Η γεωπολιτική ανάφλεξη δημιουργεί προσδοκίες στα αγροτικά προϊόντα αλλά και αυξημένα κόστη παραγωγής

Η γεωπολιτική ανάφλεξη δημιουργεί προσδοκίες στα αγροτικά προϊόντα αλλά και αυξημένα κόστη παραγωγής

Εν μέσω μιας νέας ενεργειακής που μπορεί να εξελιχτεί αργότερα και σε διατροφική κρίση οι αγρότες της Θεσσαλίας καλούνται να λάβουν σημαντικές αποφάσεις για τις εαρινές καλλιέργειες σε ένα κλίμα έντονης αβεβαιότητας μετά την ανάφλεξη στον Περσικό Κόλπο.
 Το μόνο βέβαιο είναι ότι οι αγρότες θα κληθούν να επωμιστούν μεγαλύτερο κόστος σε καύσιμα (πετρέλαιο) και λιπάσματα, χωρίς να είναι σίγουροι αν οι τιμές των προϊόντων τους θα ακολουθήσουν έναν ανοδικό κύκλο όπως συνέβη το 2022 μετά την επίθεση της Ρωσίας στην Ουκρανία όταν το στάρι έφτασε ακόμη και στα 50 λεπτά το κιλό, το καλαμπόκι κοντά στα 45 και το βαμβάκι κοντά στα 90 λεπτά.
 Οι κινήσεις τους λοιπόν το προσεχές διάστημα θα πρέπει να είναι μελετημένες και να μην ακολουθούσουν τις φήμες αλλά τη λογική. Με δεδομένο ότι οι δύο βασικές εαρινές καλλιέργειες βαμβάκι και καλαμπόκι (εσχάτως ήταν και η μηδική πριν έλθει η ευλογιά) στο θεσσαλικό κάμπο ξεκινούν από μια χαμηλή αφετηρία τιμών από την περσινή χρονιά θα πρέπει να συνυπολογίσουν και τα κόστη.
  Αν για παράδειγμα αρδεύουν με πομόνα τότε το λίγο παραπάνω νερό που χρειάζεται το καλαμπόκι έναντι του βαμβακιού μπορεί να το «πληρώσουν χρυσάφι» το καλοκαίρι αν συνεχιστεί η κρίση στο Ιράν μέχρι τότε. Επίσης τα λιπάσματα που απαιτεί το καλαμπόκι σε σχέση με το βαμβάκι είναι περισσότερα και ήδη η ουρία έχει ξεκινήσει ανοδικό ράλι στην τιμή της.
Οι τιμές των λιπασμάτων αυξάνονται  πολύ σε μια γεωπολιτική κρίση (όπως η εμπόλεμη κατάσταση με το Ιράν) κυρίως για τρεις βασικούς λόγους:

1.Εξάρτηση από το φυσικό αέριο
Τα περισσότερα αζωτούχα λιπάσματα (ουρία, αμμωνία κτλ.) παράγονται χρησιμοποιώντας φυσικό αέριο. Το φυσικό αέριο επίσης είναι βασική πρώτη ύλη αλλά και πηγή ενέργειας για τα εργοστάσια
Αν λόγω κρίσης στη Μέση Ανατολή ανέβουν οι τιμές ενέργειας: αυξάνεται το κόστος παραγωγής, πολλά εργοστάσια μειώνουν παραγωγή και έτσι  δημιουργείται έλλειψη στην αγορά.
2. Μεταφορές και ναυτιλία
Πολλά λιπάσματα μεταφέρονται με πλοία από:
Μέση Ανατολή, Βόρεια Αφρική, Ασία
Με δεδομένη και την αύξηση της τιμής των καυσίμων (ιδιαίτερα στο ντίζελ κίνησης) που παρατηρείται από τα τέλη της περασμένης εβδομάδας όταν και το πρώτο χτύπημα ΗΠΑ-Ισραήλ που επέφερε ην εξόντωση της ηγεσίας του Ιράν, έχουμε ακόμη :
Αύξηση στα ασφάλιστρα πλοίων λόγω του  κινδύνου στις θαλάσσιες μεταφορές και έτσι  το κόστος εισαγωγής αυξάνεται.
3. Πανικός στις αγορές
Όταν υπάρχει γεωπολιτική κρίση:
οι χώρες αγοράζουν μεγαλύτερα αποθέματα, οι εταιρείες κρατούν στοκ, οι τιμές ανεβαίνουν γρήγορα.
Αυτό συνέβη έντονα μετά την Ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022.

Τι είχε γίνει το 2022
Μετά την έναρξη του πολέμου κάποια λιπάσματα ανέβηκαν 70% έως και 150% και πολλοί αγρότες στην Ευρώπη μείωσαν τις ποσότητες που έριξαν με αποτέλεσμα να πέσουν οι αποδόσεις σε πολλές καλλιέργειες
Η Ελλάδα: εισάγει μεγάλο μέρος λιπασμάτων γιατί  έχει καλλιέργειες με υψηλές ανάγκες (βαμβάκι, καλαμπόκι, σιτάρι). Άρα η αύξηση περνάει κατευθείαν στο κόστος παραγωγής του αγρότη.

 Καλαμπόκι ή βαμβάκι;
Το μεγάλο δίλημμα των τελευταίων ημερών στα καφενεία των χωριών του κάμπου είναι «να καλλιεργήσω καλαμπόκι ή βαμβάκι φέτος»;
 Σε περιόδους πολεμικών συγκρούσεων το καταναλωτικό κοινό στρέφεται πρώτα στη διατροφή και βάζει σε δεύτερη μοίρα την ένδυση άρα μια πρώτη απλοϊκή σκέψη είναι πως θα ανέβει πρώτα  το σιτάρι και μετά το καλαμπόκι και τελευταίο το βαμβάκι. Όμως Έννα μεγάλο μέρος του καλαμποκιού που παράγεται στο θεσσαλικό κάμπο πάει για ζωοτροφές όταν ήδη έχουμε μια σημαντική μείωση του ζωικού κεφαλαίου λόγω της ευλογιάς των αιγοπροβάτων, αφενός και για αυτό υπάρχει φέτος  και ασθενική ζήτηση για καλλιέργεια μηδικής .
 Και αφετέρου τα τελευταία νέα λένε πως στη γειτονική Τουρκία μειώθηκε η καλλιέργεια βαμβακιού κατά 2,5 εκατομμύρια στρέμματα, άρα πιθανό να υπάρξει αυξημένη ζήτηση από Τουρκικά αλλά και αιγυπτιακά κλωστήρια (τουρκικών συμφερόντων). Από την άλλη η μεταφορά βαμβακιού από τη Βραζιλία στην Τουρκία που τα τελευταία δύο χρόνια είχε εκτοπίσει το ελληνικό εκκοκκισμένο, τώρα θα συμπεριλαμβάνει και τα αυξημένα κόστη μεταφοράς δια θαλάσσης (από τη μια μεριά του Ατλαντικού στην άλλη άκρη της Μεσογείου) και τα αυξημένα ασφάλιστρα. 
Σημειωτέον ότι η μεταφορά του ελληνικού βαμβακιού στα τουρκικά κλωστήρια γίνεται οδικώς. Τέλος οι πληροφορίες αναφέρουν ότι φέτος η Βραζιλία αύξησε την καλλιέργεια καλαμποκιού πιθανό για να ωφεληθεί από τη συμφωνία Mercosur αλλά και σόγιας όπως και η Αργεντινή. 
Οι γεωπολιτικές κρίσεις γενικά προκαλούν μεγαλύτερη μεταβλητότητα στις αγορές τροφίμων, ειδικά σε βασικά προϊόντα όπως σιτάρι, καλαμπόκι και σόγια. Η άνοδος στις τιμές θα εξαρτηθεί ασφαλώς από τη διάρκεια της κρίσης. Οι αγρότες ωστόσο είναι πιθανό να πέσουν σε μια «παγίδα», δηλαδή να επωμιστούν βραχυχρόνια όλο το αυξημένο κόστος παραγωγής σε λιπάσματα, ενέργεια, καύσιμα και όταν θα έρθει η ώρα να πουλήσουν το σοδειά τους στις αρχές φθινοπώρου να έχει υπάρξει γεωπολιτική ηρεμία και συνεπακόλουθα πτώση των τιμών στο βαμβάκι ή το καλαμπόκι ή ακόμη και το σιτάρι μιας και είναι αυτό που επωμίζεται άμεσα με την ανοιξιάτικη λίπανση την αύξηση του κόστους…