Η χαμένη προστιθέμενη αξία των αγροτικών μας προϊόντων και το… παράδειγμα της Τουρκίας

Η χαμένη προστιθέμενη αξία των αγροτικών μας προϊόντων και το… παράδειγμα της Τουρκίας
Παρατηρώντας προχθές τους αγρότες στο Ζάρκο, την Αστρίτσα  και το Βλοχό μετά το χαλαζοφόρο πλήγμα, ηλικιωμένους στην πλειοψηφία τους, να έχουν αποδεχτεί την μοίρα τους αναρωτηθήκαμε πόσο στωικά υπομένουν τα πλήγματα από θεομηνίες και τις διακυμάνσεις στις αγορές συνεπεία γεωπολιτικών ή άλλων εξελίξεων. 
 Πρόκειται για δύο δήμους (Παλαμά και Φαρκαδόνας) που έχουν βρεθεί την τελευταία 6ετία στην κυριολεξία «στο μάτι του κυκλώνα», πεδινούς, με εύφορους κάμπους που έχουν απολέσει ωστόσο τα τελευταία 15 χρόνια πάνω από το 40% του πληθυσμού τους έχοντας δεχτεί καίρια πλήγματα από Ιανό, Ντάνιελ, ακόμη και σεισμούς. 
 Διαθέτουν  χωριά που ενώ κάποτε έσφυζαν από ζωή,  τις τελευταίες δυο δεκαετίες  ερημώνουν, με αγρότες σε απόγνωση καθώς βλέπουν κάθε χρόνο τα κόστη καλλιέργειας να αυξάνονται και τις τιμές των προϊόντων τους (κυρίως βαμβάκι, καλαμπόκι, μηδική και σιτάρι)  να παραμένουν καθηλωμένες. Τα νέα παιδιά από τα χωριά αυτά δεν έχουν όρεξη να συνεχίσουν σε ένα επάγγελμα που προσφέρει μόνο πίκρα και ζημίες σε ότι αφορά τις ετήσιες καλλιέργειες με τις τιμές ειδικά φέτος στα αλώνια να έχουν καθηλωθεί στα 20 λεπτά το κιλό για το σκληρό όταν το μέσο κόστος υπερβαίνει τα 25 με 27 λεπτά… Πρόκειται στην κυριολεξία για «πικρό ψωμί» από το θεσσαλικό σιμιγδάλι που ωστόσο  ποιοτικά είναι ασυναγώνιστο αλλά δεν έλαβε ποτέ την προστιθέμενη αξία στις αγορές.
 Η μαγική λέξη λοιπόν  που αποτελεί διαβατήριο για τις προκλήσεις του μέλλοντος στην ελληνική γεωργία είναι η προστιθέμενη αξία.  Πρέπει πάση θυσία  τα προϊόντα μας να αποκτήσουν προστιθέμενη αξία για να μην εγκαταλειφτεί η αγροτική γη. Για να συμβεί αυτό απαιτούνται μια σειρά από διαρθρωτικές αλλαγές στην ελληνική παραγωγική αλυσίδα που μοιάζει πιο απαρχαιωμένη και από αγορές του τρίτου κόσμου και ας βρισκόμαστε στην Ενωμένη Ευρώπη από το 1981. Απαιτείται σοβαρό και σύγχρονο αγροτικό marketing που μόνο σύγχρονες ομάδες παραγωγών ή καλά οργανωμένοι συνεταιρισμοί μπορούν να επιτύχουν… 
Κυρίως όμως απαιτείται παρεμβατισμός μια λέξη τόσο παρεξηγημένη στις μέρες μας όπου θεοποιούνται οι αγορές και η ιδιωτική πρωτοβουλία . Όσοι υπερασπίζονται αυτές τις ιδέες επικαλούμενοι το «αόρατο χέρι» του ανταγωνισμού του Άνταμ Σμιθ, μάλλον αγνοούν τι σημαίνει ολιγοπωλιακή και ρηχή διάρθρωση μιας αγοράς όπως η ελληνική  που κινείται ακόμη και σήμερα με όρους από την εποχή των τσιφλικιών και των μεσιτάδων…
 Στη γειτονική Τουρκία για παράδειγμα ο Ερντογάν που εσχάτως παραγγέλνει και κινητήρες αξίας 700 εκατομμυρίων δολαρίων από τις ΗΠΑ για να βγάλει σε γραμμή παραγωγής το πρώτο τουρκικό μαχητικό αεροσκάφος, έχει επιδοθεί τα τελευταία χρόνια σε μια οικονομική διπλωματία κάνοντας χρήση της ανεπτυγμένης αμυντικής βιομηχανίας του. 
Διεισδύει οικονομικά μέσω της αμυντικής βιομηχανίας και διπλωματικά σε χώρες της Αφρικής και μαζί με drones,αεροπλάνα και  πυραύλους, προσφέρει και τρόφιμα αναπτύσσοντας τις εγχώριες βιομηχανίες ζυμαρικών. Η Τουρκία δηλαδή δεν εξάγει μόνο κανόνια αλλά και βούτυρο ή για να ακριβολογούμε μακαρόνια. 
 Πρώτα όμως φρόντισε να επιδοτήσει επενδύσεις ανάπτυξης βιομηχανιών ζυμαρικών στη χώρα του, ώστε το τουρκικό σκληρό σιτάρι να λαμβάνει την προστιθέμενη αξία που του αρμόζει .Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να κάνει φέτος κρατική παρέμβαση για τα Τουρκικά σιτηρά ορίζοντας τιμή στα 30 λεπτά το κιλό για τους Τούρκους αγρότες. Ασφαλώς θα πει κανείς αυτό δεν μπορεί να συμβεί σε μια Ενωμένη Ευρώπη με κανόνες οι οποίοι απαγορεύουν  τον  κρατικό παρεμβατισμό γιατί νοθεύει τον ανταγωνισμό. Ο οποίος ανταγωνισμός ειρήσθω εν παρόδω, αποτελεί την εξαίρεση στη χώρα μας ενώ τα ολιγοπώλια τον κανόνα, σύμφωνα με τη συνθήκη της Λισσαβώνας για τον ανταγωνισμό στην οποία είμαστε τελευταίοι στην Ευρώπη των 27 στην τήρηση των κανόνων της…
 Εν ολίγοις στη χώρα μας ο ανταγωνισμός ισχύει μόνο προς όφελος αυτών των ολίγων που κανοναρχούν την αγορά και εις βάρος των πολλών που παράγουν τα προϊόντα και εν προκειμένω των αγροτών. Προστιθέμενη αξία αναζητεί και το θεσσαλικό βαμβάκι που έχει ιδιαίτερα ποιοτικά  χαρακτηριστικά λόγω της διαφοράς θερμοκρασίας που χαρακτηρίζει τη μέρα με τη νύχτα στη Θεσσαλία 
Ειδικότερα το βαμβάκι της περιοχής Ιτέας, Φύλλου, Ορφανών, Ευιδρίου θεωρείται λόγω των ιδιαίτερων εδαφοκλιματολογικών συνθηκών ανώτερο ποιοτικά από τους γνώστες της αγοράς. Αυτά τα ποιοτικά χαρακτηριστικά  ωστόσο δεν έχουν ακόμη αναδειχτεί στις αγορές καθώς απουσιάζει το αγροτικό marketing και μια οργανωμένη προσπάθεια να λάβει την προστιθέμενη αξία που του αναλογεί με εξαίρεση μια αξιέπαινη προσπάθεια εσχάτως από την ομάδα παραγωγών «cotton Farsala» που έχει συνάψει συμφωνίες με Γαλλικούς οίκους υψηλής ραπτικής. 
 Καταλήγοντας μόνο με σχεδιασμό και οργανωμένη προσπάθεια σε επίπεδο ομάδων παραγωγών ή συνεταιρισμών με τη βοήθεια της περιφέρειας που δείχνει να αναλαμβάνει πρωτοβουλίες προς αυτή την κατεύθυνση, μπορεί να αναστραφεί το κλίμα φυγής από την αγροτική γη στη Θεσσαλία και στη χώρα…
 Διαφορετικά οι εικόνες οι προχθεσινές ηλικιωμένων αγροτών στα χωριά να κοιτούν προς τον ουρανό και να αναρωτιούνται αν ισχύει η παλιά ρήση «από την ξέρα καλό και το χαλάζι»,  θα επαναλαμβάνονται κάθε χρόνο  στον κάμπο μέχρι αυτός να ερημώσει πληθυσμιακά σε 10 χρόνια από τώρα όταν θα έχουν συνταξιοδοτηθεί και οι σημερινοί πενηνταπεντάρηδες αγρότες και κτηνοτρόφοι…