποταμών επισημαίνουν ότι οι υψηλές θερμοκρασίες, οι μειωμένες βροχοπτώσεις και οι παρατεταμένες περίοδοι ξηρασίας ενισχύουν την εξάτμιση και μειώνουν τις ροές των ποταμών.

Η μειωμένη χιονόπτωση και η περιορισμένη τήξη χιονιού και παγετώνων στις Άλπεις έχουν επίσης περιορίσει την παροχή νερού στον Ρήνο κατά το τέλος του καλοκαιριού.

Οι βιομηχανίες προσπαθούν να προσαρμοστούν. Η BASF, που το 2018 είχε μειώσει την παραγωγή της στο συγκρότημα του Λούντβιχσχαφεν λόγω των χαμηλών υδάτων στον Ρήνο, έχει αναπτύξει εναλλακτικές λύσεις μεταφοράς, αν και με υψηλότερο κόστος.

Εταιρείες ενέργειας έχουν αυξήσει τα αποθέματα καυσίμων, εξετάζουν τη χρήση μικρότερων φορτηγίδων ή τη μεταφορά φορτίων μέσω σιδηροδρόμου.

Ωστόσο, το αυξημένο κόστος μεταφορών και ενέργειας δημιουργεί νέες πιέσεις στην ευρωπαϊκή βιομηχανία.

Στην Ιταλία, ο ποταμός Πάδος συνεχίζει να βρίσκεται κάτω από ιστορικά χαμηλά επίπεδα, προκαλώντας ανησυχίες για την αγροτική άρδευση και τη διείσδυση θαλασσινού νερού στο δέλτα του.

Οι προβλέψεις δείχνουν ότι δεν αναμένεται άμεση βελτίωση, καθώς οι θερμοκρασίες θα παραμείνουν υψηλότερες από τα φυσιολογικά επίπεδα και τα μοντέλα δείχνουν νέες περιόδους υψηλής πίεσης και περιορισμένων βροχοπτώσεων.

«Η ζέστη και η ξηρασία αποτελούν έναν νέο κίνδυνο για την ανάπτυξη» ανέφερε το Bloomberg, που επικαλείται τον οικονομολόγο Κάρστεν Μπρζέσκι, επισημαίνοντας ότι η υποχώρηση των ποταμών προκαλεί οικονομικές επιβαρύνσεις και αναδεικνύει τις προκλήσεις της κλιματικής αλλαγής.