«Κανείς εδώ δεν τραγουδά»: Σαν σήμερα σίγησαν Νίκος Παπάζογλου και Δημήτρης Μητροπάνος

Η 17η Απριλίου αποτελεί ημέρα μνήμης για το ελληνικό τραγούδι καθώς σηματοδοτεί την επέτειο θανάτου του Νίκου Παπάζογλου και του Δημήτρη Μητροπάνου

Η 17η Απριλίου αποτελεί μια ημέρα θλίψης για την ελληνική μουσική, καθώς με διαφορά ενός χρόνου, σίγησαν δύο από τις πιο αυθεντικές και επιδραστικές φωνές. Ο Νίκος Παπάζογλου το 2011 και ο Δημήτρης Μητροπάνος το 2012 πέρασαν στην αιωνιότητα, αφήνοντας πίσω τους μια μεγάλη κληρονομιά.

Νίκος Παπάζογλου: Ο θεμελιωτής της Σχολής της Θεσσαλονίκης

Γεννημένος στις 20 Μαρτίου 1948 στη Θεσσαλονίκη, με καταγωγή από την Κορμίστα Σερρών, ο Νίκος Παπάζογλου ξεκίνησε τη μουσική του πορεία στα μέσα της δεκαετίας του -60, παίζοντας ροκ σε συγκροτήματα όπως οι «Fratelli», οι «Μακεδονομάχοι» και οι «Olympians» του Πασχάλη Αρβανιτίδη.

Το 1972 τον βρίσκουμε στο Άαχεν της τότε Δυτικής Γερμανίας με το συγκρότημα «Zealot», επιχειρώντας διεθνή καριέρα, ενώ κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου συνέβη ένα γεγονός που άλλαξε ριζικά τη μουσική του φιλοσοφία: όταν κάποιος του ζήτησε να παίξει ένα ελληνικό τραγούδι, δεν ήξερε κανένα. Η στιγμή αυτή τον ώθησε, μόλις επέστρεψε στην Ελλάδα το 1976, να αγοράσει ένα μπαγλαμαδάκι που δεν αποχωρίστηκε έκτοτε ποτέ.

Η πρώτη μεγάλη του εμφάνιση ήρθε τον Δεκέμβριο του 1976, όταν συμμετείχε στην παράσταση «Αχαρνής» που έστησε ο Διονύσης Σαββόπουλος στη μπουάτ «Ρήγας» της Πλάκας, με απρόσμενα μεγάλη επιτυχία. Το 1978, στούντιο ορόσημο υπήρξε η «Εκδίκηση της Γυφτιάς», ο δίσκος των Νίκου Ξυδάκη και Μανώλη Ρασούλη, στον οποίο έδωσε τη φωνή του ο Παπάζογλου και ηχογραφήθηκε στο στούντιο «Αγροτικόν» που ο ίδιος είχε στήσει με προσωπική εργασία στην Κάτω Τούμπα της Θεσσαλονίκης. Τραγούδια όπως «Τρελή κι αδέσποτη» και «Κανείς εδώ δεν τραγουδά» αγαπήθηκαν και τραγουδήθηκαν όσο λίγα, σηματοδοτώντας μια νέα εποχή για το ελληνικό τραγούδι.

Το 1983 κυκλοφόρησε τον πρώτο προσωπικό του δίσκο «Χαράτσι», από τον οποίο ξεχώρισαν τα «Αύγουστος», «Υδροχόος» και «Καρυάτιδα». Ακολούθησε το 1986 ο «Μέσω Νεφών» με το «Φύσηξε ο Βαρδάρης» και το 1991 τα «Σύνεργα», ενώ την ίδια χρονιά ηχογράφησε ζωντανά στο θέατρο Λυκαβηττού.

Το στούντιο «Αγροτικόν» υπήρξε η κοιτίδα μιας ολόκληρης γενιάς: εκεί ηχογράφησαν ο Σωκράτης Μάλαμας, οι Χειμερινοί Κολυμβητές, ο Θανάσης Παπακωνσταντίνου, το Mode Plagal και πολλοί άλλοι καλλιτέχνες που αργότερα διέγραψαν αξιόλογη πορεία. Το 1984, σε εμφανίσεις στη μπουάτ «Zoom» της Πλάκας, κάθε βράδυ ανάμεσα στο κοινό βρισκόταν ο Μάνος Χατζιδάκις και ο Rick Wright, κιμπορντίστας των Pink Floyd.

Η τελευταία του δισκογραφική δουλειά ήρθε το 2005 με την «Μάι-σσα Σελήνη», η οποία κυκλοφόρησε την ίδια ημέρα που ο Παπάζογλου κέρδισε το Βραβείο Μουσικής στα Κρατικά Κινηματογραφικά Βραβεία Ποιότητας για τη μουσική της ταινίας «Νοσταλγός». Στις 17 Απριλίου 2011, άφησε την τελευταία του πνοή στη Θεσσαλονίκη, χάνοντας μια πολυετή και αθόρυβη μάχη με τον καρκίνο, αφήνοντας πίσω τη σύζυγό του Βαρβάρα και τα δύο τους παιδιά, Αλέξανδρο και Αδελαΐδα.

Δημήτρης Μητροπάνος: Η εθνική φωνή ενός λαού

Ο Δημήτρης Μητροπάνος γεννήθηκε στις 2 Απριλίου 1948 στα Τρίκαλα και μεγάλωσε χωρίς τον πατέρα του, τον οποίο γνώρισε μόλις στα 29 του χρόνια. Ήταν ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης που τον παρότρυνε να επισκεφτεί την εταιρεία «Κολούμπια», όπου γνώρισε τον Γιώργο Ζαμπέτα, τον οποίο μνημόνευε πάντα ως μεγάλο του δάσκαλο και δεύτερο πατέρα. Όπως ο ίδιος είχε δηλώσει, «ο Ζαμπέτας είναι ο μόνος άνθρωπος στο τραγούδι ο οποίος με βοήθησε χωρίς να περιμένει κάτι. Με όλους τους υπόλοιπους συνεργάτες μου κάτι πήρα και κάτι έδωσα».

Το 1966, σε μια συνάντηση μάλλον «τυχαία», ο Μητροπάνος ερμήνευσε σε συναυλίες στην Ελλάδα και την Κύπρο μέρη από τη «Ρωμιοσύνη» και το «Άξιον Εστί» του Μίκη Θεοδωράκη, στη θέση άλλου καλλιτέχνη που ασθενούσε, σηματοδοτώντας το ξεκίνημα μιας από τις σπουδαιότερες καριέρες στην ιστορία του ελληνικού τραγουδιού. Το 1967 ηχογράφησε τον πρώτο του 45άρη δίσκο με το τραγούδι «Θεσσαλονίκη», ενώ είχε προηγηθεί η ηχογράφηση του «Χαμένη Πασχαλιά» που λογοκρίθηκε από τη χούντα και δεν κυκλοφόρησε ποτέ.

Σταθμός στην πορεία του υπήρξε το 1972 ο δίσκος «Άγιος Φεβρουάριος» των Δήμου Μούτση και Μάνου Ελευθερίου, που ερμήνευσε μαζί με την Πετρή Σαλπέα. Ακολούθησαν συνεργασίες με τους σημαντικότερους δημιουργούς, ανάμεσά τους ο Απόστολος Καλδάρας, ο Γιώργος Χατζηνάσιος με τα «Συναξάρια» (1981), ο Χρήστος Νικολόπουλος με το «Πάρε Αποφάσεις» (1991) σε στίχους Λευτέρη Παπαδόπουλου, ο Μίκης Θεοδωράκης με τα «Πικροσάββατα» (1984) παρέα με τη Χάρις Αλεξίου, αλλά και ο Μάριος Τόκας με την «Εθνική Μας Μοναξιά» (1992) και «Παρέα Μ- Έναν Ήλιο» (1994).

Το 1996, η συνεργασία του με τον Θάνο Μικρούτσικο στον δίσκο «Στου Αιώνα την Παράγκα», σε στίχους Άλκη Αλκαίου, Κώστα Λαχά, Λίνας Νικολακοπούλου και Γιώργου Κακουλίδη, του χάρισε τον τίτλο της «Εθνικής Φωνής της Ελλάδας». Τον Σεπτέμβριο του 2009 ανέβηκε για τελευταία φορά στη σκηνή του Ωδείου Ηρώδου Αττικού, σε μια συναυλία-αποθέωση που καταγράφηκε ζωντανά στο διπλό άλμπουμ «Τα Τραγούδια της Ζωής Μου».