Ελιά: «Ανθίζει» σε πάνω από τη μισή Ελλάδα – Τι αποκαλύπτει έρευνα

Περίπου το 60% της ελληνικής επικράτειας διαθέτει τις κατάλληλες κλιματικές και γεωμορφολογικές συνθήκες για την ελιά, σύμφωνα με νέα πανελλαδική μελέτη που εκπονήθηκε από ερευνητές του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών, τα ευρήματα της οποίας, ανοίγουν τον δρόμο για στοχευμένες επενδύσεις στην ελαιοκαλλιέργεια, αλλά και για έναν πιο ορθολογικό σχεδιασμό λόγω της κλιματικής κρίσης.

Η μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό MDPI Agronomy Journal, αποτελεί την πρώτη συστηματική προσπάθεια χαρτογράφησης της καταλληλότητας της Ελλάδας για την καλλιέργεια ελαιόδεντρων σε εθνικό επίπεδο. Οι ερευνητές ανέλυσαν συνδυαστικά κλιματικά δεδομένα –όπως θερμοκρασία, βροχόπτωση και κίνδυνο παγετού– καθώς και γεωμορφολογικά χαρακτηριστικά, όπως το υψόμετρο και η κλίση του εδάφους.

Το γεγονός ότι πολλές περιοχές εμφανίζονται κατάλληλες για ελιές, χωρίς να καλλιεργούνται σήμερα, αναδεικνύει ένα ανεκμετάλλευτο αγροτικό δυναμικό

Ιδιαίτερα υψηλές βαθμολογίες καταλληλότητας καταγράφηκαν στην ανατολική Κρήτη και σε νησιά του Αιγαίου, όπως η Νάξος και η Αμοργός, ενώ θετικά αξιολογήθηκαν και περιοχές εκτός των παραδοσιακών ελαιοκομικών ζωνών. Ενδεικτική είναι η περίπτωση της Καβάλας, στη βόρεια Ελλάδα, όπου η ελαιοκαλλιέργεια αναπτύσσεται δυναμικά τα τελευταία χρόνια, με προϊόντα που ήδη διακρίνονται σε διεθνείς αγορές.

Οι κρίσιμοι παράγοντες για την ελιά

Όπως επισημαίνουν οι επιστήμονες, το γεγονός ότι πολλές περιοχές εμφανίζονται κατάλληλες για ελιές, χωρίς να καλλιεργούνται σήμερα, αναδεικνύει ένα ανεκμετάλλευτο αγροτικό δυναμικό. Παράλληλα, τα αποτελέσματα της έρευνας μπορούν να αξιοποιηθούν τόσο από παραγωγούς που εξετάζουν τη μετάβαση σε λιγότερο υδροβόρες καλλιέργειες όσο και από ασφαλιστικούς φορείς και κρατικές αρχές.

Η κλιματική αλλαγή αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για το μέλλον της ελαιοκαλλιέργειας. Οι ερευνητές τονίζουν ότι η ανατολική Μεσόγειος θερμαίνεται ταχύτερα από τον παγκόσμιο μέσο όρο, με τους πιο ήπιους χειμώνες να επηρεάζουν ήδη την ανθοφορία και την καρπόδεση σε ορισμένες περιοχές. Στο επόμενο στάδιο της έρευνας, το μοντέλο θα εμπλουτιστεί με προβλέψεις για μελλοντικά κλιματικά σενάρια, αλλά και με δεδομένα για την ποιότητα του εδάφους και τη διαθεσιμότητα νερού.

Στόχος της επιστημονικής ομάδας είναι η δημιουργία ενός πρακτικού εργαλείου που θα επιτρέπει την αξιολόγηση της βιωσιμότητας της ελαιοκαλλιέργειας σε βάθος χρόνου. Ένα τέτοιο εργαλείο, όπως σημειώνουν, θα μπορούσε να στηρίξει τεκμηριωμένες πολιτικές αποφάσεις και να ενισχύσει τη στρατηγική προσαρμογής της ελληνικής γεωργίας στις νέες περιβαλλοντικές συνθήκες.

Το μεγαλύτερο μέρος της καλλιέργειας ελιάς (97,9%) λαμβάνει χώρα στις μεσογειακές χώρες

Η ελιά στην Ελλάδα

Το μεγαλύτερο μέρος της καλλιέργειας ελιάς (97,9%) λαμβάνει χώρα στις μεσογειακές χώρες, με την Ελλάδα να κατατάσσεται πέμπτη μετά την Ισπανία, την Ιταλία, την Τουρκία και την Τυνησία, αναφέρει εισηγητικά η έρευνα του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών.

Η καλλιέργεια της ελιάς αποτελεί μια θεμελιώδη μεσογειακή αγροτική δραστηριότητα στην Ελλάδα, καθώς ευθύνεται κυρίως για την ουσιαστική κοινωνικοοικονομική ανάπτυξη της χώρας. Παρόλο που η ελιά είναι ένα από τα καλύτερα εγκλιματισμένα είδη, η συνολική της απόδοση μπορεί να επηρεαστεί σημαντικά από τις κλιματικές αλλαγές

Επίσης, σύμφωνα με τα στοιχεία του 2024, η Ελλάδα διαθέτει ένα από τα υψηλότερα ποσοστά κατανάλωσης ελαιολάδου κατά κεφαλήν, σύμφωνα με το Διεθνές Συμβούλιο Ελαιοκομίας.

Η ελιά, Olea europaea L., που πήρε το όνομά της από την ελληνική λέξη «ελαία», καλύπτει πάνω από 2 εκατομμύρια στρέμματα στην Ελλάδα, με περίπου 130 εκατομμύρια δέντρα, που αντιπροσωπεύουν το 25% των αγροκτημάτων της χώρας και συμβάλλουν στο 70% της παγκόσμιας παραγωγής, μαζί με την Ισπανία και την Ιταλία.

Η Ελλάδα παράγει 300.000-400.000 τόνους ελαιολάδου ετησίως, με το 80% αυτού να είναι εξαιρετικά παρθένο. Οι ελιές είναι ζωτικής σημασίας για την κοινωνικοοικονομική ανάπτυξη, την οικολογία και την ανθρώπινη υγεία της Ελλάδας, με το ελαιόλαδο να παίζει βασικό ρόλο στη μεσογειακή διατροφή λόγω των προστατευτικών του επιδράσεων έναντι των καρδιαγγειακών παθήσεων, του διαβήτη, του καρκίνου, της γνωστικής εξασθένησης και του μεταβολικού συνδρόμου.

Η καλλιέργεια της ελιάς είναι στενά συνδεδεμένη με το μεσογειακό κλίμα μεταξύ 30° και 45° γεωγραφικού πλάτους, που χαρακτηρίζεται από ζεστά, ξηρά καλοκαίρια, ήπιους, υγρούς χειμώνες και υψηλή ηλιακή ακτινοβολία, η οποία υποστηρίζει την τακτική παραγωγή καρπών.

Η Ελλάδα περιλαμβάνεται στην εύκρατη ηπειρωτική κλιματική ζώνη του Βόρειου Ημισφαιρίου. Έτσι, οι κλιματικές συνθήκες της χώρας αντιστοιχούν στα τυπικά μεσογειακά χαρακτηριστικά, που χαρακτηρίζονται κυρίως από σχετικά ζεστά και ξηρά καλοκαίρια, ήπιους βροχερούς χειμώνες και εκτεταμένη ηλιοφάνεια καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους.

OT.gr