Επιστρέφει ο φονικός Έμπολα: Το στέλεχος χωρίς εμβόλιο που ανησυχεί τον πλανήτη

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) κήρυξε τo πρόσφατo επιδημία του Έμπολα  στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό (ΛΔΚ) και τη γειτονική Ουγκάντα ως «κατάσταση έκτακτης ανάγκης για τη δημόσια υγεία διεθνούς ενδιαφέροντος», καθώς ο ιός έχει προκαλέσει σχεδόν 90 θανάτους.

Η επιδημία, που ξεκίνησε στην επαρχία Ιτούρι της ανατολικής ΛΔΚ, οφείλεται στο σπάνιο στέλεχος Bundibugyo του Έμπολα, για το οποίο δεν υπάρχει εγκεκριμένο εμβόλιο ή θεραπεία.

Οι υγειονομικές αρχές προειδοποιούν ότι η επιδημία ενέχει υψηλό περιφερειακό κίνδυνο, αφού έχουν ήδη καταγραφεί κρούσματα στην Ουγκάντα, ενώ περιστατικά που συνδέονται με την εστία της νόσου εντοπίστηκαν και στην πρωτεύουσα της ΛΔΚ, Κινσάσα.

Ο ΠΟΥ, ωστόσο, δεν προχώρησε στην κήρυξη πανδημίας, επισημαίνοντας ότι δεν πληρούνται τα σχετικά κριτήρια, και συνέστησε στις χώρες να μην προχωρήσουν σε κλείσιμο συνόρων ή περιορισμούς στο εμπόριο.

Η εξάπλωση της επιδημίας

Σύμφωνα με τα Αφρικανικά Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (Africa CDC), το ξέσπασμα εντοπίστηκε για πρώτη φορά την Παρασκευή στην Ιτούρι, κοντά στα σύνορα με την Ουγκάντα και το Νότιο Σουδάν. Μέχρι το Σάββατο είχαν αναφερθεί 88 θάνατοι και 336 ύποπτα κρούσματα.

Η επιδημία ξεκίνησε στην περιοχή Μονγκουάλου, γνωστή για τα ορυχεία της. Ασθενείς που μολύνθηκαν ταξίδεψαν εκτός περιοχής, αναζητώντας περίθαλψη, γεγονός που συνέβαλε στη διασπορά του ιού. Το Africa CDC προειδοποίησε ότι οι μετακινήσεις πληθυσμών, η αδύναμη υγειονομική υποδομή και η δράση ένοπλων ομάδων δυσχεραίνουν τις προσπάθειες περιορισμού.

Ο υπουργός Υγείας της ΛΔΚ, Σάμιουελ-Ροζέρ Κάμπα, ανέφερε ότι ο «ασθενής μηδέν» ήταν μια νοσηλεύτρια που εισήχθη σε υγειονομική μονάδα της Μπουνία στις 24 Απριλίου με συμπτώματα παρόμοια με εκείνα του Έμπολα.

Η Ουγκάντα έχει καταγράψει δύο εργαστηριακά επιβεβαιωμένα κρούσματα που συνδέονται με ταξιδιώτες από τη ΛΔΚ, ανάμεσά τους και έναν θάνατο στην Καμπάλα.

Η Τρις Νιούπορτ, από τους Γιατρούς Χωρίς Σύνορα (MSF), προειδοποίησε: «Ο αριθμός των κρουσμάτων και των θανάτων που παρατηρούμε σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα, καθώς και η εξάπλωση σε διαφορετικές ζώνες υγείας και πέρα από τα σύνορα, είναι εξαιρετικά ανησυχητικά».

Τι είναι ο ιός Έμπολα

Ο Έμπολα είναι μια σοβαρή και συχνά θανατηφόρα ιογενής νόσος, που εντοπίστηκε για πρώτη φορά το 1976 κοντά στον ποταμό Έμπολα, στη σημερινή ΛΔΚ. Ο ιός θεωρείται ότι προέρχεται από άγρια ζώα, κυρίως νυχτερίδες, και μεταδίδεται στους ανθρώπους μέσω άμεσης επαφής με σωματικά υγρά ή μολυσμένα αντικείμενα.

Τα συμπτώματα περιλαμβάνουν πυρετό, εμετό, διάρροια, έντονη αδυναμία, μυϊκούς πόνους και, σε βαριές περιπτώσεις, εσωτερική αιμορραγία. Η περίοδος επώασης κυμαίνεται από δύο έως 21 ημέρες.

Το τρέχον ξέσπασμα οφείλεται στο στέλεχος Bundibugyo, που εντοπίστηκε πρώτη φορά στην Ουγκάντα το 2007. Ο Κάμπα σημείωσε ότι το συγκεκριμένο στέλεχος έχει «πολύ υψηλό ποσοστό θνησιμότητας, που μπορεί να φτάσει το 50%» και ότι «δεν υπάρχει ούτε εμβόλιο ούτε ειδική θεραπεία».

Η σημασία της απόφασης του ΠΟΥ

Η απόφαση του ΠΟΥ να κηρύξει κατάσταση έκτακτης ανάγκης διεθνούς ενδιαφέροντος αποτελεί το δεύτερο υψηλότερο επίπεδο συναγερμού βάσει των διεθνών κανονισμών υγείας.

Ο γενικός διευθυντής του ΠΟΥ, Τέντρος Αντανόμ Γκεμπρεγέσους, τόνισε ότι οι γειτονικές χώρες βρίσκονται σε «υψηλό κίνδυνο περαιτέρω εξάπλωσης λόγω της κινητικότητας πληθυσμών, του εμπορίου, των ταξιδιών και της συνεχιζόμενης επιδημιολογικής αβεβαιότητας».

Ο οργανισμός κάλεσε τις γειτονικές χώρες να ενεργοποιήσουν συστήματα διαχείρισης κρίσεων, να ενισχύσουν τον έλεγχο στα σύνορα και να απομονώνουν άμεσα τα επιβεβαιωμένα κρούσματα, ενώ συνέστησε την καθημερινή παρακολούθηση των επαφών και την αποφυγή διεθνών ταξιδιών για 21 ημέρες από όσους έχουν εκτεθεί.

Παράλληλα, ο ΠΟΥ προειδοποίησε ότι το κλείσιμο των συνόρων μπορεί να ενθαρρύνει ανεπίσημες διελεύσεις και να υπονομεύσει τις προσπάθειες περιορισμού.

Η ιστορία των επιδημιών Έμπολα στη ΛΔΚ

Η Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό έχει βιώσει τουλάχιστον 17 επιδημίες Έμπολα από το 1976, καθιστώντας τη μία από τις πλέον πληγείσες χώρες. Η πιο φονική επιδημία σημειώθηκε την περίοδο 2018–2020, με σχεδόν 2.300 θανάτους, ενώ περιστατικά είχαν καταγραφεί και στην Ουγκάντα.

Μια ακόμη επιδημία πέρυσι προκάλεσε τουλάχιστον 34 θανάτους πριν κηρυχθεί λήξασα τον Δεκέμβριο. Συνολικά, ο Έμπολα έχει προκαλέσει περίπου 15.000 θανάτους, σχεδόν όλους στην Αφρική.

Προκλήσεις και αστάθεια στην περιοχή

Η αντιμετώπιση της επιδημίας δυσχεραίνεται από τη συνεχιζόμενη σύγκρουση με ένοπλες ομάδες στην Ιτούρι. Ο ΠΟΥ προειδοποίησε ότι η «ανθρωπιστική κρίση, η κινητικότητα του πληθυσμού και η ύπαρξη πολλών ανεπίσημων δομών υγείας» αυξάνουν τον κίνδυνο περαιτέρω εξάπλωσης.

Πρόσφατα, επίθεση ανταρτών στο βορειοανατολικό τμήμα της χώρας στοίχισε τη ζωή σε τουλάχιστον 69 ανθρώπους. Η περιοχή, πλούσια σε ορυκτά, παραμένει πεδίο συγκρούσεων μεταξύ των Συμμαχικών Δημοκρατικών Δυνάμεων (ADF) και του κινήματος M23, που έχει δηλώσει πίστη στο ISIL (ISIS).

Για περισσότερες από τρεις δεκαετίες, η ανατολική ΛΔΚ, γνωστή για τον ορυκτό της πλούτο, βιώνει συνεχή αστάθεια, καθώς δεκάδες ένοπλες ομάδες μάχονται για τον έλεγχο των κοιτασμάτων της.

Πηγή: Al Jazeera