Εαρινές σπορές 2026: Ανακατατάξεις στις καλλιέργειες: καλαμπόκι και ηλίανθος εκτοπίζουν το βαμβάκι

Με έντονη αβεβαιότητα και εμφανή διάθεση περιορισμού του ρίσκου μπαίνουν οι Έλληνες αγρότες στην περίοδο των εαρινών σπορών για το 2026. Η φετινή χρονιά ξεκινά σε ένα περιβάλλον, που χαρακτηρίζεται από αυξημένο κόστος παραγωγής, χαμηλές τιμές σε βασικά προϊόντα και σημαντικά προβλήματα ρευστότητας για τους παραγωγούς, οι οποίοι σε πολλές περιπτώσεις αναμένουν ακόμη πληρωμές ενισχύσεων και προγραμμάτων. Την ίδια στιγμή, οι καιρικές συνθήκες του χειμώνα –με έντονες βροχοπτώσεις και πλημμυρισμένες εκτάσεις σε αρκετές περιοχές– έχουν ανατρέψει τους αρχικούς σχεδιασμούς, οδηγώντας σε αναπροσαρμογή των καλλιεργητικών επιλογών.

Σε αυτό το πλαίσιο, πολλοί παραγωγοί στρέφονται σε καλλιέργειες που θεωρούνται λιγότερο κοστοβόρες ή πιο προβλέψιμες ως προς το οικονομικό αποτέλεσμα. Ο ηλίανθος εμφανίζεται να κερδίζει έδαφος σε αρκετές περιοχές της χώρας, καθώς απαιτεί χαμηλότερες εισροές σε σύγκριση με άλλες καλλιέργειες, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις συνοδεύεται και από συμβολαιακή καλλιέργεια, που προσφέρει μεγαλύτερη ασφάλεια ως προς τη διάθεση του προϊόντος. Παράλληλα, το καλαμπόκι επανέρχεται δυναμικά σε ορισμένες περιοχές, κυρίως λόγω της σταθερής ζήτησης από τον κτηνοτροφικό τομέα, αν και το διαρκώς αυξανόμενο κόστος λιπασμάτων και ενέργειας, λόγω της πολεμικής σύρραξης στη Μέση Ανατολή, εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό παράγοντα προβληματισμού.

Αντίθετα, παραδοσιακές καλλιέργειες όπως το βαμβάκι εμφανίζουν τάσεις υποχώρησης σε αρκετές περιοχές, κυρίως λόγω των χαμηλών τιμών, που επικράτησαν την προηγούμενη χρονιά, αλλά και της γενικότερης αβεβαιότητας, που επικρατεί στην αγορά. Παράλληλα, σε ορισμένες περιοχές κάνουν την εμφάνισή τους εναλλακτικές καλλιέργειες, όπως η κινόα ή η ρίγανη, οι οποίες προσελκύουν το ενδιαφέρον παραγωγών, που αναζητούν νέες πηγές εισοδήματος ή συμπληρωματικές λύσεις.

Η εικόνα που διαμορφώνεται στις βασικές αγροτικές περιφέρειες της χώρας, δείχνει ότι οι παραγωγοί προσεγγίζουν τις φετινές σπορές με μεγαλύτερη επιφυλακτικότητα, προσπαθώντας να ισορροπήσουν ανάμεσα στο κόστος παραγωγής, τις διαθέσιμες αγορές και την ανάγκη διασφάλισης ενός βιώσιμου εισοδήματος. Οι τελικές αποφάσεις θα εξαρτηθούν σε μεγάλο βαθμό από τις καιρικές συνθήκες των επόμενων εβδομάδων αλλά και από τα πρώτα μηνύματα της αγοράς.
Ανατολική Μακεδονία-Θράκη -Σηκώνει κεφάλι ο ηλίανθος

Οι καθυστερήσεις στις πληρωμές, οι χαμηλές τιμές των παραγόμενων προϊόντων, η αύξηση του καλλιεργητικού κόστους και ο πόλεμος στο Ιράν προκαλούν αναστάτωση στους παραγωγούς, που βιώνουν μια πολύ δύσκολη χρονιά.

Πολλές εκτάσεις με σπαρμένα σιτηρά στον Έβρο είναι πλημμυρισμένες και στη θέση τους, μόλις υποχωρήσουν τα νερά, θα σπαρθεί ηλίανθος, εκτιμά ο πρόεδρος της ΕΑΣ Ορεστιάδας, Λάμπης Κουμπρίδης, καθώς μπορούν να σπείρουν μέχρι τέλος Μάη. Προσθέτει ότι υπάρχουν πολλά «παγωμένα» σιτηρά, που επίσης θα αντικατασταθούν από ηλίανθο. «Πολλοί ενδιαφέρονται για καλαμπόκι καρπό, αλλά σε μικρή έκταση. Στα σιτηρά επομένως οι εκτάσεις είναι μειωμένες». Για το βαμβάκι, υπάρχει σκεπτικισμός λόγω της παρέμβασης για μείωση του αποτυπώματος άνθρακα σε αρόσιμες καλλιέργειες, στην οποία κατευθύνεται και ο ίδιος. Διαπιστώνει με πικρία ότι ο πόλεμος στο Ιράν ανεβάζει την τιμή στο πετρέλαιο, αλλά όχι στο βαμβάκι, γι’ αυτό πολλοί στρέφονται στον ηλίανθο, που είναι λιγότερο κοστοβόρος. «Στο βαμβάκι, το κόστος είναι 180 ευρώ το στρέμμα και 200 στο καλαμπόκι. Το κόστος των βασικών και των επιφανειακών λιπασμάτων διαμορφώνεται από 25-27 λεπτά ανά στρέμμα (τιμή Συνεταιρισμού), άρα σύνολο περίπου 60 ευρώ. Να προσθέσουμε τα φάρμακα, την ενέργεια, τον σπόρο», περιγράφει.

Ο Δραμινός παραγωγός, Τάσος Πεφτίνας, επίσης προσανατολίζεται στον ηλίανθο και προβληματίζεται για το καλαμπόκι, λόγω του καλλιεργητικού κόστους, αλλά και της αυξητικής τάσης των τιμών στο πετρέλαιο, σημειώνοντας ότι πέρυσι «μπήκαν μέσα» με το καλαμπόκι. «Μπορεί να ανέβει και στα δύο ευρώ το λίτρο το καλοκαίρι», λέει. Σημειώνει ότι η επιστροφή πετρελαίου στην κάνουλα θα ισχύσει από τον Οκτώβρη και τονίζει ότι όλοι είναι μουδιασμένοι, γιατί δεν ξέρουν πόσο θα ανέβει η τιμή του. Προσθέτει πως έχουν να λαμβάνουν συνδεδεμένη, οικολογικά σχήματα, μέτρο 23, βασική ενίσχυση και δεν έχουν ρευστότητα. «Αντί να μας πληρώσουν, μας βάζουν να φωτογραφίζουμε. Πολλοί χρωστούν τα περσινά λιπάσματα. Οι παραγωγοί που έχουν ρευστότητα προμηθεύονται πετρέλαιο», λέει. Σημειώνει ότι στην Ελλάδα ο ηλίανθος δεν έχει καλή τιμή, 40 λεπτά το κιλό, παρόλο που υποτίθεται ότι συμβαδίζει με την τιμή του πετρελαίου, ενώ στη Βουλγαρία είναι στα 50 λεπτά το κιλό. Μεταφέρει την απελπισία των παραγωγών τονίζοντας ότι προσπαθούν για τα λιγότερα έξοδα. Το θετικό είναι ότι ο ίδιος επένδυσε σε φωτοβολταϊκά στο χωράφι.