Γιατί «ναυάγησαν» οι συνομιλίες ΗΠΑ - Ιράν: «Αγκάθι» τα Στενά του Ορμούζ και το πυρηνικό πρόγραμμα

Χωρίς συμφωνία ολοκληρώθηκαν οι συνομιλίες μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν στο Ισλαμαμπάντ, παρά τις μαραθώνιες διαπραγματεύσεις που διήρκεσαν συνολικά 21 ώρες.

Οι δύο πλευρές απέτυχαν να καταλήξουν σε συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου στη Μέση Ανατολή, θέτοντας σε κίνδυνο την εύθραυστη κατάπαυση του πυρός που είχε συμφωνηθεί νωρίτερα μέσα στην εβδομάδα.

Αμερικανοί και Ιρανοί αλληλοκατηγορούνται για το αδιέξοδο, σε μια σύγκρουση που διαρκεί πάνω από έξι εβδομάδες, με χιλιάδες νεκρούς και σημαντικές επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία και τις τιμές του πετρελαίου.

«Κόκκινες γραμμές» και αιχμές

Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς δήλωσε ότι η Ουάσιγκτον αποχώρησε έχοντας καταστήσει σαφείς τις «κόκκινες γραμμές» της.

Όπως τόνισε, το Ιράν δεν αποδέχθηκε βασικούς όρους των ΗΠΑ, μεταξύ των οποίων η δέσμευση να μην αναπτύξει πυρηνικά όπλα.

«Χρειαζόμαστε σαφή και επίσημη δέσμευση ότι δεν θα επιδιώξουν την απόκτηση πυρηνικών όπλων ούτε θα αποκτήσουν τα μέσα για να το κάνουν», σημείωσε. Από την πλευρά της, η Τεχεράνη έκανε λόγο για «υπερβολικές απαιτήσεις» των ΗΠΑ, υποστηρίζοντας ότι υπήρξε σύγκλιση σε ορισμένα ζητήματα, αλλά παρέμειναν σημαντικές διαφορές.

Τα Στενά του Ορμούζ στο επίκεντρο

Κομβικό σημείο διαφωνίας αποτέλεσαν τα Στενά του Ορμούζ, καθώς και το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.

Η Τεχεράνη φέρεται να ζητά τον έλεγχο της στρατηγικής αυτής θαλάσσιας οδού, την άρση των κυρώσεων, πολεμικές αποζημιώσεις και ευρύτερη κατάπαυση του πυρός στην περιοχή, συμπεριλαμβανομένου του Λίβανος.

Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν κρίσιμο «λαιμό μπουκαλιού» για περίπου 20% της παγκόσμιας ενεργειακής τροφοδοσίας, γεγονός που τα καθιστά στρατηγικής σημασίας για τη διεθνή οικονομία.

Παρά την ένταση, στοιχεία ναυτιλιακών δεδομένων έδειξαν ότι τρία υπερδεξαμενόπλοια διέσχισαν το Σάββατο τα Στενά του Ορμούζ, σε μια πρώτη ένδειξη μερικής αποκλιμάκωσης μετά την εκεχειρία. Ωστόσο, εκατοντάδες πλοία παραμένουν εγκλωβισμένα στον Περσικό Κόλπο, αναμένοντας ασφαλή διέλευση.

Ιστορική αλλά άκαρπη συνάντηση

Οι συνομιλίες στο Ισλαμαμπάντ ήταν οι πρώτες άμεσες επαφές ΗΠΑ – Ιράν εδώ και πάνω από μία δεκαετία και οι υψηλότερου επιπέδου μετά την Ισλαμική Επανάσταση του 1979. Στην αμερικανική αντιπροσωπεία συμμετείχαν, μεταξύ άλλων, ο ειδικός απεσταλμένος Στιβ Γουίτκοφ και ο Τζάρεντ Κούσνερ, ενώ την ιρανική πλευρά εκπροσώπησαν ο πρόεδρος της Βουλής Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ και ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί.

Σύμφωνα με πακιστανικές πηγές, οι διαπραγματεύσεις χαρακτηρίστηκαν από έντονες διακυμάνσεις στο κλίμα, με στιγμές έντασης και προσωρινής αποκλιμάκωσης.

Αβέβαιο το επόμενο βήμα

Παρά το ναυάγιο, η διπλωματική διαδικασία δεν θεωρείται λήξασα. Ο υπουργός Εξωτερικών του Πακιστάν, Ισάκ Νταρ, υπογράμμισε ότι είναι «επιτακτική ανάγκη» να διατηρηθεί η δίβδομη εκεχειρία.

Την ίδια ώρα, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ εμφανίστηκε αδιάφορος για το αποτέλεσμα, δηλώνοντας πως «είτε υπάρξει συμφωνία είτε όχι, δεν έχει σημασία».

Η επόμενη φάση αναμένεται να κριθεί από το κατά πόσο οι δύο πλευρές θα επιστρέψουν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων ή αν η ένταση οδηγήσει εκ νέου σε κλιμάκωση της σύγκρουσης.