«Heat Dome» πάνω από την Ευρώπη: Η κόλαση του καύσωνα μετακινείται ανατολικά, ποιες χώρες παίρνουν «σειρά»

Ένα νέο κύμα καύσωνα  στην Ευρώπη πλήττει εκτεταμένες περιοχές της ηπείρου, καθώς το φαινόμενο του «heat dome» που προκάλεσε ρεκόρ θερμοκρασιών στη δυτική Ευρώπη μετακινείται ανατολικά. Η μετατόπιση αυτή έχει ως αποτέλεσμα επικίνδυνες καιρικές συνθήκες σε κεντρικές, ανατολικές και νότιες χώρες, με τις αρχές να προειδοποιούν για παρατεταμένες υψηλές θερμοκρασίες και αυξημένους κινδύνους για τη δημόσια υγεία.

Σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Κέντρο Μεσοπρόθεσμων Προγνώσεων Καιρού, η Βουδαπέστη αναμένεται να ξεπεράσει τους 40°C την Τρίτη. Ήδη, το Βελιγράδι και το Βουκουρέστι κατέγραψαν 38°C και 37°C αντίστοιχα, καθώς το κύμα καύσωνα – το οποίο έχει συνδεθεί με εκατοντάδες θανάτους στη δυτική Ευρώπη – κινείται προς ανατολάς.

«Οι δύο πιο δύσκολες μέρες του καύσωνα έρχονται. Ας δείξουμε ότι είμαστε ικανοί για πλήρη εθνική ενότητα. Ας προσέχουμε ο ένας τον άλλον», έγραψε ο πρωθυπουργός της Ουγγαρίας, Péter Magyar, σε ανάρτησή του στο X τη Δευτέρα.

Οι ουγγρικές αρχές δημοσίευσαν κατάλογο με περισσότερα από 2.000 κλιματιζόμενα κέντρα ψύξης για όσους δεν μπορούν να βρουν ανακούφιση από τη ζέστη στα σπίτια τους. Παράλληλα, ο υπουργός Ενέργειας της χώρας χορήγησε προσωρινή εξαίρεση στον πυρηνικό σταθμό Paks από τους κανονισμούς θερμοκρασίας νερών ψύξης, ώστε να αποφευχθεί νέα μείωση της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας.

Κόκκινες προειδοποιήσεις για ακραία ζέστη έχουν εκδοθεί σε Ουγγαρία, Πολωνία, Ρουμανία, Σερβία, Κροατία, Σλοβακία και Βοσνία-Ερζεγοβίνη. Οι αρχές καλούν τους πολίτες να παραμένουν σε εσωτερικούς χώρους κατά τις πιο θερμές ώρες της ημέρας.

Σημειώνεται πως η Σλοβακία βίωσε τη Δευτέρα |(29/6) την πιο ζεστή ημέρα που έχει καταγραφεί ποτέ στη χώρα, με τις θερμοκρασίες να φτάνουν τους 40,5 βαθμούς Κελσίου σύμφωνα με τη μετεωρολογική υπηρεσία, σπάζοντας το προηγούμενο ρεκόρ των 40,3 βαθμών Κελσίου που είχε καταγραφεί το 2007.

Η θερμοκρασία έφτασε τους 40,5 βαθμούς Κελσίου στη Μούζλα, στο νότιο τμήμα της χώρας, κοντά στα σύνορα με την Ουγγαρία, σύμφωνα με το σλοβακικό Υδρομετεωρολογικό Ινστιτούτο (SHMU).

Εντείνονται τα φαινόμενα στη Γερμανία και τα Βαλκάνια

Η Γερμανία κατέγραψε την Κυριακή τη μεγαλύτερη θερμοκρασία της για τρίτη συνεχόμενη ημέρα, με 41,7°C στο Κόσχεν του Βρανδεμβούργου, σύμφωνα με προκαταρκτικά στοιχεία της μετεωρολογικής υπηρεσίας DWD. Οι υψηλές θερμοκρασίες προκάλεσαν προβλήματα στις μεταφορές, καθώς ράγες τραμ παραμορφώθηκαν, ενώ η αστυνομία του Βερολίνου χρησιμοποίησε υδροφόρες για να δροσίσει τα πλήθη σε δημόσιους χώρους.

Στην Κροατία, εκδόθηκε κόκκινος συναγερμός για περιοχές όπως το Ζάγκρεμπ, το Σπλιτ και το Ντουμπρόβνικ. Δεκάδες πυροσβέστες, με τη βοήθεια τεσσάρων αεροσκαφών, έδωσαν μάχη με πυρκαγιά σε πευκοδάσος στο νησί Βις, περίπου 55 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά του Σπλιτ.

Ανθρώπινες απώλειες και περιβαλλοντικές επιπτώσεις

Η Σουζάνε, κάτοικος της Βιέννης, δήλωσε στο AFP: «Κάνω ό,τι όλοι οι άλλοι – προσπαθώ να μένω στη σκιά και να πίνω πολύ νερό. Ελπίζω μόνο ότι οι πολιτικοί θα κατανοήσουν την κατάσταση και θα κινηθούν προς τη σωστή κατεύθυνση».

Στη δυτική Ευρώπη, όπου τα ρεκόρ θερμοκρασίας έχουν ήδη σπάσει, η κατάσταση δείχνει σημάδια αποκλιμάκωσης. Στη Γαλλία, οι αρχές ανέφεραν πάνω από 1.000 επιπλέον θανάτους που σχετίζονται με τη ζέστη, ενώ στην Ισπανία καταγράφηκαν περισσότεροι από 800 θάνατοι.

Στην Ιταλία, ισχυρές καταιγίδες έπληξαν την περιοχή Άλτο Άντιτζε, προκαλώντας πλημμύρες και κατολισθήσεις. Σε ορισμένα σημεία έπεσαν έως και 50 χιλιοστά βροχής μέσα σε μία ώρα, με αποτέλεσμα να χρειαστούν εκκενώσεις κατοικιών και διασώσεις πολιτών.

Επιστημονική προειδοποίηση και ευρωπαϊκές ανισότητες

Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι ο καύσωνας που πλήττει την Ευρώπη είναι ο πιο εκτεταμένος και έντονος που έχει καταγραφεί ποτέ και θα ήταν «αδύνατος χωρίς την κλιματική κρίση» που προκαλείται από την καύση ορυκτών καυσίμων.

Το Σαββατοκύριακο αναφέρθηκαν νέοι θάνατοι σε όλη την ήπειρο: δύο ποδηλάτες στην Πολωνία έχασαν τη ζωή τους από θερμοπληξία, ενώ στην Κύπρο δύο αγόρια από τη Βουλγαρία βρέθηκαν νεκρά μέσα σε σταθμευμένο αυτοκίνητο. Στη Γερμανία, τουλάχιστον 13 άνθρωποι πνίγηκαν σε ατυχήματα κολύμβησης.

Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η κεντρική και ανατολική Ευρώπη είναι ιδιαίτερα ευάλωτες λόγω των παλαιών πολεοδομικών δομών. Οι πόλεις διαθέτουν πολυκατοικίες από προκατασκευασμένο σκυρόδεμα, σχεδιασμένες για ψύχος, χωρίς επαρκή αερισμό για το καλοκαίρι. Η χρήση κλιματιστικών παραμένει περιορισμένη, μόλις στο 5-10%, έναντι μέσου ευρωπαϊκού όρου 19%, σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας.

Οι Ευρωπαίοι επιβιώνουν με drones και αλουμινόχαρτα

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας κάλεσε τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να εφαρμόσουν ολοκληρωμένα σχέδια προστασίας της δημόσιας υγείας από τα ακραία κύματα ζέστης, προειδοποιώντας ότι οι καύσωνες που άλλοτε εμφανίζονταν μία φορά ανά γενιά εξελίσσονται πλέον σε σχεδόν ετήσιο φαινόμενο, με την Ευρώπη να αποτελεί την ήπειρο που θερμαίνεται ταχύτερα στον πλανήτη.

Μέχρι τότε, οι πολίτες σε πολλές χώρες, όπως η Γερμανία που δεν είναι διαδεδομένη η χρήση κλιματιστικού, αναγκάζονται να αυτοσχεδιάζουν. Χαρακτηριστικό παράδειγμα, με μια δόση χιούμορ, είναι η χρήση drone ως ανεμιστήρα σε χώρους εργασίας αλλά και στο σπίτι.

Παράλληλα, σε μια προσπάθεια, να δροσίσουν τον κόσμο, οι αστυνομικοί στο Βερολίνο έβαλαν μπρος τα κανόνια νερού σε κεντρικά σημεία της γερμανικής μεγαλούπολης. Τα οχήματα προσέφεραν στιγμές δροσιάς και ανακούφισης σε κατοίκους και τουρίστες. Ανάμεσα στα σημεία όπου πραγματοποίησαν ρίψεις νερού ήταν η Πύλη του Βρανδεμβούργου, η Πλατεία Πότσνταμερ και το κτίριο του Ράιχσταγκ.

Πολλοί Παριζιάνοι, οι οποίοι, υπέφεραν για αρκετές ημέρες από τις υψηλές θερμοκρασίες, ελλείψει κλιματιστικού, κατέφυγαν σε πιο οικονομικές λύσεις, καλύπτοντας τα παράθυρά τους με αλουμινόχαρτο. Η πρόχειρη αυτή λύση, λειτουργεί θερμοπροστατευτικά, όπως η ηλιοπροστασία στα οχήματα, καθώς αντανακλά σημαντικό μέρος της ηλιακής ακτινοβολιάς.

Οι πιο τολμηροί, δε, επιχείρησαν μια βουτιά στον Σηκουάνα, το κεντρικό ποτάμι του Παρισιού, σε μια ύστατη προσπάθεια να κάνουν πιο υποφερτές τις ώρες της ημέρας που οι θερμοκρασίες άγγιξαν «κόκκινο».

«Σιωπηλός δολοφόνος»

Εκατομμύρια άνθρωποι στην Ευρώπη βιώνουν πρωτόγνωρη ζέστη τις τελευταίες ημέρες, καθώς η γηραιά ήπειρος πλήττεται από ένα φονικό κύμα καύσωνα.

Περισσότεροι από 1.300 θάνατοι έχουν καταγραφεί από τις 21 Ιουνίου, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ) ο οποίος προειδοποιεί ότι οι ακραίες θερμοκρασίες εξελίσσονται σε μία από τις σοβαρότερες απειλές για τη δημόσια υγεία.

Μόνο στη Γαλλία, οι υγειονομικές αρχές ανακοίνωσαν ότι από την περασμένη Τετάρτη έχουν καταγραφεί περίπου 1.000 περισσότεροι θάνατοι από τους αναμενόμενους, ενώ τα νοσοκομεία λειτουργούν υπό ασφυκτική πίεση.

Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Χ, ο γενικός διευθυντής του ΠΟΥ, Τέντρος Αντανόμ Γκεμπρεγέσους, χαρακτήρισε τη θερμική καταπόνηση «σιωπηλό δολοφόνο», επισημαίνοντας ότι τα ευρωπαϊκά σπίτια, οι χώροι εργασίας και τα σχολεία δεν έχουν σχεδιαστεί για τόσο ακραίες θερμοκρασίες.

Ιστορικά ρεκόρ θερμοκρασίας

To καιρικό φαινόμενο που ξεκίνησε από τη Δυτική Ευρώπη, μετακινείται πλέον προς την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη. Σύμφωνα με εκτιμήσεις του AFP, τουλάχιστον 191 εκατομμύρια άνθρωποι στην Ευρώπη αναμένεται να βιώσουν θερμοκρασίες άνω των 35 βαθμών Κελσίου, κυρίως στη Γερμανία, την Τσεχία, την Ουγγαρία και την Πολωνία, ενώ συνολικά περίπου 381 εκατομμύρια πολίτες στην Ευρώπη, θα βρεθούν αντιμέτωποι με θερμοκρασίες που ξεπερνούν τους 30 βαθμούς.

REUTERS/Maryam Majd

Μάλιστα, το Σάββατο καταγράφηκαν νέα ιστορικά ρεκόρ θερμοκρασίας σε πολλές χώρες. Στη Δανία το θερμόμετρο άγγιξε τους 37 βαθμούς Κελσίου στην περιοχή Όντουμ, η υψηλότερη θερμοκρασία από την έναρξη των μετρήσεων το 1874. Στην Ελβετία η Βασιλεία κατέγραψε 38,8 βαθμούς, ενώ στη Γερμανία το θερμόμετρο έφτασε τους 41,5 βαθμούς Κελσίου στην περιοχή Μέκερν-Ντρεβιτς της Σαξονίας-Άνχαλτ,καταρρίπτοντας το εθνικό ρεκόρ που είχε σημειωθεί μόλις μία ημέρα νωρίτερα. Νέο ιστορικό υψηλό καταγράφηκε και στην Τσεχία, με 40,6 βαθμούς στην πόλη Ντοκσάνι.

Λιώνουν οι δρόμοι – Ασφυκτιούν τα νοσοκομεία

Οι ακραίες θερμοκρασίες έχουν προκαλέσει σοβαρά προβλήματα στις υποδομές. Στη Γερμανία, τμήματα του αυτοκινητοδρόμου Α2 υπέστησαν ρήγματα λόγω της ζέστης, οδηγώντας σε διακοπή της κυκλοφορίας κοντά στο Βερολίνο, ενώ αντίστοιχες ζημιές καταγράφηκαν και σε άλλα σημεία του οδικού δικτύου. Η Deutsche Bahn προειδοποίησε ότι οι μεταφορικές υποδομές επηρεάζονται σοβαρά από τον καύσωνα και κάλεσε τους πολίτες να αποφύγουν τις μη αναγκαίες μετακινήσεις με τρένο.

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η Παρασκευή καταγράφηκε ως η θερμότερη ημέρα Ιουνίου στην ιστορία της χώρας, με τη θερμοκρασία να φτάνει τους 37,3 βαθμούς Κελσίου στην ανατολική Αγγλία, ξεπερνώντας το προηγούμενο ρεκόρ του 1976.

Στη Γαλλία, παρότι σε ορισμένες περιοχές οι θερμοκρασίες άρχισαν να υποχωρούν, τα νοσοκομεία εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν πρωτοφανή πίεση λόγω περιστατικών θερμοπληξίας, αφυδάτωσης και καρδιακών επεισοδίων. Η Δημόσια Υπηρεσία Νοσοκομείων του Παρισιού ενεργοποίησε το σχέδιο έκτακτης ανάγκης και στα 38 νοσοκομεία της, καθώς μόνο το τελευταίο 24ωρο τα τμήματα επειγόντων περιστατικών υποδέχθηκαν σχεδόν 3.000 ασθενείς, αριθμό αυξημένο κατά περισσότερο από 30% σε σχέση με το φυσιολογικό. Οι κλήσεις στα κέντρα επείγουσας ιατρικής αυξήθηκαν κατά σχεδόν 80% σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του 2025. Αν και οι ειδικοί εκτιμούν ότι οι απώλειες δεν θα φτάσουν τα επίπεδα του φονικού καύσωνα του 2003, όταν έχασαν τη ζωή τους περίπου 15.000 άνθρωποι, προειδοποιούν ότι ο αριθμός των θυμάτων αναμένεται να παραμείνει υψηλός.

Στην Ιταλία, 18 μεγάλες πόλεις, μεταξύ των οποίων η Ρώμη, η Βενετία, η Φλωρεντία, η Μπολόνια και το Μιλάνο, παραμένουν σε κατάσταση κόκκινου συναγερμού, με κατοίκους και τουρίστες να αναζητούν δροσιά σε σκιερά σημεία και δημόσια σιντριβάνια.