Σαντορίνη: Η κλιματική κρίση «στεγνώνει» το Ασύρτικο – Αμπέλια 90 ετών ξεραίνονται, η παραγωγή κατέρρευσε

Η παρατεταμένη ξηρασία και οι ολοένα υψηλότερες θερμοκρασίες δοκιμάζουν τη Σαντορίνη, απειλώντας έναν από τους σημαντικότερους αμπελώνες της χώρας και το παγκοσμίως γνωστό κρασί Ασύρτικο. Οι οινοποιοί του νησιού κάνουν λόγο για πρωτοφανείς συνθήκες, καθώς η έλλειψη βροχοπτώσεων τα τελευταία χρόνια έχει οδηγήσει ακόμη και ιστορικά αμπέλια στο τέλος της ζωής τους.

Γιάννης Μπουτάρης (REUTERS/Louisa Gouliamaki)

Χαρακτηριστική είναι η εικόνα ενός αμπελιού ηλικίας περίπου 90 ετών, διαμορφωμένου στην παραδοσιακή «κουλούρα», που δεν άντεξε την παρατεταμένη ζέστη και την ανομβρία. Η συγκεκριμένη μέθοδος καλλιέργειας προστατεύει τα σταφύλια από τους ισχυρούς ανέμους και τον καυτό ήλιο του κυκλαδίτικου καλοκαιριού, όμως πλέον δεν αρκεί απέναντι στις ακραίες κλιματικές συνθήκες.

REUTERS/Louisa Gouliamaki

«Η έλλειψη βροχής, σε συνδυασμό με την εγκατάλειψη πολλών καλλιεργειών τα τελευταία χρόνια, έχει οδηγήσει αυτά τα παλιά αμπέλια στο να πεθαίνουν», δηλώνει ο 26χρονος οινοποιός Γιάννης Μπουτάρης, έκτης γενιάς οινοποιός του Domaine Sigalas, το οποίο πλέον ανήκει στην οικογένεια Kir-Yianni.

Κατάρρευση της παραγωγής

Οι επιπτώσεις είναι ήδη ορατές στην παραγωγή. Σύμφωνα με την πρόεδρο της Ένωσης Οινοποιών Σαντορίνης, Ιωάννα Βαμβακούρη, η παραγωγή Ασύρτικου μειώθηκε από περίπου 2.500 τόνους το 2022 σε μόλις 500 τόνους πέρυσι, γεγονός που έχει προκαλέσει εκτόξευση στις τιμές των σταφυλιών.

Ιωάννα Βαμβακούρη (REUTERS/Louisa Gouliamaki)

Οι οινοποιοί πληρώνουν πλέον έως και 10 ευρώ το κιλό στους παραγωγούς, όταν σε περιοχές της βόρειας Ελλάδας, όπου οι συνθήκες είναι ηπιότερες, η τιμή κυμαίνεται περίπου στα 80 λεπτά το κιλό.

Η μείωση της παραγωγής επηρεάζει αναπόφευκτα και τις τιμές των κρασιών, καθώς τα οινοποιεία ανταγωνίζονται πλέον σε μια αγορά υψηλής ποιότητας και περιορισμένης παραγωγής.

Η μάχη για το νερό

Απέναντι στη λειψυδρία, οι παραγωγοί αναζητούν νέες λύσεις. Ένα από τα πιο φιλόδοξα σχέδια που εξετάζονται προβλέπει τη χρήση επεξεργασμένων λυμάτων από κατοικίες και ξενοδοχεία για την άρδευση των αμπελώνων.

REUTERS/Louisa Gouliamaki

Το πιλοτικό πρόγραμμα, που υλοποιείται σε συνεργασία με επιστήμονες και τις τοπικές αρχές, βασίζεται σε πρακτικές που εφαρμόζονται ήδη σε αμπελουργικές περιοχές όπως η Καλιφόρνια και θεωρείται πιο βιώσιμη και ενεργειακά αποδοτική λύση σε σχέση με την αφαλάτωση.

Γιάννης Μπουτάρης (REUTERS/Louisa Gouliamaki)

Παράλληλα, οι οινοποιοί δοκιμάζουν νέες τεχνικές καλλιέργειας, όπως η φύτευση των αμπελιών σε σειρές για πιο αποτελεσματική άρδευση, υπόγεια συστήματα ποτίσματος που περιορίζουν τις απώλειες από την εξάτμιση, αλλά και τεχνολογίες που συλλέγουν υγρασία από την ατμόσφαιρα και τη μετατρέπουν σε νερό με τη βοήθεια της ηλιακής ενέργειας.

Τουρισμός και γεωργία διεκδικούν το ίδιο νερό

Το πρόβλημα δεν περιορίζεται μόνο στην αμπελουργία. Τους καλοκαιρινούς μήνες, όταν εκατομμύρια επισκέπτες κατακλύζουν τη Σαντορίνη, αγρότες, ξενοδοχεία και εγκαταστάσεις φιλοξενίας ανταγωνίζονται για τους ίδιους, ολοένα και πιο περιορισμένους, υδάτινους πόρους.

REUTERS/Louisa Gouliamaki

Η πίεση αυτή έχει επαναφέρει στο προσκήνιο τη συζήτηση για τη διαχείριση των φυσικών πόρων και τις επιπτώσεις του υπερτουρισμού στο νησί, με τις τοπικές αρχές να ζητούν αυστηρότερους κανόνες δόμησης και καλύτερο σχεδιασμό, ώστε να διασφαλιστεί η βιωσιμότητα ενός από τους πιο εμβληματικούς αμπελώνες της Ελλάδας.

Πηγή: Reuters