Λιπάσματα: O άγνωστος «βασιλιάς των χημικών» που είναι εγκλωβισμένος στα στενά του Ορμούζ

Η Μέση Ανατολή είναι σημαντικός κόμβος λιπασμάτων και εβδομάδες πολέμου και διαταραχών στη ναυτιλία έχουν εκτοξεύσει το κόστος των λιπασμάτων παγκοσμίως.

Ονομάζεται «βασιλιάς των χημικών» και δικαιολογημένα: Το θειικό οξύ τροφοδοτεί δραστηριότητες στους κλάδους των λιπασμάτων, των μετάλλων και των φαρμάκων. Το πρόβλημα είναι ότι προέρχεται από το θείο το οποίο είναι σε μεγάλο βαθμό υποπροϊόν του πετρελαίου και φυσικού αερίου. Συνεπώς, το κλείσιμο των στενών του Ορμούζ θέτει την παγκόσμια αγορά σε μια επιπλέον δοκιμασία, πέραν της ενεργειακής.

Λόγω της κυριαρχίας της στην παραγωγή ενέργειας, η Μέση Ανατολή είναι επίσης υπερδύναμη στο θείο, αντιπροσωπεύοντας περίπου το 50% των παγκόσμιων εξαγωγών θείου, με κορυφαίους προορισμούς την Κίνα, την Ινδία, την Ινδονησία και τις ΗΠΑ.

Ανάλυση του Foreign Policy αναφέρει πως ο πόλεμος με το Ιράν -καθώς και το επακόλουθο αδιέξοδο στα Στενά του Ορμούζ- έχει στραγγαλίσει αυτές τις ροές, απορρυθμίζοντας τις εφοδιαστικές αλυσίδες παγκοσμίως.

«Τώρα βρισκόμαστε πραγματικά σε αχαρτογράφητα νερά, λόγω του πόσο σημαντική είναι η Μέση Ανατολή», είπε η Μίνα Τσαουχάν, επικεφαλής έρευνας θείου και θειικού οξέος στην Argus Media.

Ήδη πριν τον πόλεμο στο Ιράν, οι τιμές θείου είχαν πλησιάσει υψηλά τριών ή τεσσάρων ετών ως αποτέλεσμα της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, καθώς και της νέας ζήτησης από τον κλάδο των λιπασμάτων και τη βιομηχανία νικελίου της Ινδονησίας, σύμφωνα με τον δήλωσε ο Τζέιμς Γουίλαμπι, αναλυτής έρευνας στη Wood Mackenzie, εταιρεία ενεργειακών ερευνών.

Έτσι μετά τον πόλεμο η κατάσταση επιδεινώθηκε με τις τιμές να εκτοξεύονται αναγκάζοντας χώρες να λάβουν άμεσα μέτρα. Η Τουρκία ανακοίνωσε την περασμένη εβδομάδα απαγόρευση εξαγωγών θείου και η Ινδία εξετάζει επίσης δικούς της περιορισμούς στις εξαγωγές.
Τα μέτρα της Κίνας

Η δε Κίνα, σύμφωνα με το αμερικανικό περιοδικό, σχεδιάζει επίσης να σταματήσει τις εξαγωγές θειικού οξέος που παράγεται ως υποπροϊόν από την τήξη χαλκού και ψευδαργύρου. Η Κίνα είναι ο μεγαλύτερος παγκόσμιος εισαγωγέας θείου, καθώς και σημαντικός παραγωγός, με την κινεζική παραγωγή πέρυσι να αντιστοιχεί περίπου στο 16% της παγκόσμιας αγοράς — αν και όλοι αυτοί οι όγκοι καταναλώνονται στο εσωτερικό, είπε η Chauhan.

Την ίδια στιγμή, η Κίνα είναι επίσης ο μεγαλύτερος μεμονωμένος εξαγωγέας θειικού οξέος στον κόσμο, με τις εξαγωγές αυτές πέρυσι να αντιστοιχούν στο 20% του παγκόσμιου εμπορίου θειικού οξέος, είπε η Μίνα Τσαουχάν. Κορυφαίοι προορισμοί είναι η Χιλή, που βασίζεται στο θειικό οξύ για τον τομέα του χαλκού· η Ινδονησία, που διαθέτει ακμάζουσα βιομηχανία νικελίου· καθώς και το Μαρόκο και η Σαουδική Αραβία, που χρησιμοποιούν θειικό οξύ για επεξεργασμένα φωσφορικά άλατα.

Αναλυτές όπως η ειδική στην οικονομία ορυκτών και ενέργειας Σανγκίτα Γκαγιάτρι Κάναν θεωρούν λογικό να θέλει η Κίνα να πάρει μέτρα ώστε να προστατεύσει την οικονομία της «δεδομένου πόσο σημαντικό εμπόρευμα είναι αυτό, ότι η απαγόρευση αποτελεί ουσιαστικά μια στρατηγική αντίδραση για την προστασία των εγχώριων καταναλωτών».

Το σίγουρο πάντως είναι ότι το θειικό οξύ δεν αντικαθίσταται εύκολα ούτε άμεσα, και θα είναι δύσκολο για οποιονδήποτε να συγκεντρώσει επαρκείς προμήθειες θείου ώστε να καλυφθεί το εμπόριο που έχει διαταραχθεί από τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή. «Ακόμη κι αν συνδυάζονταν όλες αυτές οι πιθανές πηγές προμήθειας ανά τον κόσμο, πάλι δεν θα αρκούσαν για να καλύψουν τον όγκο που εξάγει η Μέση Ανατολή», είπε η Τσαουχάν.

Προβλήματα για τον εξορυκτικό κλάδο

Εφόσον το θειικό οξύ αποτελεί βάση για τα φωσφορικά λιπάσματα, η παγκόσμια στενότητα θείου απειλεί να επιβαρύνει περαιτέρω τις αγροτικές αγορές, οι οποίες ήδη υφίστανται τις συνέπειες του πολέμου με το Ιράν. Η Μέση Ανατολή είναι σημαντικός κόμβος λιπασμάτων και εβδομάδες πολέμου και διαταραχών στη ναυτιλία έχουν εκτοξεύσει το κόστος των λιπασμάτων παγκοσμίως.

Σημαίνει επίσης προβλήματα για τον εξορυκτικό κλάδο, που βασίζεται στο θειικό οξύ για εξόρυξη και επεξεργασία. Έμποροι ξηρού θείου με έδρα την Ασία reportedly σπεύδουν τώρα να εξασφαλίσουν εναλλακτικές προμήθειες, μετέδωσε το Bloomberg, ενώ οι παραγωγοί νικελίου της Ινδονησίας, που εισάγουν το μεγαλύτερο μέρος του θείου τους από τη Μέση Ανατολή, μπορεί να αναγκαστούν να μειώσουν την παραγωγή.

To περιοδικό επικαλείται την ανάρτηση στο X του Ρόμπερτ Φρίντλαντ, ιδρυτή τη Ivanhoe Mines, ότι η Μέση Ανατολή αποτελεί την πηγή άνω του 90% του θείου που εισάγεται στην Αφρική. «Έχω ακούσει ότι οι έμποροι ήδη δυσκολεύονται να βρουν οποιαδήποτε ποσότητα. Οι τιμές του θειικού οξέος συνεπώς θα αυξηθούν σημαντικά σε όλη την Αφρική», έγραψε. «Αν η διαταραχή διαρκέσει περισσότερο από περίπου τρεις εβδομάδες, οι μονάδες οξειδίων χαλκού θα πρέπει να κλείσουν καθώς θα έχουν ξεμείνει από οξύ.»

Αν ο πόλεμος με το Ιράν συνεχίσει να περιορίζει την ενεργειακή παραγωγή και το παγκόσμιο εμπόριο, μια παρατεταμένη κρίση στην προσφορά θείου μπορεί να αφήσει ακόμη περισσότερες εταιρείες με ελάχιστες άλλες επιλογές πέρα από το να περιορίσουν την παραγωγή ή να κλείσουν, καταλήγει το δημοσίευμα.

in.gr