Η φρεγάτα Κίμων και η ιστορία του Αθηναίου στρατηγού που εξεδίωξε τους Πέρσες

Μετά από 2.500 χρόνια, η σκιά του Κίμωνα ξαναπέφτει πάνω από την Κύπρο. Τότε, ο Αθηναίος στρατηγός έπλευσε με διακόσιες τριήρεις για να εκδιώξει τους Πέρσες από το νησί, πολιορκώντας το Κίτιον (Λάρνακα) και αφήνοντας εκεί την τελευταία του πνοή, με τους άνδρες του να πολεμούν πιστεύοντας πως ο αρχηγός τους ζει ακόμη – γι’ αυτό και γεννήθηκε ο μύθος «και νεκρός ενίκα».

Σήμερα, η φρεγάτα «Κίμων», η πρώτη ελληνική Belharra, φορτωμένη με ραντάρ Sea Fire και πυραύλους Aster 30, βρίσκεται στην Κύπρο, επικεφαλής ενός ελληνικού ναυτικού σχήματος με την φρεγάτα «Ψαρά» και 4 μαχητικά αεροσκάφη τύπου F-16 Viper, για να ενισχύσει την αεράμυνα και την ασφάλεια της Μεγαλονήσου απέναντι σε πιθανές νέες απειλές από την Χεζμπολάχ και τους Φρουρούς της Επανάστασης στο Ιράν.

Τότε, ξύλινα σκαριά και χάλκινα δόρατα· σήμερα, σύνθετα υλικά, ψηφιακά ραντάρ τετραδιάστατης σάρωσης και βλήματα που «κλειδώνουν» στόχους σε δεκάδες χιλιόμετρα.

Όμως ο άξονας μένει ο ίδιος: μια ελληνική δύναμη ανοικτής θαλάσσης που σπεύδει στην Κύπρο για να κρατήσει μακριά τον κίνδυνο. Έτσι, η κληρονομιά του Κίμωνα δεν μένει μόνο στα βιβλία της ιστορίας· γίνεται σάρκα και οστά στο κατάστρωμα της σύγχρονης «Κίμων», που πλέει εκεί όπου κάποτε ο ομώνυμος στρατηγός άφησε τη ζωή του, για να προστατεύσει – τότε και τώρα – την ίδια γη.

Η εκστρατεία του Κίμωνα στην Κύπρο

Ο Κίμων στην τελευταία του εκστρατεία έπλευσε γύρω στο 450/449 π.Χ. προς την Κύπρο με περίπου 200 τριήρεις της αθηναϊκής συμμαχίας, με σκοπό να εκδιώξει οριστικά τους Πέρσες από το νησί και να ενισχύσει την αθηναϊκή επιρροή στην ανατολική Μεσόγειο. Αρχικά πέτυχε σειρά επιτυχιών: απελευθέρωσε ελληνικές πόλεις όπως το Μάριον και άλλες περιοχές, χτυπώντας τις περσικές φρουρές και στα παράλια της απέναντι Μικράς Ασίας, ώστε να «καθαρίσει» τον θαλάσσιο χώρο γύρω από την Κύπρο.

Στη συνέχεια στράφηκε προς το Κίτιον (σημερινή Λάρνακα), ισχυρό κέντρο με περσική παρουσία, όπου ξεκίνησε πολιορκία υπό δύσκολες συνθήκες εφοδιασμού· εκεί αρρώστησε (ή τραυματίστηκε, ανάλογα με την παράδοση) και πέθανε, έχοντας όμως δώσει εντολή στους επιτελείς του να κρατήσουν κρυφό τον θάνατό του για να μη σπάσει το ηθικό των ανδρών.

Μετά τον θάνατό του, η πολιορκία του Κιτίου εγκαταλείφθηκε, αλλά η εκστρατεία δεν σταμάτησε: οι Αθηναίοι και οι σύμμαχοί τους, με νέο επικεφαλής τον Αναξικράτη, κινήθηκαν προς τη Σαλαμίνα της Κύπρου, όπου έδωσαν τη μεγάλη σύγκρουση με τον περσικό και φοινικικό στόλο.

Εκεί, σύμφωνα με τον Θουκυδίδη και την παράδοση, οι Έλληνες πρώτα νίκησαν σε ναυμαχία ανοικτά της Σαλαμίνας της Κύπρου – καταναυμαχώντας τα περσικά και φοινικικά πλοία – και στη συνέχεια επικράτησαν και σε σκληρή πεζομαχία στην ξηρά, διαλύοντας το εχθρικό στρατόπεδο και καταλαμβάνοντας πλούσια λάφυρα. Αναφέρεται μάλιστα ότι οι Αθηναίοι αιφνιδίασαν και κατέστρεψαν γύρω στα 80 φοινικικά πλοία που έσπευδαν ως ενισχύσεις, γεγονός που ολοκλήρωσε τον διπλό θρίαμβο στη θάλασσα.

Η νίκη αυτή στη Σαλαμίνα της Κύπρου, που συχνά «δένει» στις σύγχρονες αφηγήσεις με την πολιορκία του Κιτίου ως ενιαίο πολεμικό επεισόδιο, θεωρήθηκε μεταθανάτια δικαίωση του Κίμωνα, γιατί οι στρατιώτες πολέμησαν και νίκησαν με την πεποίθηση ότι ακόμη τους καθοδηγεί ο ίδιος, παρότι ήταν ήδη νεκρός. Από εκεί προέρχεται και η φράση «και νεκρός ενίκα», που συνόψισε τον μύθο του στρατηγού ο οποίος συνέχισε να «νικά» ακόμη και μετά τον θάνατό του.