Πετρελαϊκοί κολοσσοί προειδοποιούν για ελλείψεις στην αγορά – Ενεργειακός «στραγγαλισμός» σε εξέλιξη

Ευρωπαίοι ενεργειακοί κολοσσοί προειδοποιούν για σοβαρές αναταράξεις στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας, καθώς η σύγκρουση στο Ιράν και οι περιορισμοί στη ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών του Ορμούζ απειλούν την ομαλή ροή πετρελαίου

Οι τιμές του αργού έχουν αυξηθεί περίπου κατά 40% τις τελευταίες εβδομάδες, προσεγγίζοντας τα 120 δολάρια το βαρέλι, εν μέσω φόβων για ελλείψεις στην προσφορά και αυξημένης ανησυχίας στις αγορές.

Η κρίση έχει ήδη πλήξει έντονα την Ασία. Οι Φιλιππίνες κήρυξαν ενεργειακή κατάσταση έκτακτης ανάγκης, ενώ η Νότια Κορέα προετοιμάζεται για «τα χειρότερα σενάρια».

Η πρωθυπουργός της Ιαπωνίας, Sanae Takaichi, ζήτησε από τη Διεθνή Υπηρεσία Ενέργειας (IEA) να εξετάσει νέα αποδέσμευση αποθεμάτων πετρελαίου, μετά τη συντονισμένη διάθεση 400 εκατ. βαρελιών μεταξύ των κρατών-μελών. Η Ιαπωνία αναμένεται να απελευθερώσει εθνικά αποθέματα την Πέμπτη, με το Τόκιο να προγραμματίζει πρόσβαση στα διεθνή αποθέματα προς το τέλος του μήνα.

Ωστόσο, αυξάνονται οι φόβοι ότι οι πιέσεις στην προσφορά θα μεταφερθούν σύντομα προς τη Δύση.

«Η Νότια Ασία χτυπήθηκε πρώτη. Τώρα το πρόβλημα κινείται προς τη Νοτιοανατολική και τη Βορειοανατολική Ασία και στη συνέχεια περισσότερο προς την Ευρώπη καθώς μπαίνουμε στον Απρίλιο», δήλωσε ο CEO της Shell, Wael Sawan, στο συνέδριο CERAWeek στο Χιούστον του Τέξας.

Ο Sawan προειδοποίησε τις κυβερνήσεις να αποφύγουν ενέργειες που θα μπορούσαν να επιδεινώσουν τις διαταραχές στην αγορά, υπογραμμίζοντας ότι «δεν μπορεί να υπάρξει εθνική ασφάλεια χωρίς ενεργειακή ασφάλεια».

Η Ευρώπη προσπαθεί να θωρακιστεί

Κυβερνήσεις σε όλη την Ευρώπη λαμβάνουν μέτρα για να προστατεύσουν τα νοικοκυριά από τις αυξήσεις στις τιμές ενέργειας. Η Σλοβενία έγινε η πρώτη χώρα που επέβαλε δελτίο καυσίμων, ενώ η Ισπανία ενέκρινε πακέτο στήριξης ύψους 5 δισ. ευρώ, με φοροελαφρύνσεις στην ηλεκτρική ενέργεια και το φυσικό αέριο, καθώς και επιδοτήσεις για μεταφορές, αγρότες και λιπάσματα.

Παράλληλα, οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης εξετάζουν προσωρινά μέτρα για τον περιορισμό των επιπτώσεων από την αύξηση των τιμών ενέργειας.

Απορρύθμιση της αγοράς

Ο CEO της TotalEnergies, Patrick Pouyanné, χαρακτήρισε την αγορά πετρελαϊκών προϊόντων «απορρυθμισμένη», σημειώνοντας ότι «γι’ αυτό βλέπετε τον αντίκτυπο σε πολλές χώρες της Ευρώπης, στις τιμές της βενζίνης και του ντίζελ, με τους πολίτες να δυσανασχετούν».

Ο Pouyanné εξέφρασε επίσης ανησυχία για τις προσπάθειες της Ευρώπης να αναπληρώσει τα αποθέματα φυσικού αερίου κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, καθώς η ζήτηση στην Ασία παραμένει ισχυρή. Προέβλεψε ότι οι τιμές του LNG θα μπορούσαν να φτάσουν τα 40 ευρώ ανά μεγαβατώρα, εάν η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή συνεχιστεί.

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η υπουργός Οικονομικών Rachel Reeves ανέφερε ότι υπάρχει σχέδιο έκτακτης ανάγκης για τη στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων, αποκλείοντας ωστόσο ένα καθολικό πακέτο διάσωσης και υπογραμμίζοντας πως η κυβέρνηση πρέπει να παραμείνει «ευέλικτη».

Προειδοποιήσεις για μακροπρόθεσμες επιπτώσεις

Η Enquest, εταιρεία παραγωγής πετρελαίου με έδρα τη Βόρεια Θάλασσα, προειδοποίησε για «σημαντικές» επιπτώσεις μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, εκτιμώντας ότι 2 έως 3 εκατ. βαρέλια ημερησίως έχουν αφαιρεθεί από την αγορά λόγω απώλειας παραγωγής. Ο CEO Amjad Bseisu δήλωσε στο “Squawk Box Europe” ότι «η περίσσεια παραγωγικής ικανότητας έχει χαθεί για χρόνια» και εξέφρασε ανησυχία για το τι μέλλει γενέσθαι στα στενά του Ορμούζ, σημειώνοντας πως «το μέλλον δεν είναι σαφές».

Τι γίνεται με το φυσικό αέριο;

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κάλεσε τις κυβερνήσεις των κρατών-μελών της ΕΕ να ξεκινήσουν το συντομότερο δυνατό την πλήρωση των αποθηκών φυσικού αερίου, προκειμένου να προετοιμαστούν για τον επόμενο χειμώνα, καθώς ο πόλεμος στο Ιράν προκαλεί αναταράξεις στις παγκόσμιες αγορές καυσίμων, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές της ΕΕ που επικαλείται το Reuters.

Σε κλειστή συνεδρίαση, η Επιτροπή επανέλαβε ότι δεν υπάρχει άμεση απειλή για την προμήθεια φυσικού αερίου στην ΕΕ, ωστόσο ενθάρρυνε τις κυβερνήσεις να δράσουν προληπτικά για να αντιμετωπίσουν την άνοδο των τιμών, ανέφεραν οι ίδιες πηγές.

Η Επιτροπή προέτρεψε τις χώρες να αρχίσουν να γεμίζουν τις αποθήκες από τον Απρίλιο, ώστε να δημιουργηθούν αποθέματα πριν από τον χειμώνα.

Αναταράξεις στις αγορές ενέργειας

Οι ευρωπαϊκές τιμές φυσικού αερίου έχουν αυξηθεί πάνω από 70% από τότε που ξέσπασε ο πόλεμος των ΗΠΑ και του Ισραήλ με το Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου.

Η σύγκρουση έχει ανατρέψει τις αγορές ενέργειας, καθώς το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ —από όπου διέρχεται το 20% των παγκόσμιων ροών πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου— και οι ιρανικές επιθέσεις που έπληξαν το 17% της εξαγωγικής ικανότητας LNG του Κατάρ, έχουν περιορίσει σημαντικά την προσφορά.

Η Επιτροπή υπενθύμισε επίσης ότι οι κυβερνήσεις μπορούν, βάσει της ευελιξίας που παρέχει η ευρωπαϊκή νομοθεσία, να μειώσουν τον στόχο αποθήκευσης στο 80% της χωρητικότητας πριν από τον χειμώνα, αντί της τυπικής απαίτησης του 90%.

Χαμηλά αποθέματα και φόβοι για νέες αυξήσεις τιμών

Σύμφωνα με τα στοιχεία του οργανισμού Gas Infrastructure Europe, τα αποθέματα φυσικού αερίου της ΕΕ βρίσκονται σε ασυνήθιστα χαμηλά επίπεδα για την εποχή, μόλις στο 28% της χωρητικότητας.

Οι Βρυξέλλες επιθυμούν η διαδικασία πλήρωσης να ξεκινήσει νωρίς, ώστε να αποφευχθεί ένας πανικός στην αγορά αργότερα μέσα στο έτος, που θα μπορούσε να οδηγήσει σε νέες εκτινάξεις τιμών.

Ωστόσο, οι υψηλές τιμές φυσικού αερίου αποτρέπουν τις εταιρείες από το να προχωρήσουν σε αγορές για αποθήκευση, με ορισμένες χώρες να διαθέτουν σχεδόν άδειες αποθήκες – όπως η Ολλανδία, όπου η πληρότητα φτάνει μόλις στο 6%.

Εκπρόσωπος της Επιτροπής δήλωσε νωρίτερα την Πέμπτη ότι προς το παρόν δεν υπάρχει πρόβλημα στην προμήθεια φυσικού αερίου στην ΕΕ, η οποία βασίζεται κυρίως σε προμήθειες από τη Νορβηγία και τις Ηνωμένες Πολιτείες και όχι από παραγωγούς της Μέσης Ανατολής που επηρεάζονται από τις επιθέσεις.

Με πληροφορίες από το Cnbc και Reuters